Uygurca 11. Ders

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

On birinçi (11-) Ders – Kündilik Pa’aliyet

Rena mektepte Adilni uçritidu.

1 Yaxşimusiz?

2 Yaxşimusiz. Tinçliqmu (1) ?

3 Tinçliq. Sizçu?

4 Tinçliq. Nege barisiz?

5 Bazarğa barimen. Sizmu bazarğa baramsiz?

6 Yaq, men bazarğa barmaymen (2) . Sinipqa barimen.

7 Ders añlamsiz (3) ?

8 — Yaq, ders añlimaymen. Tapşuruq (4) işleymen.

On birinci (11.) Ders – Gündelik Faaliyet

Rena okulda (mektepte) Adil’e rastlar.

1 Merhaba (yakşı mısınız)! — 2 Merhaba! Nasılsınız (dinçlik mi)? — 3 İyiyim (dinçlik). Siz? — 4 İyi. Nereye gidiyorsunuz (varıyorsunuz)? — 5 Pazara gidiyorum. Siz de mi pazara gidiyorsunuz (pazara varıyor musunuz) ? — 6 Hayır, ben pazara gitmiyorum. Sınıfa gidiyorum. — 7 Ders mi dinleyeceksiniz (Ders dinleyecek misiniz) ? — 8 Hayır, ders dinlemeyeceğim. Ödev yapacağım.

NOTLAR. — (1) Tinçliq, tinç sözü ile liq ekinin birleşmesiylen oluşmuştur. Tinç bizdeki dinç sözüne denktir. Ancak dinç sözü bizde dil devriminde yanlış anlamda canlandırılmıştır. Dinç sözünün kökü dinmek fiilidir. Dinmek fiilinden dinç sözü dingin, huzurlu, sakin; dinçlik sözü ise dinginlik, huzur, sükunet, barış anlamlarına gelmektedir. Tinçliqmu ise kalıp olarak “iyi misin(iz)” yerine geçmektedir, ancak yukarıda açıklandığı gibi daha derin bir anlama da sahiptir. — (2) Bar-ma-ymen: var-ma-m ya da var-mı-yorum. Bu derste geniş zamanda nasıl olumsuz yapıldığını da gördük. Aynı bizdeki gibi -me-ma ekleri ile olumsuz yapı kurulmaktadır. Fiile olumsuzluk eki gelir, sonraysa geniş zamana çekimlemek için 1. kişiye -ymen, 2. kişiye, -ysen, 3. kişiye -ydu ekleri getirilir. Barmaymen (gitmem), barmaysen (gitmezsin), barmaydu (gitmez). — (3) añlimaq (añla-maq) fiili bizdeki anlamak ile aynı kökten gelmektedir. Ancak cada bu söz anlam kaymasına uğrayıp, idrak etmek, kavramak anlamından işitmek, dinlemek anlamına kaymıştır. — (4) tapşuruq sözü ağızlarımızda tapşırık şeklinde bulunup, tapşırmak fiilinden gelmektedir. Tapşırmak sözünün bir anlamı da teslim etmektir. Ödev anlamına gelen tapşuruq (tapşırık) sözü bu anlamdan gelmektedir. Hatta cada “tapşuruq tapşurmaq” ödevi teslim etmek anlamındadır.

Kaynakça
Makale yazarı :
Bibliyografya :
Kaynak :

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Türkistan

“Türkistan” Türk kelimesinin Farsça “istan” eki ile birleşmesinden oluşan “Türklerin Ülkesi” anlamını ifade eden bu

Gelecek, Nasıl Gelecek

Üniversite son sınıftayken dört yıldır müdavimi olduğum kafeteryada yeni çalışmaya başlayan bir gencin hayatına yakından

Dilci Reşit Galip

BİRİNCİ TÜRK DİLİ KURULTAYI Maarif Vekili Dr. Reşit Galip Beyin nutku: Türkiye cumhuriyetinin Şanlı Reisi,

Çalışmak

Memleket ve milletin Kurtuluşu ve mutluluğu için çalışmaktan başka bir maksadım yoktur. Bu, bir insan

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku