ABD ve Milli Mücadele

Sultanahmet Mitingi - Halide Edib Adıvar
Sultanahmet Mitingi - Halide Edib Adıvar
ABD ve Milli Mücadele
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

-Osmanlı ilişkileri, 1830 yılında ’nin talebi üzerine imzalanan bir ticaret anlaşması ile başlamıştır. ’nin bu isteğinin temelinde bölgedeki diğer devletlerle olan ticaret yarışı yatarken; Osmanlı’nın buna olumlu yaklaşmasının temelinde ise 1827 yılında Nin’de yakılan donanmanın yeniden onarılması ve siyasi yalnızlıktan kurtularak, kendisine bir müttefik bulma arayışı vardı.

, 1.Dünya Savaşı’na kadar dış politikada izlediği iki ilkeye göre hareket ediyordu. Bunlar, ve Açık Kapı politikasıydı. Ancak , Almanya’ ya savaş ilan ederek, ’ den yani yalnızlık ve tarafsızlık ilkesinden vazgeçmiş oldu. Ama Açık Kapı politikasını bir süre daha devam ettirdi. Açık Kapı politikası ise kısaca, ülkeler arası serbest ticaret yapabilme ortamı sağlamaktı.

döneminden önce ’in işgaline kadar götürebileceğimiz, ’nin üzerindeki emellerinin temelinde yatan unsurda Açık Kapı ilkesiydi. Onlara göre, bu topraklardaki azınlıklara kendi ülkelerini kurdurabilirsek ve bu doğrultuda demokrasiyi, eşitliği, adaleti savunup onlara kendimizi sevdirirsek, o topraklarda bu politikayı çok rahat kullanabileceklerini düşünüyorlardı. Bir nevi taşeron gibi bu sözde devletleri kendi çıkarlarına göre kullanacaklardı.

Bilindiği üzere , İtilaf Devletleri işe aynı safta olmasına rağmen Osmanlı’ya karşı fiili bir saldırmaya geçmemiş ancak politikalarını da aksi bir yönde yani Osmanlı’ yı parçalama yönünde atmıştır. Boğazlar meselesi, gizli anlaşmaların yapılmaması arzu gibi bazı konularda da hep kendi çıkarlarını ön planda tutarak savunmuştur. Nitekim başkanının yayımladığı Wilson İlkeleri’ ne baktığımızda, 12.madde direkt olarak Osmanlı topraklarını hedef almıştır:

” Osmanlı imparatorluğunda Türklerin oturdukları, çoğunluk sağladıkları bölgelerin bağımsızlığının sağlanması, Türk egemenliği altında bulunan diğer uluslara da özerk bir gelişme için tam ve engelsiz bir fırsatın sağlanması, boğazların uluslar arası garanti altında tüm devletlerin ticaret gemilerine açılması…”

Bu madde bile, ’nin Osmanlı’ya karşı saldırmaya geçmese bile, bu topraklardaki emellerini ortaya koymaktadır. Özellikle boğazlar ile ilgili cümleye baktığımızda da Açık Kapı politikasına işlevsellik kazandırma gayesinde olduklarının bir delilidir. Her şeyden öte önderliğindeki ’yi yakından takip eden bir çok ’li gazeteci mevcuttu ve sık sık ’li heyetlerin Osmanlı topraklarına gelip incelemeler yaptıklarını biliyoruz. Öte yandan Wilson İlkelerinin 12.maddesini yurt içinde benimseyenler ve bu doğrultuda Wilson Prensipleri Cemiyeti’ni kuranlar vardı. Onlar, azınlıkların çoğunluk teşkil ettiği bir bölge olmadığı için buraların bölünmeyeceği, düşüncesinde oldukları için geçici bir mandasını savunuyorlardı.

Nutuk’ta bu konuyla ilişkin şunları kaleme almıştır:

“İstanbul’da bir kısım erkekli lı ileri gelen kimseler de gerçek kurtuluşun Amerikan mandasını sağlamakta olduğu inancındaydı. Bu inançta bulunanlar fikirlerinde çok direndiler ve en doğru yolun kendi görüşlerinin benimsenmesinde olduğunu kanıtlamaya çalıştılar.”

Nitekim bu cemiyet Bekir Sami Bey ve Halide Edip (Adıvar) gibi dönemin bir çok İstanbul aydını tarafından desteklenmiştir. Bu kişiler ile arasında uzun bir süre boyunca karşılıklı telgraf trafiği de yaşanmıştır. Ancak bu kişilerin Amerikan mandası istemeleri nedeniyle vatan haini damgası yemeleri doğru değildir. Çünkü dönemin şartlarını göz önüne aldığınızda ve aradaki telgrafları incelediğiniz zaman bu kişilerin de aslında Amerikan mandasını kötünün iyisi olarak gördükleri ve vatanın geleceği için bunu savundukları anlaşılmaktadır.

Hatta ile ilgili gerçekleştirilen bazı mitinglerin kürsülerinde de ‘Yaşasın Wilson İlkeleri’ sloganlarının olduğunu da biliyoruz. Her şeyden öte kötünün iyisi olarak ve tamamen iyi niyetli bir amaçla bunu savunanlar, daha sonraki dönemlerde bunun ne kadar zararlı olacaklarının farkına varacaklar.

döneminde her ne kadar , , İtalya, İngiltere gibi devletlerle yaptığımız mücadeleler ön plana çıksa da, unutulmaması gereken bir devlette idi. O, daha çok pusuda bekleyen bir avcı gibiydi ve planlarını sinsice uygulama peşindeydi.

Kaynakça

Mine Erol, Birinci Dünya Savaşı Arifesinde Amerika’nın Türkiye’ye Karşı Tutumu, Bilgi Basımevi, Ankara, 1976

Hulki Cevizoğlu, 1919’un Şifresi, Ceviz Kabuğu Yayınları, 2007
Kenan Özkan, Milli Mücadele Dönemi Türkiye Abd ilişkileri, Ötüken Neşriyat Yayınları, 2016
Nutuk, Atatürk’ü Anma Platformu Yayını
Alpcan Sakal, Milli Mücadele Ve ABD, Giresun Işık Gazetesi
Bu içeriği paylaş
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email
Takip et
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Benzer içerikler

Bir Gecede Cahil Kalmak

Hayır, merak ediyorum da; “Yaptığı devrimleri doğru bulmadığım yönleri çok harf inkılabını bir gecede yapıp

Kasım-ı Kamberalp Meseli

Ağzından kaymak köpük saçaraktan, tozu dumana kataraktan, baştan ayağa gök tere bataraktan, bir alay yoldaşını

Türkçe Tarih'e hoşgeldiniz

Hesabınıza giriş yapın

Daha Fazla Oku