On altinçi (16-) Ders – Bazarda

Aygül dosti Adilni alma yayma bazirida köridu.

1 Almini (1) yaxşi köremsiz (2) ?

2 Yaxşi körimen, biraq bu almilar bek yumşaq, şuña men ularni yaxşi körmeymen. Qattiq almilarni yaxşi körimen.

3 Bu almilardin almamsiz?

4 Yaq, almaymen. Men başqa yerdin alimen.

5 Adette qeyerdin alma alisiz?

6 Çoñ bazardin alimen.

7 Çoñ bazarda kimdin alisiz?

8 Men adette Xemittin alimen. U yaxşi mévilerni satidu.

9 Adette bazarğa qaçan barisiz?

10 Derstin kéyin barimen.

11 Adette neççe kilo alisiz?

12 Oxşimaydu (2) . Bezide peqet üç töt kilo alimen.

13 Almidin başqa yene néme alisiz?

14 Almidin başqa üzüm ve qoğun alimen.

15 Bu yerdin çoñ bazarğiçe (3) neççe kilométr kélidu?

16 — Ikki kilométr.

On altıncı (16.) Ders – Pazarda

Aygül dostu Adil’i elma pazarında görür.

1 Elma sever (yakşı/iyi görür) misiniz? — 2 Severim, ama bu elmalar çok (pek) yumuşak, bu yüzden (şundan) ben onları sevmiyorum. Sert (katı) elmaları severim. — 3 Bu elmalardan almayacak mısınız? — 4 Yok, almayacağım. Ben başka yerden alıyorum. — 5 Normalde nereden elma alırsınız? — 6 Büyük pazardan alırım. — 7 Büyük pazarda kimden alıyorsunuz? — 8 Ben normalde Hamit’ten alıyorum. O güzel meyveler[i] satıyor. — 9 Normalde pazara ne zaman (haçan) gidersiniz? — 10 Dersten sonra giderim. — 11 Normalde kaç (nice) kilo alıyorsunuz? — 12 Değişiyor (benzemiyor). Bazen (bazıda) sadece (fakat) üç dört kilo alıyorum. — 13 Elmadan başka daha (yine) ne alıyorsunuz? — 14 Elmadan başka üzüm ve kavun alıyorum. — 15 Bu yerden büyük pazara kadar (pazaraca) kaç (neçe) kilometre tutuyor (geliyor)? — 16 İki kilometre.

NOTLAR. — (1) Üçüncü derste bahsettiğimiz ünlü daralması örneğini “almini” sözünde görüyoruz. Bu söz alma (elma) ile -ni (-yı) ekinin birleşmesiyle oluşmuştur. almini: elmayı. Alma sözü ek geldiğinde almi halini almıştır. — (2) oxşimaq (oxşa-) sözü benzemek demektir. Burada kullanımı bizdeki “değişiyor” kalıbına denktir. — (3) bazarğiçe demek “pazara kadar” demektir. İlk bakışta bizdekinden çok ayrı bir yapıyla kurulmuş gibi gözükebilir. Ancak parçalarsak şu şekilde olduğunu görürüz. bazar-ğa-çe (pazar-a-ca). ğa yönelme hali ekindeki a sesi ünlü daralması sonucu i olmuştur. -çe eki yani bizdeki -ce eki Uygurcada “kadar” anlamı vermektedir. bazarği-çe (pazara kadar), körüşkiçe (görüşünce[ye kadar]), bügüngiçe (bugünece: bugüne kadar)…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

 

Haber Bültenimize Kaydolun

Türkçe Tarih'in yeni içeriklerinden en önce siz haberdar olun.

Bunları da okumak isteyebilirsiniz

Kök böri

Maniheist Uygurlardan kalma şiirler içinde bir hükümdar övgüsü de bulunmaktadır. Zieme tarafından Maniheist İranca metinler arasında bulunan bu şiir de dörtlüklerle yazılmış olmakla birlikte bunlarda baş uyak veya dörtlük alliterasyonu…