Bir Kaynak Tenkidi Örneği

Bir Kaynak Tenkidi Örneği
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Gözümüzle gördüğümüz şeyleri bile, tekrar tekrar irdelemek, üzerinde düşünmek ve araştırma yapmak neden önemlidir? Beni okuduğum kaynakları bile yeniden araştırmaya yönelten duygu nedir?

Bir süreye kadar bu imzanın Ata’e ait olduğunu düşünüyordum.

Hatta 1906 yılına ait bir mektup olması itibariyle Ata’ün âl” ismini 1934 yılından çok daha önce kullandığı ve bu konudaki tartışmalara da farklı bir boyut gebileceğini düşünüyordum. O sıralarda Ata 25 yaşlarında olmalıydı ve imzasını “Mustafa al” olarak kullanması dikkate değer bir husustu.

Mektupta el yazısından dolayı bazı okuyamadığım yerler var. Ama okuyabildiğim kadarıyla, Panislamizm konulu bir mektup.

Mektup tarihi 25 Aralık 1906. Kağıdın üzerinde Paris’i işaretleyen bir adres var: Hotel Des Iles Britanniques, 22, Rue de la paix, Paris. Bu otel, nın biraz güneyinde kalan La Bourboule bölgesinde bulunuyor. Ama bu tarihte Ata’ün Pariste bulunmadığını biliyoruz. Kendisi Nisan ayında Yafa’dan - yoluyla Selânik’e geliyor ve burada da bir kısım arkadaşlarıyla gizli olarak Vatan ve Hürriyet Cemiyetinin bir şubesini açıyor. Mektubun yazılış tarihi olan 25 Aralık tarihinde ise Ata’ün, Suriye bölgesindeki üstün hizmetleri nedeniyle Beşinci Rütbe’den Mecidî Nişanı aldığını biliyoruz. 1907 yılı ortalarına kadar ise hala burada. 20 Haziran 1907 tarihinde Şam’da bir orduya Kurmay Başkanlığı görevine getirilmiş. [1]

Diyelim ki buraya kadar bir şekilde bildiklerimizi yanlış biliyoruz. Mektubun “Mustafa al” tarafından imzalanmış olduğunu düşünüyoruz. Yani irdelemeye devam ediyoruz.

İmza Ata’ün el yazısına benzer bir şekilde imzalanmış. Bir yakınlık olduğu belli. Tüm mektup baştan sona cılız bir kalem ucu ile yazılmış. Tam imza kısmına geldiğinde ise kalem inceliği birden kalınlaşıp belirginleşiyor. “Mustafa al” imzası sanıyorsam divit kalem kullanıldığı için tam bu noktada kaleme bir mürekkep takviyesi olmuş.

Mektubun sonuna doğru üç farklı isim daha var: M. Farid, D. O. Ghalel ve D. Behdjet Wahby. Bu iki ismi araştırdığımda, bu ikilinin Tunusta Pan-İslamist hareketlerde bulunduğunu saptadım. Zaten mektubun ilk cümlesi de:

“Nous venons de lire votre lettre au ?? sur le panislamisme.”

Yani Panislamizm üzerine yazmış olduğunu mektubunuz henüz elimize ulaştı diyor. D. Behdjet Wahby 1907’de yayımlanmış “Pan-İslamizm” isimli bir de kitabı mevcut. Diyoruz ki, Ata’ün bu heriflerle ne işi var?

Sonradan tekrar tekrar oka çalıştığımda ise imzanın “Mustafa al” olarak değil, “Moustafa el” olarak imzalanmış olduğuna emin oldum.

Mustafa il Paşa, Ulusal Partisini kuran, Pan-İslamist birisi. Bu kişiler, sıralarında Osmanlı ordusuna yer yer yardım etmişler ve İngiliz işgaline karşı mücadele vermişlerdir.İngilizlerin desteğiyle Osmanlı’dan koparılacak topraklar üzerinde bir Arap hilafeti kurulması yönündeki söylentilere şiddetle karşı çıkmış; bunun Osmanlının sonunu geceğine ve Arap halklarını ise Batı boyunduruğu altına sokacağını düşünüyordu. [2]

İşin kısası, mektup Ata’ün değil. Mustafa il Paşa, Muhammed Ferid, Behçet Wahby ve hakkında pek bir bilgi bulamadığım D. O. Ghalel isimli 4 kişiye ait ve eljelil Zaouche isimli bir başka Tunuslu politikacı, yazara gönderilmek üzere yazılmış.

İşte, tüm bildiklerimizi hatta gözümüzün bile emin olduğu şeyleri, tekrar tekrar emin oluncaya kadar sorgulamak ve irdelemek gerektirdiğinin güzel bir örneği karşımızda duruyor.

Aussi, j’aimerai remercier Léa qui m’a aidé à traduire cette lettre du français.

Kaynakça

1 Doğumundan Ölümüne Kadar Kaynakçalı Atatürk Günlüğü, Prof. Dr. Utkan KOCATÜRK, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, 2. Basım, 2007

2 Tarih kitapları Mustafa Kamil’i niye yazmıyor, Soner Yalçın, Hürriyet, 13 Haziran 2010

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
2014 yılında Türkeli Dergisinde yazarlık yapmaya başlayan yazar, derginin kapanmasıyla birlikte, Türkçe Tarih Dergisi‘ne kuruculuk etmiş ve halen bu dergide yazılarını yayınlamaktadır. Yazar Türkçe Tarih sistemi üzerinde genellikle Milli Mücadele, Atatürk ve Türk Devrimleri üzerine yazılar yazmaktadır. Uzun bir süredir, Rıza Nur ve Hatıratı üzerine araştırmalar yapmakta ve bu çalışmaları ile tanınmaktadır.
Benzer içerikler

Kasım-ı Kamberalp Meseli

Ağzından kaymak köpük saçaraktan, tozu dumana kataraktan, baştan ayağa gök tere bataraktan, bir alay yoldaşını

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku