Ahıska’nın tarihi

Meshetililerden kalma Zeda Tmogvi'nin kalıntıları, Güney Gürcistan -  Rusudan Beridze (Serafita) - (Original text: სერაფიტას პირადი არქივიდან)(Original text: From private archive of Serafita), CC BY-SA 3.0,  Kaynak:
Meshetililerden kalma Zeda Tmogvi'nin kalıntıları, Güney Gürcistan - Rusudan Beridze (Serafita) - (Original text: სერაფიტას პირადი არქივიდან)(Original text: From private archive of Serafita), CC BY-SA 3.0, Kaynak: Wikimedia Commons'tan Özgür medya deposu
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Ahıska ve çevresine tarihte Mesketya da denilmektedir. Buraya bu ismi veren Mesk/Meskh/Meskhi kavmi hakkında kesin bilgilerden söz edemeyiz. Tarih kaynakları, böyle bir kavimden bahsediyorsa da, bu kavmin menşei hakkında açık bilgi veremiyor. Bu konuda kısaca şunlar söylenebilir:

Mesk kavmi, Nuh Nebi oğlu Yafes’in oğlu ve Oğuz’un pederi Mesek’ten gelen Masagetlere dayanır. [1] Meskler, Kartvel (Gürcistan) güneyinde yaşamış Gogarlı (İskit) ve Turanî yerli Hristiyan halktır. [2]

Öyle anlaşılıyor ki, bu Meskler, Gürcü olmamakla beraber, Kıpçak hâtırası olan bugünkü Ahıska Türklüğünü de ifade etmemektedir. Meskler, bölgeye kendilerini hatırlatan Mesketya adını bırakmış ve Hitit, Asur, Sümer gibi kaybolmuş eski bir kavim olmalıdır.

Eski çağlarda Kıpçak Türkleriyle birlikte bu bölgede yaşadığı anlaşılan Meshi kavmi, Kıpçakların içinde erimiş olmalıdır. Bu kavmin ne ırkî, ne de coğrafî bakımdan Gürcülerle ilgisi olmamalıdır.

Ahıska/Mesketya bölgesinin Türklük tarihi hayli eskidir. Ciddî kaynaklar, Makedonyalı İskender’in, Kafkasya’ya geldiği zaman burada Türklerle karşılaştığını zikretmektedir. [3] Bu kaynaklarda geçen Kıpçak ve Bun-Türkler, Ahıska Türklerinin atalarıdır.

Fransız bilgini Brosset, Bun-Türklerin Turanlı olduğunu bildirmektedir. [4] Gürcü dil bilgini Marr ise, Bun-Türk’ün “otokton/yerli Türk” anlamına geldiğini yazmaktadır. [5] Bu bilgiler, Çoruh ve Kür boylarında, dolayısıyla Kafkasya’da,
Türklük tarihinin, ne kadar eskilere gittiği konusunda kesin bir fikir vermektedir.

Bun-Türkler hakkında bilgi veren bir başka ünlü tarihçi de Güney Azerbaycanlı Zehtabî’dir. Zehtabî’nin görüşlerini şöyle özetleyebiliriz:

“İskender Kafkasya’ya geldiğinde, Bun-Türklerle karşılaştı. Bun-Türkler, Kür ırmağı sahillerinde yaşıyorlardı. Gürcü âlimi Takayşvili, bu elleri Türk göstererek, Bun-Türkler, ya Türkler ya da Turanlılardır, demektedir. Akademik Marr da, Bun-Türkler sözünün, yerli Türkler anlamına geldiğini belirtmiştir. Bazı âlimler, Bun-Türkleri, Hun Türkleri olarak da gösterirler. Gürcü âlimleri, Bun-Türklerle Kıpçaklar arasında bir fark görmüyorlar. Bu da tabiîdir. Çünkü bunların her ikisinin dili, âdet ve an’anesi, dinî inançları, hayatı vs. aynı idi; her ikisi de Türk idi. Kuman, Kırgız, Tatar, Kara Kırgız dillerinde bun, soy/nesil demektir. Bun-Türk, Türk soyu, Türk nesli demektir.” [6]

En eski Gürcü kaynaklarından biri olan Moktsevay Kartlisa’da (VIII. yüzyıl), milâttan önce IV. yüzyılda Makedonyalı İskender’in Kafkasya’ya geldiği sırada Kür ırmağı boylarında Bun-Türklerin yaşadığına dair ifadeler yer almaktadır. O zamanlar Bun-Türklerin buralarda dört büyük şehri ve alınmaz kaleleriyle güçlü orduları varmış. Bu topraklara daha sonra birbiri ardınca Hunlar, Hazarlar ve Kıpçaklar gelmiştir. Bu bilgiler Rus ve Gürcü kaynaklarınca da doğrulanmaktadır. [7]

Türklerin Ahıska dediği şehre, Gürcüler, Sa-mskhe, Akhalsikhe, Sa-Atabago gibi isimler kullanmaktadırlar. Bunlardan Sa-mskhe/Meskhi yurdu, Akhalsikhe/Yeni kale, Sa-Atabago/Atabek yurdu anlamına gelmektedir. [8] Bu isimler bile, bölgenin çok eski bir Türk memleketi olduğu konusunda bir fikir verebilir.

Ahıska, Dede Korkut Kitabı’nda Ak-Sıka/Ak-Kale; 481 yılında Akesga adıyla anılan Eski Oğuzlar beldesidir. 2700 yıllık bir Türk yurdudur. [9]

Ahıska ve çevresi, 1068’de de Sultan Alparslan tarafından Selçuklu ülkesine katılmıştır. [10]

Kaynakça
Makale yazarı :
Yunus Zeyrek
Bibliyografya :

[1] – Togan, Ord. Prof. Dr. A. Zeki Velidî, Umumi Türk Tarihine Giriş, İstanbul 1981, s. 410.

[2] – Kırzıoğlu, Prof. Dr. M. Fahrettin, Yukarı Kür ve Çoruk Boylarında Kıpçaklar, Ankara, 1992, Ankara 1992, s. 113.

[3] – Brosset, M., Histoire de la Georgie, Petersbourg 1849, s. 33.

[4] – Brosset, age. s. 33.

[5] – Marr N. et Briere, M., La Langue Georgienne, Paris 1931, s. 615.

[6] – Zehtabî, Prof. Dr. M. T.(Kirişçi), İran Türklerinin Eski Tarihi, Tebriz 1378 (1999), s. 719.

[7] – Gukasyan, Vorosil L., Azerbaycan Dilinin Teşekkül Tarihine Dair Gayıtlar, Türk Dünyası Araştırmaları, S. 31, Ağustos 1984 (Ayrıbasım).

[8] – Kırzıoğlu, Kıpçaklar, s. 154 vd.

Kaynak :

Ahıska Bölgesi ve Ahıska Türkleri, Pozitif Matbaacılık, 2001, Ankara, s. 6-8

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Uygurca 30. Ders

Ottuzinçi (30-) Ders Ğalip Azade bilen yene sinipniñ içide 1 — Savaqdaşlar, men tapşuruq depterlirimizni

Eski Türk hayat düzeni

Elbet sever arardı, Dünyada herkes atı, Ama atla yaşardı, Türk’ün buydu san’atı. Atla bezenmiş, kurmuş,

Dilci Reşit Galip

BİRİNCİ TÜRK DİLİ KURULTAYI Maarif Vekili Dr. Reşit Galip Beyin nutku: Türkiye Cumhuriyetinin Şanlı Reisi,

Sarmatlar

Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlarda İskit dönemi son bulduktan sonra Sarmat dönemi başlamıştır. Sarmatlar M.Ö.7. yüzyılda Don

Kelimelerin manaları nerededir?

Biz hâlâ bugünkü hakikate asla uymayan kurûn-ı vustâ mefhumlarıyla düşünürüz. Hiçbir neticeye varmayan bütün münakaşalarımıza

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku