Generic selectors
Sadece birebir eşleşmeler
Başlıkta ara
İçerikte ara
Yazılarda ara
Sayfalarda ara

Uygurca 22. Ders

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Yigirme ikkinçi (22-) Ders – Imtihanğa Teyyarliq Qiliş

Mu’ellim ete imtihan almaqçi, biraq oquğuçilar ançe yaxşi ögenmeydu. Ular başqa işler bilen şuğullinidu, şunga mu’ellim ulardin xapa bolidu, hem ularni tenqid qilidu.

1 Nege barisiz?

2 Sinipqa barimen. Men bir neççe meşq işlevatimen. Ular bekmu tes, şuña vaqit köp kétidu.

3 Dolqun néme iş qilivatidu?

4 Kitab oquvatidu. Polat resimlik jurnal körivatidu.

5 Adilçu?

6 Adil suxanida kir yuyuvatidu.

7 Ablizmu kir yuyuvatamdu?

8 Yaq, u top meydanida putbol oynavatidu.

9 Başqa savaqdaşlar qeyerde?

10 Beziler yataqta dem élivatidu, beziler aşxanida tamaq yevatidu.

11 Ular némişqa tekrar qilmaydu? Ete imtihan alimen (1) emesmu?

12 Köpinçisi tekrar qilivatidu, biraq bir qisim savaqdaşlar tirişmayvatidu.

13 Rast, siler tirişçan emes. Her küni keçlik tekrar vaqtida oynavatisiler. Némişqa tékistni yadlimaysiler? Bu imtihan silerge bek muhim.

14 Mu’ellim, xapa bolmañ (2) ! Men ularni çaqirimen. Gépiñizni ularğa yetküzimen (3) .

Yirmi ikinci (22.) Ders – Sınava Hazırlanma

Öğretmen yarın sınav verecek, ama öğrenciler o kadar iyi öğrenmiyor. Onlar başka işler ile meşgul oluyor, bu yüzden öğretmen olarak kızar ve onları eleştirir.

1 Nereye gidiyorsunuz? — 2 Sınıfa gidiyorum. Ben biraz pratik yapacağım. Onlar çok zor, bu yüzden vakit çok gidiyor. — 3 Dolkun ne yapıyor? — 4 okuyor. Polat resimli dergi okuyor (görüyor). — 5 Ya Adil? — 6 Adil banyoda/suhanede kirli çamaşırları (kir) yıkıyor. — 7 Abliz de mi kirlileri yıkıyor? — 8 Yok, o sahada (top meydanında) futbol oynuyor. — 9 Diğer sınıf arkadaşların nerede? — 10 Bazıları yatakhanede dinleniyor, bazıları yemeyhanede yemek yiyor. — 11 Onlar niçin tekrar yapmıyor? Yarın (“erte”) sınav verecek değil miyim (vereceğim değil mi)? — 12 Çoğunluğu tekrar ediyor, ama bir kısım arkadaşlar çalışmıyor. — 13 Doğru, sizler çalışkan değil[siniz]. Her gün akşamki tekrar vaktinde oynuyorsunuz. Niçin metni ezberlemiyorsunuz? Bu sınav sizlere pek mühim. — 14 Hocam, sinirlenmeyin! Ben onları çağırırım. Sözününü onlara iletirim (yetiririm).

NOTLAR. — (1) Uygurcada imtihan almaq, sınav vermek anlamında; imtihan bermek ise sınav almak anlamındadır. Bizdekinin tam zıttı şekildedir. — (2) bolmañ: olmayın, kelmeñ: gelmeyin — (3) 20. derste -küz ekinin oldurganlık yaptığını söylemiştik. Buna göre bizde olmayan bir fiil gibi gözükse de yetküzmek fiili aslında yetmek (ulaşmak) fiili ile kökteştir. Buna göre yetküzmek (yetirmek) de ulaştırmak, iletmek demektir.

Şimdiki zamanın, geniş zamandan tek farkı arakaya -ivat- gelmesidir. Fiillerin şimdiki zamanda çekimini görmek için aşağıdaki tablodan yararlanabilirsiniz:

Alıyorum/

uyuyorum

Almıyorum/

uyumuyorum

Alıyor muyum/

uyumuyor muyum

Almıyor muyum/

Uyumuyor muyum

al-

alivatimen

alivatmaymen

alivatamdimen

alivatmamdimen

uxla-

uxlivatimen

uxlivatmaymen

uxlivatamdimen

uxlivatmamdimen

İkinci şahsa uyarlamak için -men’leri ve -dimen’leri -siz ile değiştiriyoruz, üçüncü şahıs için -du ile değiştiyoruz. 1. çoğul şahıs için -men ve -dimiz’e değiştiriyoz.

Kaynakça
Makale yazarı :
Bibliyografya :
Kaynak :

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Uygurca 14. Ders

On tötinçi (14-) Ders – Tekrar Asıl zor kısımları atlattık, bundan sonra öğreneceğimiz her şey

Uygurca 4. Ders

Tötinçi (4-) Ders Adil bilen Aynur talada (sirtta) 1 — U çoñ bina yéñimu? 2

Çuvaşların tanrı inancı

Çuvaşlardaki Tanrı anlayışı ile diğer Türklerdeki Tanrı anlayışı arasında benzerlikler vardır. Çuvaş dininin araştırmacılarından biri

Uygurca 7. Ders

Yettinçi (7-) Ders – Tekrar Tebrikler, en zor kısmı atlattınız. Eğer düzenli olarak dersleri tekrar

Türk Tarihi Tetkik Heyeti

Zamanının çoğunu tarih çalışmalarına ayıran Atatürk, artık bu faaliyet­lerin bağımsız bir kuruluş tarafından yapılması zamanının

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku