Türk dilinde ilim yaratmanın zevkli devri

Zeki Velidi Togan'a ait fotoğraf. Kaynak: İstanbul Şehir Üniversitesi Arşivi
Zeki Velidi Togan'a ait fotoğraf. Kaynak: İstanbul Şehir Üniversitesi Arşivi
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Bu eserde bir çok nazari meseleleri izah etmeye çalıştık. Fakat bu nazariyeler ancak tatbikat sa­hasına geçerse kıymet kesbederler. Tarihte lerden bir çok ilim adamları yetişmiş, fakat an­cak Alişir Nevayi, Katip Çelebi, Ali ve Cevdet Paşa gibi parmakla sayılabilir zevat bildiklerini kendi ana dillerinde doya doya yazıp mil­li kültür yaratabilmişlerdir. Büyük alim El-Biruni kendi ana dili -her halde - ilim dili olmadığından kendisine yabancı olan ve kulla­nışta müşkülat çektiği arab ve fars dillerinde yazmak mecburiyetinde kaldığını, ana dili ilmi mevzuları yazmağa müsaid olmadığı için eser­lerinin o dilde yazacak olursa bunun yalak üzerine çıkan bir deve ka­bilinden garib görüleceğini söylemiştir. Zikri geçen Çokan Velihan ile lerinden yetişen turkolog Prof. N; Katanov tarih ve lisaniyatına, miralay Ebubekir Divayoğlu lerin etnografyasına da­ir neşrettikleri kıymetli eserlerini munhasiren rus dilinde yazdılar, öğ­rendikleri ilmi usul ve metodla Rusların ilmi için çalışmış oldular. Ka­zak-lardan Almaatalı Barlıbek Sırtlanoğlu da Petersburg Üniversitesitesinin Şark Fakültesini mükemmel bir ilmi eserle ikmal etmiş ve ilmi metod hususunda öğrendik – ve bildiklerini kendi ana dilinde tat­bik ederek milli kültür yaratmak işlemişti; kendi kavminin vaziyeti ve Rus hükümeti ona bu emellerini kuvveden file çıkarmaya yol vermedi. Ve o bu . yüzden, üzüntüden, hastalanarak daha gençken 26.11.1914 te bu dünyadan ayrıldı. Ben de eski vatanımda kalmış olsaydım, öğrendiklerimle milletime faydalı olamamak bakımından Çokan ile Barıl­bek’e benziyecektim. Gerçi ora since bazı popüler eser ve derslikler neşretmiştim, fakat ilmi eserlerimi rusça neşrediyordum, bunun başka çaresi yoktu. Bereket versin, ki dili devlet dili olan ve asırlardan beri bu şekilde inkişaf edegelen iyeye gelerek çalışma­ğa muvaffak oldum. Öğrendiklerimi tarihi eserler şeklinde, nihayet bi­zim yolun heveslilerine ve talebelerime yol göstermek maksadiyle top­ladığım bu nazari fikirlerimi ve kaynakları da bir usul kitabı şeklinde aydınlarına sunabildim. milletinin siyasi ve mede­ni sahalarda vesayet devresini tarihe karıştırıp iradesini istediği gibi işletme yoluna girmesi her kes gibi bana da lam bir ferah ve daha çok çok çalışma hevesi vermektedir. Bu memleketin irfan işlerinde kendimize halefler yetiştirmek üzere çalışmak benim için en büyük saadet olacaktır. Bu ta b. t. s. 282 ve 310 da tesisi yollarını göster­diğim ilmi enstitü kütüphanelerini teşkilde faydalı olabilsem, bir de riyazi ve tabii ilimlerle birlikte hümaniter ilimler üzerinde çalışacak ve bünyemize uygun Ulum Akademisi kurmak hususunda 8.6 ve 5.9. 1925 te Maarif Vekili Hamdullah Suphi’ye takdim ettiğim liyi­hanın, aynı fikri taşıyan diğer bir çok aydınlarının, senelerden­ beri; muhtelif vesilelerle, matbuatta izhar edegeldikleri büyük dilekle­rinin kuvveden file çıktığını görürsem daha çok mesud olurum. Çünkü bu ta s, 13-14, 114, 144, 316·319, 321 de anlattığım gibi, ‘tarih ve lisaniyat ilimleri ancak müsbet ilimlerle birlikte ve muhtelif ilim men­suplarının yardımıyle işlendikleri zaman layık oldukları kiymeti ır­lar ve metod ancak o şeraitte tam olarak tatbik edilebilir.

16.5.1950 Bayezit

Kaynakça
Makale yazarı :
Ord. Prof. Dr. Zeki Velidi Togan
Bibliyografya :
Kaynak :

Tarihte usül, Enderun yayınları, İstanbul – 1985, s. 29-30

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Uygurca 17. Ders

On yettinçi (17-) Ders Etigenlik derstin kéyin, ikki oquğuçi özliriniñ yéñi oqutğuçilirini körsitip çüştin kéyinki

Kurt içerikli atasözleri

Kurda konuk giden köpeğini yanında götürür (Türkiye Türkçesi)Kurdun konaklığına get, köpeği de ardından apar (Kazak

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku