Generic selectors
Sadece birebir eşleşmeler
Başlıkta ara
İçerikte ara
Yazılarda ara
Sayfalarda ara

Uygurca 8. Ders

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Sekkizinçi (8-) Ders – Salamlişiş, Bazarğa Bériş ve Işleş

Dervazida, çet’ellik oquğuçi Robin, Abliz bilen uçrişidu.

1 Yaxşimusiz (1) ?

2 Yaxşimusiz?

3 Nege barisiz?

4 Bazarğa barimen. Sizçu?

5 Men öyge qaytimen. Men öyde uyğurçe öginimen. Siz bazarda néme iş qilisiz?

6 — Men bazarda bir luğet izdeymen, yene bir şepke alimen.

(Doppiğa)

7 Bu şepke, şundaqmu?

8 Yaq, bu şepke emes!

9 Uni (2) uyğurçe néme deydu?

10 Buni doppa (3) deydu.

(Ayağqa)

11 Uni uyğurçe néme deydu?

12 Uni ayağ deydu.

13 Rehmet!

14 — Xoş.

Sekizinci (8.) Ders – Selamlaşma, Pazara Gitme ve Çalışma

Ana kapıda (dervâze), yurt dışından gelen öğrenci Robin, Abliz ile karşılaşır.

1 Merhaba. — 2 Merhaba. — 3 Nereye gidiyorsunuz (varıyorsunuz)? — 4 Pazara gidiyorum. Siz? — 5 Ben eve dönüyorum (kayıtıyorum). Ben evde Uygurca öğreniyorum. Siz pazarda ne yapacaksınız (ne iş kılacaksınız)? — 6 Ben pazarda bir sözlük arayacağım (izleyeceğim), ayriyetten (yine) bir şapka alacağım. (Doppayı gösterip) — 7 Bu şapka, şunun gibi mi? — 8 Hayır, bu şapka değil! — 9 Ona (onu) Uygurca ne denir (der) ? — 10 Buna (bunu) doppa denir (der). (Ayakkabıyı gösterip) — 11 Ona (onu) Uygurca ne denir (der)? — 12 Ona (onu) ayakkabı denir (der). — 13 Sağ ol! — 14 Görüşürüz (“hoş”).

[![9025562780_7030ccbc57_b]()]()

NOTLAR. — (1) Yaxşi (yakşı) sözünün iyi, güzel anlamlarına geldiğini öğrenmiştik. Uygurlar bu sözü kullanarak selam ve merhaba anlamında yaxşi-mu-siz (iyi-mi-siniz) demektedirler. Bu sözün altında her zaman hâl hatır sorma anlamı aranmaz. Yaxşimusiz’e yaxşi, yaxşimen (iyiyim) diye cevap vermek mümkün olsa da zorunlu değildir. Tıpkı merhaba der gibi karşılık olarak yaxşimusiz diyilebilir. — (2) Uygurcada bir şeye diyilmez, bir şeyi diyilir. Mesela “bizni yaman digenler: bizi (bize) kötü diyenler” yerine “bizge yaman digenler” demek yanlış olur. — (3) doppa: Uygur ve Özbeklerin milli baş giyimi. Önceki sayfadaki gencin başına giydiği doppadır.

Bu derste geniş zaman çekimini gördük. Mantığını hemen kavramayı beklemeyin, yavaş yavaş yerine oturacaktır. Aşağıda 1., 2. ve 3. tekil şahıslara göre 4 ayrı fiilin çekimini verdik. Ünlüyle biten fiile -ymen, ünsüzle biten fiile -imen ekinin gelmesine dikkat edin. Ayrıca belirtmek gerek ki bu fiilin geniş zaman hali olarak geçse de yeri geldiğinde şimdiki zaman, yeri geldiğinde de gelecek zaman için kullanılabilmektedir.

işle-mek

(çalışmak)

kelmek

(gelmek)

añla-maq

(işitmek)

qayt-maq

(geri dönmek)

men

(-imen)

(-ymen)

işleymen

(çalışırım)

kelimen

(gelirim)

añlaymen

(işitirim)

qaytimen

(dönerim)

sen

(-isen)

(-ysen)

işleysen

(çalışırsın)

kelisen

(gelirsin)

añlaysen

(işitirsin)

qaytisen

(dönersin)

u

(-idu)

(-ydu)

işleydu

(çalışır)

kelidu

(gelir)

añlaydu

(işitir)

qaytidu

(döner)

Unutmayın, şu aşamada metni anlamanız ve anlayarak dinlemeniz yeterlidir. Fiilin geniş zamana göre çekimini çok iyi şekilde kavramadıysanız sorun değil. Buna sık sık geri döneceğiz.

Kaynakça
Makale yazarı :
Bibliyografya :
Kaynak :

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Sibirya Türkleri

I. Yakutlar (1): Türk ellerinin en ücra Kuzey-doğu köşesinde oturan tarihi Yakut Türklerine, bugünkü Yakutsk

Düşmanlarımıza hizmet edenler!

Efendiler, mevcudiyetimizi muhafaza için, geleceğimizi, bağımsızlığımızı temin için, mevcut olan düşmanların emellerini yakından biliyoruz ve

Uygurca 4. Ders

Tötinçi (4-) Ders Adil bilen Aynur talada (sirtta) 1 — U çoñ bina yéñimu? 2

Uygurca 1. Ders

Uygurca metinlerin tercümesini orjinal metnin altında bulabilirsiniz. Tercüme kısmında, yeri geldiğinde Uygurcadaki cümle ve sözlerin

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku