Türkçe Tarih

Kazakça Dersleri – 17

https://turkcetarih.com/kazakca/kazakca-201.mp3

2-38 — Almatınıñ atı almanıñ atımen qoyılğan

2-38 — Almatı’nın adı elmanın adıyla koyulmuş

Ospan — Jak, Asan tüsten keyin jumısta boladı. Jumıstan keyin osında keledi. Oğan deyin men sağan qalanı körseteyin. Qalay qaraysıñ?

Jak — Ärïne, qwana-qwana kelisemin.

Ospan — Maqul, on bes mïnwtten keyin Mağaz maşinamen keledi, sonan soñ biz ketemiz. Äne, kele jatır, jüreyik.

Jak — Sizdiñ qalada ağaştar da, gülder de köp eken. Men burın munday kögi köp qalanı körmep edim.

Ospan — Kökektiñ sonında, almalar güldey bastağanda Almatı öte äsem. Almatınıñ atı almanın atımen qoyılğan. Eñ jaqsı almalar küz aylarında öse bastaydı.

Jak — Küzge deyin men Almatıda bola almaymın.

Ospan — Kelesi jılı küzge qaray kel.

Jak — Qwana-qwana kelgen bolar edim, biraq jumısım öte köp. Ospan, mına eskertkiş kimge arnalğan?

Ospan — Bul eskertkiş Şoqan Wälïxanovqa arnalğan. Sen bilesiñ be onıñ kim ekenin?

Jak — Ïä, bilemin. Qazaq tili sabağında ol twralı oqıdıq. Qaşğar, qıtay jolına birinşi ret şıqqan sol ma?

Ospan — Durıs, sol.

Jak — Biraq men ol twralı az oqıdım.

Ospan — Wälïxanov twralı Asan öte köp zerttew jürgizdi. Ol jöninde onğa tarta maqalalar jazdı. Kerek bolsa onıñ maqalaların beremin.

Jak — Ärïne kerek.

Ospan — Endi bazarğa barayıq.

Mağaz — Bazarğa ne üşin baramız? Qazir almanıñ waqıtı emes qoy.

Ospan — Nemene, almadan basqa jemister joq pa?

Mağaz — Ärïne bar, biraq Sara bizdi tüski tamaqqa kütedi ğoy, umıtıp kettiñ be?

Ospan — Umıtqanım joq. Sonan soñ Jambıldıñ mwzeyine baramız.

Jak — Al, bügin keşke teatrğa baramız ba?

Ospan — Ïä, keşke qaray teatrğa baramız.

Osman — Jacques, Asan öğleden sonra işte olacak. İşten sonra buraya gelecek. Ona (o vakte) değin ben sana şehri (“kaleyi”) göstereyim. Ne dersin (nasıl bakıyorsun) ?

Jacques — Elbette, seve seve kabul ederim.

Osman — Peki, on beş dakikadan sonra Mağaz arabayla gelecek, ondan sonra biz gideriz. Aha, geliyor, gidelim.

Jacques — Sizin şehirde ağaçlar da, çiçekler de çokmuş. Ben önceleri böyle yeşili bol şehri görmemiş idim.

Osman — Nisan’ın sonunda, elmalar meyve vermeye başladığında Almatı acayip güzel. Almatı’nın adı elmanın adıyla konulmuş. En iyi elmalar sonbahar aylarında olgunlaşmaya başlar.

Jacques — Sonbahara değin ben Almatı’da olamayacağım.

Osman — Gelecek (gelesi) yıl sonbahara doğru gel.

Jacques — Seve seve gelir idim, ama işim çok fazla. Osman, bu abide kime adanmış?

Osman — Bu abide Çokan Velihanov’a adanmış. Sen biliyor musun onun kim olduğunu?

Jacques — He, biliyorum. Kazakça dersinde onun hakkında (o doğrulu) okuduk. Kaşgar, “çin yoluna(?)” ilk kez çıkan o mu?

Osman — Doğru (dürüst), o.

Jacques — Ama ben onun hakkında az okudum.

Osman — Velihanov hakkında Asan çok fazla araştırma yürüttü. Onun hakkında ona yakın makale yazdı. Gerekirse onun makalelerini veririm.

Jacques — Elbette, olur.

Osman — Şimdi pazara gidelim.

Mağaz — Pazara niçin gidiyoruz? Şimdi elmanın vakti değil ki.

Osman — Ne yani, elmadan başka meyveler (yemişler) yok mu?

Mağaz — Tabii ki var, ama Sara bizi öğle yemeğine bekliyor, unuttun mu?

Osman — Unuttuğum yok. Ondan sonra Jambıl’ın müzesine gideriz.

Jacques — Bugün akşama tiyatroya gideceğiz mi?

Osman — Evet, akşama doğru tiyatroya gideriz.

Fiilde Ettirgen Çatı (-giz-kiz-ğız-qız/-tır-tir-dır-dir/-t)

https://turkcetarih.com/kazakca/kazakca-202.mp3

1 – Ol özi jürmeydi. Onı jürgizw kerek.

O kendi yürümüyor. Onu yürütmek gerek.

2 – Ol özi sanamaydı. Oğan sanatw kerek.

O kendi saymıyor. Ona saydırmak gerek.

3 – Biz qımız işpedik. Bizge qımız işkizw kerek.

Biz kımız içmedik. Bize kımız içirmek gerek.

4 – Siz barmaysız. Sizdi barğızw kerek.

Siz gitmiyorsunuz. Sizi götürmek gerek.

5 – Ol kïimin şeşpeydi. Oğan kïimin şeşkizw kerek.

O kıyafetini (giyimini) çıkarmıyor (çözmüyor). Ona kıyafetini çıkarttırmak gerek.

6 – Olar bizge aytpaydı. Olarğa bizge aytqızw kerek.

Onlar bize söylemiyor. Onlara bize söylettirmek gerek.

7 – Ol keşikpeydi. Onı keşirtirmew kerek.

O gecikmiyor. Onu geciktirmemek gerek.

8 – Ol öleñ aytpaydı. Oğan öleñ aytqızw kerek.

O şarkı söylemiyor. Ona şarkı söyletmek gerek.

(CİVARINDA, DOLAYLARINDA, KADAR: TARTA, -DEY, ŞAQTI)

https://turkcetarih.com/kazakca/kazakca-203.mp3

1 – Biz ekewimiz edik. Biz jetewimiz edik.

Biz ikimiz idik. Biz yedimiz idik.

2 – Ol qırıq bestey dollarğa kitaptar aldı. Ol elwdey dollarğa kitap aldı.

O kırk beş dolar kadara kitaplar aldı. O elli dolar kadara kitap aldı.

3 – Qazir sağat jetige tarta boldı. Qazir sağat on ekige tarta boldı.

Şu anda saat yedi dolaylarında. Şu anda saat on iki civarlarında.

4 – Ol otız beske tarta. Ol qırıqqa tarta.

O otuz beş civarında. O kırk beş civarında.

5 – Tüski tamaq on bestey dollar turadı. Tüski tamaq jïırma dollarday turadı.

Öğle yemeği on beş dolar civarında. Öğle yemek yirmi dolar kadar tutar (durur).

6 – Siz bärin toqsan bestey dollarğa aldıñız. Siz bärin jüzdey dollarğa aldıñız.

Siz hepsini doksan beş dollar civarında aldınız. Siz hepsini yüz dollar kadara aldınız.

7 – Toyda jïırma bestey adamdar boldı. Toyda otızday adamdar boldı.

Düğünde yirmi beş civarında kişi vardı. Düğünde otuz civarında kişi vardı.

8 – Mınaw üyge jetpis bes şaqtı jıl boldı. Mınaw üyge seksen şaqtı jıl boldı.

Bu eve yetmiş beş yıl kadar oldu. Bu eve seksen yıl kadar oldu.

9 – Men Almatığa barmağalı bes jılday boldı. Men Almatığa barmağalı on jılday boldı.

Ben Almatı’ya gitmeyeli beş yıl falan oldu. Ben Almatı’ya gitmeyeli on yıl kadar oldu.

10 – Francïyağa kelgen qazaq birew edi. Francïyağa kelgen qazaq altaw edi.

Fransa’ya gelen Kazak bir taneydi. Fransa’ya gelen Kazak altı taneydi.

Exit mobile version