Kök böri

Bernard Landgraf - Yükleyenin kendi çalışması, CC BY-SA 3.0, Kaynak: Wikimedia Commons'tan Özgür medya deposu
Bernard Landgraf - Yükleyenin kendi çalışması, CC BY-SA 3.0, Kaynak: Wikimedia Commons'tan Özgür medya deposu
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Maniheist Uygurlardan kalma şiirler içinde bir hükümdar övgüsü de bulunmaktadır. Zieme tarafından Maniheist İranca metinler arasında bulunan bu şiir de dörtlüklerle yazılmış olmakla birlikte bunlarda baş uyak veya dörtlük alliterasyonu yoktur. Buna karşılık, şiirde yer yer son uyaktan yararlandığı görülmektedir (Zieme, TDAY 1968, 39-44).

Baş ve son kısımları kayıp olan bu şiirin okunabilen dörtlükleri şunlardır:

Kök teg sini [birle] yorıyın

Boz gibi senin (ile) varayım,

Kara kuzgun teg toprak üze kalayın

Kara kuzgun gibi toprak üstünde kalayım;

İgke kömüri

Hastalığa kömürü,

Bilegüke yari teg bolayın

Biley taşına tükrüğü gibi olayım!

Erklig ulug iligimiz erür siz

Kudretli ulu hakanımızsınız;

Altunca tommış

Altın gibi yuvarlak,

Tomlunca tommış

Top gibi yuvarlak,

Kutlug bilge begümüz erür siz

Kutlu bilge beyimizsiniz!

Y(i)me kara bodununguznı

Ve çok sayıda halkınızı

King koyunguzda

Geniş koynunuzda,

Uzun etekingizde

Uzun eteginizde,

Küyü küzedi tutup açınu igdür siz

Koruyup gözetiyor, bakıp besliyorsunuz.

Görüldüğü gibi, bu dörtlüklerde bağ uyak veya dörtlük alliterasyonu yoktur. Buna karşılık, birinci ve ikinci dörtlüklerde son uyak bulunur: . . . yorayın/ . . . kalayın/ . . . bolayın ve . . iligimiz erür siz / . . . begümüz erür siz, Altunca tommış / Tomlunça tommış. Birinci dörtlüğün uyak şeması, böylece, aaba, ikinci dörtlüğünki de cddc şeklindedir. Ayrıca, ikinci dörtlüğün. ilk ve son dizeleri ile üçüncü dörtlüğün son dizesi de uyaklı sayılabilir: . . . erür siz / . . . igdür siz (gramer uyağı).

Bu övgüde şair dikkat çekici benzetmeler yapmıştır. İlk dörtlükte hükümdarın hizmetine girme arzusunu dile getiren şair, kılavuzluk veya muhafızlık gibi bir görev verildiğinde bu görevi kök böri, yani “boz kurt” gibi yerine getireceğini, daha mütevazi bir görev verildiğinde ise bu görevi kara kuzgun teg, yani “kara bir kuzgun gibi” yapacağını ifade ediyor. Görev verildiği takdirde kendisinin hükümdara hastalığa karşı kömürün, biley taşı için de tükrügün yararlı olacağı kadar, yani pek fazla yararlı olacağını belirtiyor. İkinci dörtlükte hükümdar, değer bakımından yuvarlak som altına ve altın küreye benzetilmiştir.

Kaynakça
Makale yazarı :
Talat Tekin
Bibliyografya :
Kaynak :

İslam Öncesi Türk Şiiri, Türk Dili, s.409, s. 15-17

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Galata Mevlevihanesi

KISACA MEVLEVİLİK TARİHÇESİ Mevleviyye tarikatının kurucusu, 1207 tarihinde [1]dünyaya gelen mutasavvıf ve şair mevlânâCelâleddîn-i Rûmî’dir.

Uluğ Sultan

Kalonoros’un fethinden dönüyorlardı, zafer kazanmanın sarhoşluğu vardı üstlerinde. İntikâllerini bile ağır adımlarla ve gevşek yapmaktaydılar.

Uygurca 46. Ders

Qiriq altinçi (46-) Ders. Batur taşqi işler bölümide işleydu. Pitér çet’ellik oquğuçi. U Batur bilen

Türk kadını

Belki erkeklerimiz, memleketi istilâ eden düşmana karşı süngüleriyle, düşmanın süngülerine göğüslerini germekle düşman karşısında hazır

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku