Uygurca 20. Ders

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Yigirminçi (20-) Ders – Ğerb Memliketliride Novruz Bayrimi

Uyğurçe xeverdin misal

1 — Novruzniñ yetip kélişi bilen çetellerdiki (1) Uyğurlar özliri ziç yaşaydiğan ottura asiye liri, iye qatarliq memliketlerdin başqa yene Ğerb devletliridimu Novruz bayrimini ötküzdi (2).

2 — Xeverlerge qariğanda (3) bu yil bir qisim ğerb memliketliridiki Uyğurlar novruzni her yildikidin mezmunraq (4) ötküzgen.

3 — Amerikidiki Uyğurlardin başqa yene Kanadadiki Uyğurlarmu 19- Mart küni Toronto şeheride bir yerge cem bolup Novruz pa’aliyeti ötküzgen.

4 — Xeverlerge qariğanda mezkur bayram paaliyetige Kanadaniñ Toronto, Montreyal ve başqa şeherleridin kelgen bir qisim Uyğurlar qatnaşqan.

5 — Bildürüşlerge esaslanğanda Yevropadiki bir qisim memliketlerde novruz ötküzülüp bolğandin sirt yene Engiliye, Şivetsiye qatarliq memliketlerdiki novruz paaliyeti 24-, 25- mart künliri ötküzilidiğan.

6 — İnkaslarğa qariğanda ğerb memliketliride Uyğurlarniñ saniniñ éşişi, cümlidin Uyğurlarniñ siyasiy dava paaliyetliriniñ canlişişiğa egişip her yili 12- Noyabr Şerqiy künini xatirileş, Qurban heyt, Roza heyt ve Novruz ötküzüş mühim milliy paaliyetlerniñ terkibidin orun alğan.

7 — Buniñda Uyğurlar milliy ruhi ve diniy etiqatini küçeytiş hemde yeñi evlatlarniñ öz milliti hem vatanini söyüş ruhuni qozğitiş mezmunlirimu asasiy salmaqni igilemekte.

Yirminci (20.) Ders – Batı Devletlerinde Bayramı

ca habere örnek

1 un gelmesiyle (yetip gelişi ile) yurt dışındaki kendilerinin yoğun yaşadığı Orta leri, iye vesaire memleketlerden başka Batı devletlerinde de bayramını kutladı (geçirdi). — 2 Haberlere göre bu yıl bir kısım batı devletlerindeki u her yıldakinden daha içi dolu şekilde kutlamışlar. — 3 Amerikadaki dan başka Kanadadaki da 19 Mart günü Toronto şehrinde bir yere toplanıp faaliyeti yapmış (geçirmiş). — 4 Haberlere göre bu bayram faaliyetine Kanada’nın Toronto, Montreal ve başka şehirlerinden gelen bir kısım katılmış. — 5 Bildirilere göre Avrupadaki bir kısım memleketlerde ’un kutlanmış olmasından başka , İsveç gibi memleketlerdeki faaliyeti 24.-25. Mart günleri yapılmış. — 6 Sonuç olarak Batı memleketlerinde ın sayısının artması, aynı zamanda ın siyasi dava faaliyetlerinin canlanmasını takiben her yılda 12 Kasım Doğu gününü anma, Kurban bayramı, Ramazan bayramı ve kutlamak önemli milli faaliyetlerin arasından yer almış. — 7 Bunda milli ruhu ve dini inancı güçlendirme hem de yeni evlatların öz milletini ve vatanını seviş ruhunu canlandırma konuları da temel (esasi) önemi almaktadır (sahiplemekte).

Bu sefer yine öğrendiklerimizin çok üstünde bir metin koydum. Yine sizden tamamını çok iyi şekilde anlamınızı beklemiyorum. Ama bu metnin mp3 dosyası ara ara dinlemek için her zaman yanınızda bulunsun. Her dinlediğiniz vakit ve her yeni dersten sonra bu metni biraz daha iyi idrak ettiğinizi farkedeceksiniz. Bunun yanında bu haberden öğrenmenizi istediğim birkaç husus ve kelime var. Hususlar not şeklinde belirtildi:

NOTLAR. — (1) çetel sözü çet (dış, sınır) ve el (devlet) sözlerinden oluşmuştur. Yani dış memleketlerden gelen, yabancı anlamına sahiptir. — (2) ötmek sözünün önceki derslerde geçmek anlamına geldiğini görmüştük. Bu kez iye çesinde bulunmayan bir ek bu söze geliyor. öt-küz sözündeki -küz eki iye çesinde yoktur. İşlevi fiili oldurgan hale sokmaktır. Buna göre öt-küz sözü bizdeki geç-ir sözüne denktir. Herhangi bir faaliyet söz konusuysa, çoğunlukla ötküzmek sözü yardımcı fiil olarak kullanılmaktadır. — (3) cadaki qara- fiili bakmak, bazen de seyretmek yerine geçmektedir. Buna göre qariğanda sözünün evirmesi bakanda ya da bakıldığında olur. Xeverlerge qariğanda: haberlere bakıldığında, haberlere göre. — (4) iye çesi ile ca arasındaki mühim gramatik farklardan biri de “mezmunraq” sözünde görülen -raq-rek ekidir. iye çesinde bu ek daha sözü ile ifade edilmektedir, ama bizde kelimenin başına gelir. yaxşiraq: daha iyi, özgerek: daha başka, azraq: daha az, köprek, daha fazla…

Aşağıdaki sözleri öğrenmeden gelecek derse geçmeyiniz:

qatar: sıra, dizi

qatarliq: vb., vesair

ötmek: geçmek

ötküzmek: geçirmek

cem bolmaq: toplanmak

xever: haber

qarimaq: bakmak, seyretmek

qatnaşmaq: katılmak, işt etmek

san: sayı

xa: hatıra, anı

xatirilimek: anmak

xatirileş: anma

etiqat: itikad, inanç

orun: yer, ma, mevki

küçeytmek: güçlendirmek

qozğatmaq: ayaklandırmak, şahlandırmak, coşturmak

ige: sahip (iye)

igilimek: sahiplenmek (iyelemek)

Kaynakça
Makale yazarı :
Bibliyografya :
Kaynak :

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Türk Toplumunda Kadın

En eski Türk ailesinde kadın, kocası ile aynı hakka sahipti. Türkler’de bir insanın asil olabilmesi

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku