Yükleniyor...

Tarihçi

Bot/Robot

Yazı Hakkında

Yazı Kategorileri
Yayınlanma Tarihi 25 Nisan 2017 - 18:00
Son Düzenlenme Tarihi 11 Ocak 2018 - 14:12
TÜRK MİTOLOJİSİNDE "KADER"

TÜRK MİTOLOJİSİNDE "KADER"

JEAN PAUL ROUX

Paleolitik-Türk yazıtlarında bile sık sık geçen şu iki sözcük, insanın kaderiyle ilintili olsa gerek: kergek ve ülüg. Ülüg sözcüğü, sunulan avantajın içindeki "talih", "kader"dir. "Ayırmak", "bölmek" anlamındaki ül- gövdesinden yapılmış olup, "herkesin hissesine düşen pay" anlamına gelmektedir. Buna göre, her bireyin ya doğumuyla birlikte ya da
sonradan, ileriki yaşamında kendisine faydalı olacak, belli bir miktarda talih, kısmet sahibi olduğunu düşünebiliriz.
Bunların kendini yenileyip yenileyemeyeceğini bilmiyoruz. Muhtemelen, bir kez tükendi mi, artık iyi bir şeyin bekle-
nemeyeceğini düşünebiliriz. Çoğu kez -»Kut ile, yani yaşam iksiri ile bir arada bulunmasından dolayı bir sıkıntı doğmakta, ancak bu eş anlamlılık değildir. Metinlerde örneğin şöyle geçer: "Tengrinin buyruğu (yarlık) üzerine, kut ve
ülüg sahibiyim." İlk ifadenin varlığı ve ikinci ifadede dile getirilenin tanrısal kaynaklı oluşu, "talih"in de tanrının bir
lütfü olduğunu muhtemel kılmaktadır.

Başka bir yerde de kullanılan kergek sözcüğü, özellikle kergek bol- veya kergek bul- ifadesinde geçer (ikinci sözcüğün ünlüsü o veya u olabilir) ve "ölmek" için kullanılan isimlerden biridir. Kutadgu Bilig ve sonraki kaynaklarda, "zorunluluk" veya bir sıfat şeklinde "zorunlu" olarak tercüme edilmektedir. Henüz 8. yüzyılda bu iki anlama sahip olduğu kesindir. Eğer sözcük bir isimse, bu durumda ifade kergek bul-dur, "zorunluluğu bulmak"; yok eğer bir sıfatsa, kergek bol-dur, "zorunlu olmak". Her iki durumda da, ölüm kaçınılmaz bir yazgı olarak sunulmaktadır. Fakat en muhtemel olanı ilk biçimidir. Burada insan sadece, şüphesiz az çok kişileştirilmiş zorunluluğu yerine getirdiğinden dolayı ölmektedir.

JEAN PAUL ROUX, ESKİ TÜRK MİTOLOJİSİ, BİLGESU YAYINCILIK, 1.BASKI - 2011, s. 82

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+7
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.