Ahıska’nın tarihi

Meshetililerden kalma Zeda Tmogvi'nin kalıntıları, Güney Gürcistan -  Rusudan Beridze (Serafita) - (Original text: სერაფიტას პირადი არქივიდან)(Original text: From private archive of Serafita), CC BY-SA 3.0,  Kaynak:
Meshetililerden kalma Zeda Tmogvi'nin kalıntıları, Güney Gürcistan - Rusudan Beridze (Serafita) - (Original text: სერაფიტას პირადი არქივიდან)(Original text: From private archive of Serafita), CC BY-SA 3.0, Kaynak: Wikimedia Commons'tan Özgür medya deposu
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

ve çevresine tarihte Mesketya da denilmektedir. Buraya bu ismi veren Mesk/Meskh/Meskhi kavmi hakkında kesin bilgilerden söz edemeyiz. Tarih kaynakları, böyle bir kavimden bahsediyorsa da, bu kavmin menşei hakkında açık bilgi veremiyor. Bu konuda kısaca şunlar söylenebilir:

Mesk kavmi, Nuh Nebi oğlu ’in oğlu ve ’un pederi Mesek’ten gelen Masagetlere dayanır. [1] Meskler, Kartvel (Gürcistan) güneyinde yaşamış Gogarlı () ve Turanî yerli Hristiyan halktır. [2]

Öyle anlaşılıyor ki, bu Meskler, Gürcü olmamakla beraber, hâtırası olan bugünkü lüğünü de ifade etmemektedir. Meskler, bölgeye kendilerini hatırlatan Mesketya adını bırakmış ve Hitit, Asur, Sümer gibi kaybolmuş eski bir kavim olmalıdır.

Eski çağlarda leriyle birlikte bu bölgede yaşadığı anlaşılan Meshi kavmi, ların içinde erimiş olmalıdır. Bu kavmin ne ırkî, ne de coğrafî bakımdan Gürcülerle ilgisi olmamalıdır.

/Mesketya bölgesinin lük tarihi hayli eskidir. Ciddî kaynaklar, Makedonyalı İskender’in, Kafkasya’ya geldiği zaman burada lerle karşılaştığını zikretmektedir. [3] Bu kaynaklarda geçen ve Bun-ler, lerinin atalarıdır.

Fransız bilgini Brosset, Bun-lerin Turanlı olduğunu bildirmektedir. [4] Gürcü dil bilgini Marr ise, Bun-’ün “otokton/yerli ” anlamına geldiğini yazmaktadır. [5] Bu bilgiler, Çoruh ve Kür boylarında, dolayısıyla Kafkasya’da,
lük tarihinin, ne kadar eskilere gittiği konusunda kesin bir fikir vermektedir.

Bun-ler hakkında bilgi veren bir başka ünlü tarihçi de Güney Azerbaycanlı Zehtabî’dir. Zehtabî’nin görüşlerini şöyle özetleyebiliriz:

“İskender Kafkasya’ya geldiğinde, Bun-lerle karşılaştı. Bun-ler, Kür ırmağı sahillerinde yaşıyorlardı. Gürcü âlimi Takayşvili, bu elleri göstererek, Bun-ler, ya ler ya da Turanlılardır, demektedir. Akademik Marr da, Bun-ler sözünün, yerli ler anlamına geldiğini belirtmiştir. Bazı âlimler, Bun-leri, leri olarak da gösterirler. Gürcü âlimleri, Bun-lerle lar arasında bir fark görmüyorlar. Bu da tabiîdir. Çünkü bunların her ikisinin dili, âdet ve an’anesi, dinî inançları, hayatı vs. aynı idi; her ikisi de idi. Kuman, , Tatar, Kara dillerinde bun, soy/nesil demektir. Bun-, soyu, nesli demektir.” [6]

En eski Gürcü kaynaklarından biri olan Moktsevay Kartlisa’da (VIII. yüzyıl), milâttan önce IV. yüzyılda Makedonyalı İskender’in Kafkasya’ya geldiği sırada Kür ırmağı boylarında Bun-lerin yaşadığına dair ifadeler yer almaktadır. O zamanlar Bun-lerin buralarda dört büyük şehri ve alınmaz kaleleriyle güçlü orduları varmış. Bu topraklara daha sonra birbiri ardınca lar, Hazarlar ve lar gelmiştir. Bu bilgiler Rus ve Gürcü kaynaklarınca da doğrulanmaktadır. [7]

lerin dediği şehre, Gürcüler, Sa-mskhe, Akhalsikhe, Sa-Atabago gibi isimler kullanmaktadırlar. Bunlardan Sa-mskhe/Meskhi yurdu, Akhalsikhe/Yeni kale, Sa-Atabago/Atabek yurdu anlamına gelmektedir. [8] Bu isimler bile, bölgenin çok eski bir memleketi olduğu konusunda bir fikir verebilir.

, Kitabı’nda Ak-Sıka/Ak-Kale; 481 yılında Akesga adıyla anılan Eski beldesidir. 2700 yıllık bir yurdudur. [9]

ve çevresi, 1068’de de Sultan tarafından Selçuklu ülkesine katılmıştır. [10]

Kaynakça
Makale yazarı :
Yunus Zeyrek
Bibliyografya :

[1] – Togan, Ord. Prof. Dr. A. Zeki Velidî, Umumi Türk Tarihine Giriş, İstanbul 1981, s. 410.

[2] – Kırzıoğlu, Prof. Dr. M. Fahrettin, Yukarı Kür ve Çoruk Boylarında Kıpçaklar, Ankara, 1992, Ankara 1992, s. 113.

[3] – Brosset, M., Histoire de la Georgie, Petersbourg 1849, s. 33.

[4] – Brosset, age. s. 33.

[5] – Marr N. et Briere, M., La Langue Georgienne, Paris 1931, s. 615.

[6] – Zehtabî, Prof. Dr. M. T.(Kirişçi), İran Türklerinin Eski Tarihi, Tebriz 1378 (1999), s. 719.

[7] – Gukasyan, Vorosil L., Azerbaycan Dilinin Teşekkül Tarihine Dair Gayıtlar, Türk Dünyası Araştırmaları, S. 31, Ağustos 1984 (Ayrıbasım).

[8] – Kırzıoğlu, Kıpçaklar, s. 154 vd.

Kaynak :

Ahıska Bölgesi ve Ahıska Türkleri, Pozitif Matbaacılık, 2001, Ankara, s. 6-8

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Tarihte Şamanizm

Eski Türk dini ve mitolojisi hakkında Çin, İslâm ve Batı kaynaklarında epeyce malûmat bulunmakla beraber

Hazar Etrafının Bin Yıllığı

Lev Nikolaeviç Gumilyov “Tisyaçeletie Vokrug Kaspiya” Azerbaydjanskoye Gosudarstvennoye İzdatel’stvo, Baku 1991, 312 s. (L.N. GÜMİLEV,

Ramazanoğulları Beyliği’nin kuruluşu

Ramazanoğulları Beyliği’nin kuruluşu, Küçük Ermenistan Krallığı’nın yıkılma süreciyle paralel gelişmiştir. Memlûklerin Ermeniler üzerine yaptıkları seferlerde

Cehalet Boyunu Geçmiş

Açıkça itiraf etmek gerekirse, ben ömrüm boyunca bu kadar cehaletin dibinde yaşayan bir insan daha

Fatih, İstanbul

İstanbul’un Fethi

İlk Gelen Kuvvet ve Şehir Haricindeki Kalelerin İşgali Daha muhasara başlamadan evvel Boğazkesen hisarının yapılmasından

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku