Generic selectors
Sadece birebir eşleşmeler
Başlıkta ara
İçerikte ara
Yazılarda ara
Sayfalarda ara

Kazakça Dersleri – 17

Kazakça Dersleri 17
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

2-38 — Almatınıñ atı almanıñ atımen qoyılğan

2-38 — Almatı’nın adı elmanın adıyla koyulmuş

Ospan — Jak, Asan tüsten keyin jumısta boladı. Jumıstan keyin osında keledi. Oğan deyin men sağan qalanı körseteyin. Qalay qaraysıñ?

Jak — Ärïne, qwana-qwana kelisemin.

Ospan — Maqul, on bes mïnwtten keyin Mağaz maşinamen keledi, sonan soñ biz ketemiz. Äne, kele jatır, jüreyik.

Jak — Sizdiñ qalada ağaştar da, gülder de köp eken. Men burın munday kögi köp qalanı körmep edim.

Ospan — Kökektiñ sonında, almalar güldey bastağanda Almatı öte äsem. Almatınıñ atı almanın atımen qoyılğan. Eñ jaqsı almalar küz aylarında öse bastaydı.

Jak — Küzge deyin men Almatıda bola almaymın.

Ospan — Kelesi jılı küzge qaray kel.

Jak — Qwana-qwana kelgen bolar edim, biraq jumısım öte köp. Ospan, mına eskertkiş kimge arnalğan?

Ospan — Bul eskertkiş Şoqan Wälïxanovqa arnalğan. Sen bilesiñ be onıñ kim ekenin?

Jak — Ïä, bilemin. Qazaq tili sabağında ol twralı oqıdıq. Qaşğar, qıtay jolına birinşi ret şıqqan sol ma?

Ospan — Durıs, sol.

Jak — Biraq men ol twralı az oqıdım.

Ospan — Wälïxanov twralı Asan öte köp zerttew jürgizdi. Ol jöninde onğa tarta maqalalar jazdı. Kerek bolsa onıñ maqalaların beremin.

Jak — Ärïne kerek.

Ospan — Endi bazarğa barayıq.

Mağaz — Bazarğa ne üşin baramız? Qazir almanıñ waqıtı emes qoy.

Ospan — Nemene, almadan basqa jemister joq pa?

Mağaz — Ärïne bar, biraq Sara bizdi tüski tamaqqa kütedi ğoy, umıtıp kettiñ be?

Ospan — Umıtqanım joq. Sonan soñ Jambıldıñ mwzeyine baramız.

Jak — Al, bügin keşke teatrğa baramız ba?

Ospan — Ïä, keşke qaray teatrğa baramız.

Osman — Jacques, Asan öğleden sonra işte olacak. İşten sonra buraya gelecek. Ona (o vakte) değin ben sana şehri (“kaleyi”) göstereyim. Ne dersin (nasıl bakıyorsun) ?

Jacques — Elbette, seve seve kabul ederim.

Osman — Peki, on beş dakikadan sonra Mağaz arabayla gelecek, ondan sonra biz gideriz. Aha, geliyor, gidelim.

Jacques — Sizin şehirde ağaçlar da, çiçekler de çokmuş. Ben önceleri böyle yeşili bol şehri görmemiş idim.

Osman — Nisan’ın sonunda, elmalar meyve vermeye başladığında Almatı acayip güzel. Almatı’nın adı elmanın adıyla konulmuş. En iyi elmalar sonbahar aylarında olgunlaşmaya başlar.

Jacques — Sonbahara değin ben Almatı’da olamayacağım.

Osman — Gelecek (gelesi) yıl sonbahara doğru gel.

Jacques — Seve seve gelir idim, ama işim çok fazla. Osman, bu abide kime adanmış?

Osman — Bu abide Çokan Velihanov’a adanmış. Sen biliyor musun onun kim olduğunu?

Jacques — He, biliyorum. Kazakça dersinde onun hakkında (o doğrulu) okuduk. Kaşgar, “çin yoluna(?)” ilk kez çıkan o mu?

Osman — Doğru (dürüst), o.

Jacques — Ama ben onun hakkında az okudum.

Osman — Velihanov hakkında Asan çok fazla araştırma yürüttü. Onun hakkında ona yakın makale yazdı. Gerekirse onun makalelerini veririm.

Jacques — Elbette, olur.

Osman — Şimdi pazara gidelim.

Mağaz — Pazara niçin gidiyoruz? Şimdi elmanın vakti değil ki.

Osman — Ne yani, elmadan başka meyveler (yemişler) yok mu?

Mağaz — Tabii ki var, ama Sara bizi öğle yemeğine bekliyor, unuttun mu?

Osman — Unuttuğum yok. Ondan sonra Jambıl’ın müzesine gideriz.

Jacques — Bugün akşama tiyatroya gideceğiz mi?

Osman — Evet, akşama doğru tiyatroya gideriz.

Fiilde Ettirgen Çatı (-giz-kiz-ğız-qız/-tır-tir-dır-dir/-t)

1 – Ol özi jürmeydi. Onı jürgizw kerek.

O kendi yürümüyor. Onu yürütmek gerek.

2 – Ol özi sanamaydı. Oğan sanatw kerek.

O kendi saymıyor. Ona saydırmak gerek.

3 – Biz qımız işpedik. Bizge qımız işkizw kerek.

Biz kımız içmedik. Bize kımız içirmek gerek.

4 – Siz barmaysız. Sizdi barğızw kerek.

Siz gitmiyorsunuz. Sizi götürmek gerek.

5 – Ol kïimin şeşpeydi. Oğan kïimin şeşkizw kerek.

O kıyafetini (giyimini) çıkarmıyor (çözmüyor). Ona kıyafetini çıkarttırmak gerek.

6 – Olar bizge aytpaydı. Olarğa bizge aytqızw kerek.

Onlar bize söylemiyor. Onlara bize söylettirmek gerek.

7 – Ol keşikpeydi. Onı keşirtirmew kerek.

O gecikmiyor. Onu geciktirmemek gerek.

8 – Ol öleñ aytpaydı. Oğan öleñ aytqızw kerek.

O şarkı söylemiyor. Ona şarkı söyletmek gerek.

(CİVARINDA, DOLAYLARINDA, KADAR: TARTA, -DEY, ŞAQTI)

1 – Biz ekewimiz edik. Biz jetewimiz edik.

Biz ikimiz idik. Biz yedimiz idik.

2 – Ol qırıq bestey dollarğa kitaptar aldı. Ol elwdey dollarğa kitap aldı.

O kırk beş dolar kadara kitaplar aldı. O elli dolar kadara kitap aldı.

3 – Qazir sağat jetige tarta boldı. Qazir sağat on ekige tarta boldı.

Şu anda saat yedi dolaylarında. Şu anda saat on iki civarlarında.

4 – Ol otız beske tarta. Ol qırıqqa tarta.

O otuz beş civarında. O kırk beş civarında.

5 – Tüski tamaq on bestey dollar turadı. Tüski tamaq jïırma dollarday turadı.

Öğle yemeği on beş dolar civarında. Öğle yemek yirmi dolar kadar tutar (durur).

6 – Siz bärin toqsan bestey dollarğa aldıñız. Siz bärin jüzdey dollarğa aldıñız.

Siz hepsini doksan beş dollar civarında aldınız. Siz hepsini yüz dollar kadara aldınız.

7 – Toyda jïırma bestey adamdar boldı. Toyda otızday adamdar boldı.

Düğünde yirmi beş civarında kişi vardı. Düğünde otuz civarında kişi vardı.

8 – Mınaw üyge jetpis bes şaqtı jıl boldı. Mınaw üyge seksen şaqtı jıl boldı.

Bu eve yetmiş beş yıl kadar oldu. Bu eve seksen yıl kadar oldu.

9 – Men Almatığa barmağalı bes jılday boldı. Men Almatığa barmağalı on jılday boldı.

Ben Almatı’ya gitmeyeli beş yıl falan oldu. Ben Almatı’ya gitmeyeli on yıl kadar oldu.

10 – Francïyağa kelgen qazaq birew edi. Francïyağa kelgen qazaq altaw edi.

Fransa’ya gelen Kazak bir taneydi. Fransa’ya gelen Kazak altı taneydi.

Kaynakça
Makale yazarı :
Bibliyografya :
Kaynak :

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler
Okumaz-Yazarlar

Okumaz-Yazarlar

Dün yayınlanan BBC Arşiv Odası programının konusu yine Uğur Mumcu’ydu.[1] Biliyorsunuz ki, 24 Ocak 1993

Uygurca 2. Ders

DERSİ BURADAN DİNLEYİN: Ikkinçi (2-) Ders Bir adem kiçik balidin aşxanidiki nersilerniñ atilişini sorivatidu. 1

Gericilik

Hayatın felsefesi, tarihin garip tesellisi şudur ki, her iyi, her güzel, her yararlı şey karşısında,

Matrakçı Nasuh

Yazdığı eserlerde – çağdaşları gibi – kendi hayatı hakkında bilgi vermekten imtina etmiş olan Nasûh

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın