Şaman terimi Türkçe’ye yabancıdır

By Dr. Andreas Hugentobler - Own work, CC BY 2.0 de -
Kaynak: Wikimedia Commons'tan Özgür medya deposu
By Dr. Andreas Hugentobler - Own work, CC BY 2.0 de - Kaynak: Wikimedia Commons'tan Özgür medya deposu
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

kelimesinin etimolojik kökeni üzerinde şimdiye kadar çok durulmuştur. Bu terimin Tunguzcadan Rusça yolu ile Batı ilim dünyasına geçtiği bilinmektedir. Aslen Sanskritçenin bir koluna bağlı olduğu sanılan kelimenin, Hind-Avrupa dillerinden Toharca (Samane=budist rahip) ve Sogdçadaki (Saman) transkripsiyonları keşfedilince, bu terimin Hind-Avrupa menşeili olduğu görüşü kuvvet mıştır. Çünkü bu kelime Tunguzcaya yabancı görünmekte ve Samanlığın güneyden kuzeye doğru yayılışında Budizmin tesiri sezilmektedir. Fakat Tunguzların komşuları olan Sahalara etki ettikleri de bir gerçektir.

Hakikaten eski topluluklarında Samanlığa benzer bir inancın varlığına ihtimal verdirecek hiçbir kayıt mevcut değildir. leri tarafından bugün manasına “Kam” sözü kullanılmakta ve bu kelime bilindiği kadarıyla 5. yüzyıldan beri yaşamaktadır. Avrupa’da hakimiyet kuran lar zamanında Ata-kam ve Eş-kam adlarında iki kişiden bahsedilmektedir. Yani Avrupa larının din adamlarına da Kam denilmekteydi. Eğer eski lerde şamanlık olsaydı, ların örf ve adetleri hakkında oldukça geniş bilgiler veren Latin ve Germen yazarların “larm dini törenleri yoktu” diyecek yerde, garip ayinleri olan şamanik telakkilerden haber vermeleri gerekirdi.

Hükümdar ailesinin Budizmle yakın ilgisine rağmen, Tabgaçlarda da Samanlığı hatırlatan birşey yoktur. Hem Budizmi, hem de Maniheizmi kabul etmiş olan Uygurlarda bile bu hususta açık bir delile rastlanılmamaktadır. Hatta Uygurlarda kam sözü din adamı değil, “büyücü, sihirbaz” manalarında kullanılmıştır. , “kam” sözünü kahin kelimesiyle açıklamıştır. Bu söz o zamanki müslüman ler tarafından da unutulmamıştı. Yusuf Has Hacip ise, Kutadgu Bilig’de kamları “otacılar” olarak çevirmekle beraber, bunların insan toplulukları için faydalı insanlar olduğunu söyler. Kanaati temsil eden Odgurmuş hakana nasihat verirken;

“Bazı insanlar yoksul, bazı insanlar da kaygı ile yıpranmışlardır. Bunların ilacı, dertlerine derman sendedir. Bunları tedavi et, bunların kamı ol”

demektedir . Din adamı manasına boylan arasında değişik adlandırmalar vardır. Mesela Kazak ve ın Kam yerine Bahsi, eski Kartukların da Sagun kelimesini kullandıklarını biliyoruz. Baksı herhalde Budizm vasıtasıyla gelmiş yabancı bir kelime olmalıdır. menlerde bakşı veya baksı “saz şairi” manasını ifade eder. lılar ve Tuvalılar bugüne kadar kam kelimesini yaşatmışlardır. Saha leri erkek kama “oyun”, kama “udagan” derler. Mogolcada erkek kam “bö” yahut “böge”, kam da Sahalar gibi Udagan adını alır. da ise bu kelime “yum”dur. Müslüman ler kam kelimesini unutmuşlardır. kelimesini ler bilmez. 18. yüzyılın sonlarına doğru kabul edilmiş olan “şaman” terimi çeye yabancıdır.

Orkun leri de dahilolmak üzere, şimdiye kadar bulunan lerde ne Karn sözüne, ne de a tesadüf edilmiştir. Bu nedenle, mevcut valardan yola çıkarak, Eski ler idiler şeklinde bir sonuçta çıkarılamaz.

Kaynakça
Makale yazarı :
Doç. Dr. Saadettin Gömeç
Bibliyografya :
Kaynak :

Doç. Dr. Saadettin Gömeç, Eski Türk İnancı Üzerine Bir Özet, Tarih Araştırmaları Dergisi , 22 (33), s. 81-82

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

İskit çağı

Erken Demir Çağı dönemi, Avrasya bozkırlarında “İskit Çağı” olarak da adlandırılmaktadır. Diğer bir deyişle bütün

Türk savaş gemileri

Türk Donanması’nın eski önemini kaybetmiş olduğu XVIII. asır başlarında bile Türk savaş gemileri dünyanın en

Emel Esin

Emel Esin’in bilimsel şahsiyetini tayin eden özellik­lerinden biri, bir yandan Doğu dilleri ve kültürüne, diğer

Çiçi Yabgu

Irkımızın kahramanlarından bazıları bütün Türklerin ve hattâ bütün dünyanın tanıdığı ünlü kimselerdir. Diğer bazıları ise,

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku