Yükleniyor...

Yazı Hakkında

Yazı Kategorileri
Yayınlanma Tarihi 07 Mayıs 2015 - 07:40
Son Düzenlenme Tarihi 04 Nisan 2018 - 18:57
TÜRK MİTOLOJİSİNDEN ANADOLU’YA TAŞINAN KÜLTÜR: GEYİK MOTİFİ

TÜRK MİTOLOJİSİNDEN ANADOLU’YA TAŞINAN KÜLTÜR: GEYİK MOTİFİ

İslamiyet’ten önce Türklerin hayatında bazı hayvanlar önemli yer tutmuştur. Bu hayvanların başında şüphesiz onlara yol gösterici olarak bilinen kurt gelmektedir. Kurt, Türklerin hem yol göstericisi hem türeyiş efsanesine konu olan hayvandır. Kurt’un yol gösterici
özelliğinden dolayı kurt, Türklerin ongun’u haline gelmiştir. Totem olarak kurt başları kullanılmış, bayraklarda dahi kurt başı sembol olarak görülmüştür. Göktürk bayrağı, mavi zemin üzerine çizilmiş kurt başıdır. Türklerin hayatında önem sırasına göre ikinci derecede geyik gelmektedir. Konargöçer Türklerde attan önce geyiğin gelmesi ise atın henüz evcilleştirilmemiş ve Türklerin hayatına girmemiş olmasıyla izah edilebilir. Geyik, Türklerde önemli av hayvanlarındandır. Bu açıdan Türklerin ekonomilerini etkileyen bir özelliğe sahiptir. Geyik ile ilgili mitolojik unsurlar, destan ve efsanelerde görülmektedir. Orhun Abideleri, Divan-ı Lugat’it Türk gibi çağdaş kaynaklarda geyiğin geçmesi, Türklerin hayatında onun önemli olduğunun bir göstergesidir. Geyik ile ilgili efsaneler, Türklerin anayurttan batıya yaptıkları göçlerinin neticesinde Anadolu coğrafyasına taşınmış, İslamiyet’in kabul edilmesiyle birlikte İslam inancı içerisinde yer almıştır. Geyik efsaneleri, zamanla İslam dininin içinde imiş gibi algılanmış, özellikle yatır, türbe gibi dini mekânlarda geyik ile ilgili rivayetler ve uygulamalar göze çarpmıştır. Anadolu halk kültürü içinde çeşitli yerlerde nazara karşı koruyucu olması düşüncesiyle evlerin çatılarına veya duvarlarına geyik boynuzları asılmıştır. Böylece o ev veya yerleşim yeri kötü ruhlardan korunmuş olacaktır.
Geyik, Türk kültürü açısından önemli bir özelliğe sahip olduğundan ele geçirilen kurgan kalıntıları içerisinde de göze çarpmaktadır. Kurganlardan çıkarılan eserler arasında geyik heykellerinin yer alması bunu doğrulamaktadır. Mimari yapılarda, özellikle mezar taşlarında geyik kabartma ve motiflerinin yer alması önemlidir.

TÜRK MİTOLOJİSİNDEN ANADOLU’YA TAŞINAN KÜLTÜR: GEYİK MOTİFİ

Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 27

Mehmet MANDALOĞLU

Dr., Tarih Öğretmeni

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+451
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.