Yükleniyor...

Tarihçi

Bot/Robot

Yazı Hakkında

Yazı Kategorileri
Yayınlanma Tarihi 24 Aralık 2017 - 19:10
Son Düzenlenme Tarihi 24 Aralık 2017 - 19:10
TÜRK İŞTİRÂKİYYUN TEŞKİLÂTI - ALİ FUAT CEBESOY

TÜRK İŞTİRÂKİYYUN TEŞKİLÂTI - ALİ FUAT CEBESOY

Süleyman Sami'nin Trabzon'a gelişi
Türk İştirâkiyyun Teşkilâtı, Cihan Harbi esnasında Ruslara esir düşen ve Bolşevikliğin ilânı üzerine Rusya içerilerine dağılan bazı si­vil ve zabit Türk esirleri tarafından Komünist Enternasyonal'in bir ter­tibi ile 1918'de kurulmuştur.

Anadolu'da Bolşevikliği yaymak ve Moskova'ya tâbi Türkiye Sovyet Cumhuriyeti vücude getirmek gayesini güden bu teşkilâtın mensuplanndan Süleyman Sami adında bir zat, 1920 yılı Temmuz ayı içer­sinde Trabzon'a gelmişti. Süleyman Sami beraberinde Türk İştirâkiyyun Fırkası Heyet-i Merkeziye Reisi Mustafa Suphi ve âza Mehmet Emin
Beylerin imzaladıktan bir de mektup getirmişti. 15 Haziran 1920 tarihi­ni taşıyan ve «Büyük Millet Meclisi Reisi ve Kuva-yı Milliye Başku­mandanı Mustafa Kemal Paşa Hazretlerine» hitaben yazılan bu mektu­bun muhteviyatı Trabzon'daki Üçüncü Kafkas Fırkası Kumandanı tara­fından telgrafla Ankara'ya bildirilmişti. İçinde aynen şu satırlar vardı:

«Osmanlı heyeti murahhasası reisi Tevfik Paşa'nın İstanbul'a tebliğ ettiği sulh şartlarına göre, Anadolu rençperinin son rızkına kadar taarruz olduğu anlaşılıyor. Böyle hali kabule razı olan her hangi bir hü­kümet ve sınıf ile cidale karar vermiş olan İştirâkiyyun Teşkilâtının müzaheretinize nail olacağı ümidindeyiz. Buradaki faaliyetimiz hak­kında Süleyman Sami yoldaş lâzım gelen malûmatı arzedecektir. Mağ­dur halkımızın selâmeti mübareze inkılâbında olduğu kanaatiyle hatmi kelâm ve teyidi ihtiram eyleriz.»

Türk İştirâkiyyun Teşkilâtını kimler kurdu?

Trabzon'daki Üçüncü Kafkas Fırkası Kumandanı bu mektuba ilâve olarak aşağıdaki malûmat ve tafsilâtı da vermiştir:

1 - Türk İştirâkiyyun Teşkilâtı merkez komitesi berveçhiâtî hususata dair malûmat ahzma Süleyman Sami Bey'i tayin etmiştir:

a) Anadolu'da alenî olarak Bolşevik teşkilâtma müsaade edilir mi?

b) Hâlihazırda tatbik edilmekte olan Bolşevik programının Ana­ dolu'da tatbiki için ne gibi tadilât düşünülüyor?

c) Bolşevik programının tatbiki hususunda Büyük Millet Mecli­si'nin nokta-i nazan nedir?

2 - Türk İştirâkiyyun Teşkilâtının kuruluş ve faaliyeti hakkında verdiği malûmat:

d) Baku'nun işgalinden evvel Türkistan'da hali hazırda Bakü'de bulunan teşkilât merkez komitesi, Türkiye'de Bolşevik inkılâbı vücude getirmek üzere 1918 senesinde Moskova'da teşkil edilmiştir. Komitenin reisi Mustafa Suphi Bey'dir. Sovyet Rusya hükümeti, Türkiye işleri için bu komite ile münasebette bulunmaktadm Komitenin bütün masraflan
Sovyet Rusya hükümetine aittir. Bolşevikler, Türkiye'de görebilecekle­ri bütün müzahereti bu komite vasıtasıyla yapacaklar imiş. Komite Tür­kiye'ye götürülmek üzere Bakü'de elli top, yetmiş makineli tüfek, on yedi bin tüfek ve icabı kadar cephane hazırlatmıştı. Para hususunda Rus Sovyet hükümeti lâzım gelen müzaherette bulunacaktır. Şu kadar ki, yol açılmamış olduğundan esliha, mühimmat ve parayı Türkiye'ye geçir­mek mümkün olamamıştı. Komitenin gayesi memleketin halâsıdır. Ve bu halâsta Bolşeviklerle teşriki mesaîde ve memlekette Bolşevizm inkılâbını temin için Büyük Millet Meclisi'nin ne düşündüğünü, bilâhara Türkiye ile olacak münasebetleri hakkında karar vererek ona göre hattı hareketlerini tayin etmek için öğrenmek istiyorlarmış.

e) Süleyman Sami, komitenin merkez heyeti âzasındandır ve Türk İştirâkiyyun Teşkilâtının siyasî ve harbî komiseridir. Komitenin diğer azaları Kayserili İsmail Hakkı, Kafkasyalı Mehmet Emin, Zor sancağı mutasanıfı Salih Zeki, Samsunlu muvazzaf zabit Yüzbaşı Ne­ dim Agâh ve Yüzbaşı Yakup'tur. Komitenin yirmi yedi şubesi olup bi­ri Bakü'dedir. Birkaç şube de İstanbul'da varmış. Anadolu'da da birkaç şubesi mevcut imiş.

f) Süleyman Sami 17 Haziran 1920 tarihinde Bakü'den aynimış, Tiflis ve Batum tarikiyle yirmi dokuz günde Trabzon'a gelebilmiş, Batum'da iken İngilizler tarafından tevkif edilmiş, İngiliz askerlerine pa­ra vererek kaçmağa muvaffak olmuş.

3 - Süleyman Sami'nin rütbesi mülâzımievveldir. 328 senesinde Harp Okulu'nu ikmal etmiş ve sekizinci alay birinci tabur yaveri iken Oltu civarında esir olmuştur. Esaretten kurtulduktan sonra Türkistan'a giderek iki sene Maarif Komiserliği vazifesini yapmıştır. Esarettendönmüş olan zabitler mumaileyhin Türkistan'da pek çok çalıştığını ve
Sovyetler nezdinde büyük bir itimat kazandığını ve aynı zamanda Türklük hissiyatı ile mütehassis bulunduğunu ifade etmişlerdir.

Verilecek cevaba intizaren mumaileyh burada alıkonulmuştur.

ALİ FUAT CEBESOY, MOSKOVA HÂTIRALARI (21.11.1920-2.6.1922), TEMEL YAYINLARI, İSTANBUL, EKİM 2002, S. 32-34

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+0
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.