Türk Proto-Bulgarlar

1912'de Balkanlar'da Bulgarlar - Kaynak: Wikimedia Commons'tan Özgür medya deposu
1912'de Balkanlar'da Bulgarlar - Kaynak: Wikimedia Commons'tan Özgür medya deposu
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Son zamanlarda ’daki proto-Bulgar’ların göç yolları üze­rinde araştırma yapıldı. Marcianopol’da bulunan kubbeli otağ modeli­nin üstüne çizilmiş insan başı, hafif mongoloid husûsiyetleri ve sivri sa­kalı ile, Kudirge () petroglifleri (lev. X L I/a ) ve diğer îç eserlerinde görülen başları hatırlatır. Belki Saltov-Mayak kültürü çerçevesindeki taş mimârî geleneğine mümâsil bir alışkanlık olarak, proto-Bulgarları, bugünki Dobrucada, Pliska, Preslav ve Madara mevki­lerinde hâla harâbeleri duran, taşdan, saray, tapınak ve köprü gibi ya­pılar ve istihkâmlar inşâ etmişlerdi. proto-Bulgarları çevresinde, bazı medeniyetleri tesirleri de bulunduğu anlaşılmakdadır. Bal­kan bölgesinde Bogomilism ile Trakya ve Sivas’da Paulicianism gibi Mâni dîni ile ilgili mezheblerin, lerin getirdiği tesir­lerine atfedildiğini söylemiştik. Son zamanlarda, bölgesi proto-Bulgarların kalıntılarında da İç medeniyeti hâtıraları sanılabilecek eserler çıktı. Buddhist veya Jain ikonografisini hatır­latan şekilde; bağdaş kurmuş insan heykelleri (lev. X X X H /b ) ve Batı da Ak-beşim tapınağına benzeyen bir tapınak bu meyândadır.

kültürü ile ilgisi bulunan bir diğer proto-Bulgar eseri de Ku­rum Hanın kaya üzerine oyulmuş heykelidir (lev. X X X n /c ) . Kayaya tasvirler oymak ı İç da çok eskidir (lev. X L y i/a , b ). Ancak kayaya oyulmuş, yandan görünen hükümdar tasviri bilhassa Sâsânî Farsda mevcûd idi. Milâdî V. yüzyılda Farsın kuzeyine akın eden - boyları Fars tesirleri altında olabilirdi. Kurum Han tasvirlerinde bazı ikonografik unsurları da görülür. Ancak, Kurum Han, Fars kaya kabartmalarında, gibi, yandan görünüşte ve bir mabûddan kut alır­ken temsil edilmemiştir, fakat geleneğinde, dörtte üç veçhede görülerek, elinde kadeh ile tasvir edilmişti. Kurum Hanın uzun saçları ve kıyâfeti de ikonografisi çerçevesindedir.

proto-Bulgar’ların bir bölümü de Etil kıyılarında yurt kur­ muştu. Bugünki Baş ilinde, Gafûr-köyde yeni bulunmuş. VI.-VHI. yüzyıllardan tunç maskelerde (lev. X X X H /a ), belki bu erken Kuzey-Batı lerinin, kısmen mongoloid, kısmen europeoid. veçhelerini gör­ mekteyiz. Etil proto-Bulgar çevresinde, daha geç devirden, X-yüzyıldan sanı­lan Tıgaş tapınağı (lev. X X X JH /d), müdevver şekilde, iç-içe iki ağaç çıtden müteşekkil sâha içinde, kütüklerden yapılı bir evden ibâretti. İlk devirde burada müşahhas şekilde put bulunmadığı anlaşılır. Az sonra, aynı sâhada, taşdan bir kale ve köşk ile ikinci bir tapınak inşâ edilmişdi. Bu ikinci tapınakda yere kakılmış bir kütüğün tepesi insan başı şeklinde yontulmuşdu ve muhtemelen bir put teşkil ediyordu.

Ural bölgesindeki Başlar, ise X. yüzyılda sayısı oniki olan ta­biat tanrılarına tapıyorlardı (kış, yaz, yağmur, yel, ağaç, adam, at, su, gece, gündüz, ölüm, toprak ve gök). Başlar yılanlara, balıklara ve turnalara da tapmakta idiler.

Kaynakça
Makale yazarı :
Emel Esin
Bibliyografya :
Kaynak :

İslamiyetten önceki Türk kültür Tarihi ve İslama giriş (Türk kültürü el kitibı, II, cild l/b’den ayrı basım, Edebiyat Fakültesi Matbaası İstanbul 1978, s. 81-82

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Hain “Damat Ferit”

Damat Ferit Paşa, IV. Sadareti öncesinde “İttihatçılık”, “Bolşeviklik”, “Yalancı Milliyetçilik”le itham ettiği Kuvâ-yı Milliyetçileri, IV.

Osmanlı Tarihinde Cellatlar

1826 tarihine kadar Osmanlı Devletinin, askeri disiplinle yetiştirilen ve cellatbaşının nezareti altında devlet cellatları bulunmuştur.

Uygurca 30. Ders

Ottuzinçi (30-) Ders Ğalip Azade bilen yene sinipniñ içide 1 — Savaqdaşlar, men tapşuruq depterlirimizni

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku