Generic selectors
Sadece birebir eşleşmeler
Başlıkta ara
İçerikte ara
Yazılarda ara
Sayfalarda ara

TÜRKÇEYE KARŞI ENDERUNCA

Ömer Seyfettin'in Rıfat Bey'e takdim ettiği fotoğafı
Kaynak: http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/24788
Ömer Seyfettin'in Rıfat Bey'e takdim ettiği fotoğafı Kaynak: http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/24788
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Atalarımız: “Bir bela bin nasihat değer…” demiştir. Son uğradığımız felaketler de bizi uyandırdı. Türkler milliyetlerini idrake başladılar. Bu millî idraki görmeyen, inkâr eden muta’assıblara laf anlatmaya kalkmak boştur.

  • İstanbul Türk değildir. Türklük cereyanı sun’i ve yalandır, diyenlere, iki üç sene içinde pek çok değişen payitahtımzın sokaklarını göstermeli. Ne kadar Turan lokantaları, yeni Turan biçki yurtları, Kızıl Elma Bakkal Mağazaları göreceklerdir… Yeni doğan çocukların adları hep isimler… “boy scout”u bile “izcilik” kelimesiyle tercüme
    ettiler.

Bu millî uyanıklıktan vatan muhabbeti, vatan muhabbetinden de lisan muhabbeti doğuyor. Milliyetimiz nasıl Türklük, vatanımız nasıl Türkiye ise lisanımız da dir. bizim ma’nevî ve mukaddes vatanımızdır. Bu ma’nevî vatanın istiklali, kuvveti resmî ve millî vatanımızın istiklalinden daha mühimdir. Çünkü vatanını gâ’ib eden bir millet eğer lisanına ve edebiyatına hâkim kalırsa mahvolmaz, yaşar ve yine bir gün gelir siyasi istiklalini kazanır, düşmanlarından intikam alır.

Fakat bir millet lisanını bozar, gâ’ib ederse hatta siyasi hâkimiyeti baki kalsa bile tarihten silinir. Esirleri onu yutar. Yazık ki bizim lisanımız bu konuştuğumuz güzel de hemen hemen gâ’ib olmaya yüz tutmuş. Eğer uyanmamız biraz gecikseymiş tamamıyla gâ’ib olacakmış.

Sevgili ve güzel lisanımızın acıklı tarihini birkaç satırla hatırımıza getirelim. Dedelerimiz at üstünde kıt’alar fethederken san’atla uzun uzadıya iştigale vakit bulamamışlar. Anadolu Türklerini yerleştiren Osman oğulları da cihangir olduktan sonra olmayan saray edebiyatını himaye etmişler. Bir vakit âdeta resmi lisan olmuş… yalnız dillerde kalmış ve satıra geçmemiş. Konuştuğumuz canlı edebiyatı tekyelerin karanlıklarında, âşıkların, saz şâ’irlerinin yâdında yaşamış.

Cihangirliğin gururu ve sarhoşlukları arasında ve kelimeler ve terkiplerle teşekkül eden “ Edebiyatı” ’de bir “ikilik” vücuda getirmiş. Konuşma lisanıyla yazma lisanı birbirlerinden fersahlarla ayrılmış. Konuşma lisanı kalmış, yazma lisanı , ve biraz da ’den mürekkep olmak üzere gayet tuhaf ve milliyetsiz bir şey olmuş.

Yazı lisanını kimse anlamamış. Bugün bile kimse anlamaz. Bunun adını Tanzimatçılar “Lisân-ı Osmanî” koymuşlar ve: “Farisî, Arabî ve Türkîden mürekkep bir lisan azabü’lbeyândır” diye ta’rife kalkarak:

1- Her lisan bir lisandır. Üç lisandan mürekkep bir lisan olamaz.
2- Her lisan başka bir lisandan kelimeler alabilir, fakat kâide alamaz.
3- Her lisan diğer bir lisandan aldığı kelimelerin telaffuzunu bozar, kendi tecvidine, kendi selikasına uydurur.

Gibi “lisaniyat” ilminin en bariz isimlerini inkâr etmişlerdir. Tabî’ate muhalif yapılan her sun’î hareket gibi bu düzme ve sun’î lisan da yalnız divanların okunmayan, okunursa bile anlaşılmayan sahifelerinden bir adım dışarı çıkamamış, Türkler konuştukları güzel lisanın içine asla ’nın, ’nin ka’idelerini terkiplerini sokmamışlardır.
Bugün İstanbul’da konuşulan ’de , terkip yoktur. (Tabî’î ıstılahlar müstesna) Şüphelenen dikkat etsin. Her sınıf halkıyla konuşsun; saraylarda, büyük konaklarda, evlerde, çarşıda, pazarda, mekteplerde hep bu güzel konuşulur. Ve güzel de de hâkim olan millî Türk sarfıdır, asla başka lisanın kâ’ideleri ve edatları
yoktur.

dâ’imâ “Lisân-ı Osmânî” denen , terkip yığınına tabancı kalmış ve zavallı Türkler cuların anlaşılmaz lisanından her vakit şikâyet etmişlerdir. Bergamalı Kadrî’nin kitabında da bu şikâyet duyulur. Sonra Türk’ün şu hiddetine bakın… Ne kadar haklı… Kendi lisanının , terkipler altında söndürüldüğünü görüyor ve haykırıyor:

isteyen Urban’a gitsin.
isteyen İran’a gitsin.
“Frengiler Frengistân’a gitsin.
“Ki biz Türküz bize gerektir.
“Bunu fehmetmeyen (…) demektir.”

Bugün milliyetlerini idrak eden gençler bu Türk kadar haşin değildir. , , Frenkçe isteyenlerin de Türkiye’de kalmalarına razıdırlar. Fakat şu şartla ki olarak, ’yi , Frenkçe’yi Frenkçe olarak öğrensinler ve mizi bozmak hıyanetinden vazgeçsinler. bütün Türklüğün malıdır. Millî Türk sarfı ictimâ’î bir mü’essese olduğu gibi âli ve mukaddestir. Onun tamamlığına ri’âyet hepimizin vazifesidir.

Milliyet cereyanıyla beraber kalplerimizde alevlenen lisan muhabbeti konuşulan ’nin ve millî arzunun satıra geçmesine sebep oldu. Otuz senedir bağırılan “Lisanımızı sadeleştirelim!” temennisi ilmî usul ve hududunu buldu. kâ’idelerle yapılan klişe terkipler atıldı.

Konuşulan güzel şive ve bidâ’at te mikyas addolunur. En genç şâ’irlerimiz millî vezinlerle terennüme başladılar. Hakiki ve canlı lisan böyle galebe çalarken kimsenin anlamadığı ca ya’nî “Lisân-ı Osmâni” susmadı. Tabî’atin muzafferiyetine karşı gelmek istedi. Fakat nasıl? Milliyet asır olan bu yirminci asırda hiçbir Türk’ün anlayamayacağı dört yüz sene evvelki milliyetsiz lisanıyla… İşte Ali Ekrem Bey’in Peyâm’daki son şi’rinden iki kıt’a… Ecnebi terkiplerin ne kadar bizim ruhumuza yabancı olduğuna dikkat ediniz:

Bugün (cebîn-i vakür dehâ’etinde) onun
Durur zuhura müheyya (bu ırk-ı zucret;)
(Ziyâ-yı hışmına) akis (leyâlî-i fıtrat,)
(Gurûb-ı sayfa) düşen bir güneş kadar yorgun.
Nedir bu (levha-i vicdân bir güzide me’âl)

Neler geçer bu semanın (burûc-ı târından)
Bu (ayn-ı âlem) olan kalbin inkisârından
Ne (lahn-ı kahr u melâl) inliyor şu (heybet-i lâl)

Bunlar ne demek? Bu lisan nece? Kimsenin konuşmadığı bir lisanla kime edebiyat yapılır? Yine bu ca manzumenin yanında bir manzume daha var ki yalnız şu kıt’asını naklediyorum.

Olsaydı bir (harîm-i garâm sitâne-i hâm)
(Endûde-i kelâl;)
Bir (aşk-ı dil-şikâr u semen-bûy u hoş-peyâm)
(Âmûde-i kelâl.)

Buna kimse “” diyemez. Fakat bir Arap, bir Acem de bu kıt’atı okusalar bir şey anlarla mı? Bunu da ümit etmiyorum. Yalnız şu kadar var ki İstanbul’da, Anadolu’da bütün Turan’da hiçbir Türk “levha-i vicdân ber-güzide me’âl. Aşk-ı dilşikâr u semenbûy u hoş-peyâm” gibi bir satırlık , terkiplerin ma’nâsını anlamaz. “Âmûde, berâzende, endûde, bisât” gibi kelimelerin ma’nâsını bilmez.

Kimin için edebiyat yapılıyor? Türkler için mi? Türkler ca bilmezler. Yok, “Lisân-ı Osmânî” namı verilen bu tuhaf ve sun’î lisan ile Ermeni, Rum, Yahudi gibi Türk olmayan Osmanlılar için yazılıyorsa boşuna zahmet… Çünkü bu kavimler lisanını değil, henüz harflerimizi bile tanımazlar. Bizim memleketimizdeki Acemlerin ise ekserisi
Azerbaycanlı Türklerdir. Arap kardeşlerimizin edebiyatça hiç bize ihtiyaçları yoktur.

Onların o kadar mükemmel ve millî bir lisanları vardır ki tamamiyeti mukaddes kitabımızın vücuduyla te’min olunmuştur.

Bu milliyetsiz Lisanının hâlâ devamı bir inat mes’elesidir.

Milliyet cereyanından doğan lisan muhabbeti millî Türk sarfının tamamiyetini te’min fikrine istinat ediyor. Türklük cereyanının birçok ma’ârifleri var. Milletin abidesi, ruhu olan lisan da bu ma’âriflerden kurtulamıyor. Millî sarfının tamamiyetini bozmak için eskisinden fazla , terkipler kullanıyor. nın, nin
kâ’idelerine dikkat olunuyor. mahsustan yanlış yazılıyor. diye hâlâ elimizde kelimelerden yapılmış bir kamusu taşıyoruz. bir kafiye lügati yok.

lisancıları:

Seninle ey müterennim lisân-ı Osmânî
Seninle ben yazarım en huceste efkârı…

“Diyen (şâ’ir âlî-i nesiyle) diğer bir (şâ’ir-i fazlımız)ın bu iki neşidelerini birer (numûne-i kemâl) olmak üzre (sütûn-ı ibtihâcımız)a dercederiz…” diye bir satıra dört terkip yapmayı ma’Trifet zannedenlerken ’nin en basit bir kâ’idesine yabancı kalıyorlar. Millî Türk Sarfına ehemmiyet vermiyorlar. Akılları, fikirleri hep terkiplerde…
“Bu iki neşidelerini…” Hâlbuki ^de “bir isimin evveline edat gelirse cem edatı olmaz.”
“On beş kişi yirmi atı yedeklerine alarak üç yoldan kaçtılar.” denir. Fakat “On beş kişiler yirmi atları yedeklerine alarak bu üç yollardan kaçtılar.” denmez. Ve bu kâ’ideyi culardan başka bütün İstanbullular bilir. Yalnız yerli Yunanlılar müstesna… Bunlar lisanımızın şivesi gibi kâ’idelerini de bozarlar. Nitekim geçen gün Beyoğlu’ndaki Rum sineması büyük i’lânlarında “Truva Zumir” kelimesini Peyâm’ın “bu iki neşideleri” gibi “Üç Gölgeler” diye tercüme etmiş ve büyük harflerle yazmıştı…

Kaynakça
Makale yazarı :
Ömer Seyfettin
Bibliyografya :
Kaynak :

Türk sözü, yıl: 1 sayı: 4, 1 Mayıs 1330 Perşembe

Bu makale, yazının sonuna doğru “Kaynakça” ismiyle yer alan kısımda belirtilen yerden alınmıştır. Türkçe Tarih, toplumda farkındalık ve tarih bilinci oluşturmak amacıyla, tarih ve dil ile ilgili bilimsel araştırmaları derleyerek, herkesin kolayca olaşabilmesi için çalışmaktadır. Eğer bu makalenin yazarı veya sahibiyseniz ve kaldırılmasını istiyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçin; içeriğinizi derhal kaldıracağız. Anlayışınız ve işbirliğiniz için önceden teşekkür ederiz.

Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler
Fatih, İstanbul

İstanbul’un Fethi

İlk Gelen Kuvvet ve Şehir Haricindeki Kalelerin İşgali Daha muhasara başlamadan evvel Boğazkesen hisarının yapılmasından

Uygurca 17. Ders

On yettinçi (17-) Ders Etigenlik derstin kéyin, ikki oquğuçi özliriniñ yéñi oqutğuçilirini körsitip çüştin kéyinki

Uygurca 37. Ders

Ottuz yettinçi (37-) Ders Adil kiçik dukandin oquş quralliri ve bir neççe uşşaq yémeklik alğili

Uygurca 25. Ders

Yigirme beşinçi (25-) Ders – Bu Kimniñ? Tursunay Qari bilen birinçi qétim uçrişidu. 1 —

Türk mitolojisinde dağ

Türkler, Anadolu’nun birçok dağını (sıradağları veya dağ silsilesini) geldikleri bölgelerde tanıdıkları dağ adları ile yeniden

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku