Yükleniyor...

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 17 Haziran 2015 - 12:38
Son Düzenlenme Tarihi 03 Ocak 2019 - 21:52
Türk Aile Tarihinde Egzogami Yasasının İşlevleri

Türk Aile Tarihinde Egzogami Yasasının İşlevleri

Türk Aile Tarihinde Egzogami Yasasının İşlevleri

Dr. Mehmet Ali YOLCU

Eski Türk ailesinin temel özellikleri şöyle sıralanabilir:

1. Eski Türklerde ana-soylu aile tipi açıkça görülmemekle birlikte birtakım izlerden yola çıkarak Türk ailesinin ana-soylu klan tipinden, hayvancı ekonomi ve bozkır uygarlığının kendine özgü koşulları nedeniyle koyu ataerkilliği yaşamadan babaerkil aile tipine geçtiği söylenebilir. Ancak bu aile tipinin günümüze aynı yapısal özellikleriyle taşındığı söylenemez. Tarımcı ekonominin egemen olduğu Uygur sahası ile Anadolu’da ataerkil aile tipine yaklaşan birtakım özellikler ortaya çıkmıştır.

2. Türk ailesi bütünsel bir tipoloji arz etmez. Uygarlığın gelişiminde her coğrafi bölgenin farklı karakteristiği, Türk boyları arasında farklı aile tiplerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu farklılıkların ekonomik nedenleri olduğu gibi, dinsel nedenleri de vardır.

3. Türk evlenme töresinde egzogaminin önemli bir yeri vardır. Egzogami, yerleşik kültürün egemen olduğu yerlerde etkinliğini kaybetmiş ve yerini endogamiye bırakmıştır. Çünkü bir yere yerleşme ve bunun sonucu ekonomik etkinliklerin değişimi, toplumsal örgütlenmeyi yeniden düzenler ve eski örgüt dizgesini ortadan kaldırmaya başlar. Bu değişen olguların başında mülkiyetin niteliği ve miras hukuku gelmektedir.

4. Eski Türklerde, özellikle üst sınıftan kişiler arasında çok eşlilik kısmen vardır; ancak toplumun genelinde bu eğilim yaygın değildir.

5. Kız kaçırma yaygındır ve ritüel özellikler kazanmış bir uygulamadır. Kız kaçırmanın ardılı olarak düşünülebilecek gelin için kalın ve başlık verilmesi, bazı araştırmacıların öne sürdüğü gibi, kadının velayet hakkının babadan kocaya geçmesi bedeli veya düğün masraflarına katılım değil, bir alım-satım sözleşmesi bedelidir. Çünkü kızın ailesi iş gücü yönünden bir kişi eksilmiştir. Anadolu’nun bazı yerlerinde bugün bile kız evlendirme için satma sözcüğünün kullanılması bunu düşündürtmektedir. İslam kültürünün etkisiyle kalının işlevini zamanla mehir üstlenmiştir.

6. Türklerde levirat tipi evlilik, eski dönemlerde olduğu gibi, yakın zamana kadar Anadolu’da yaygın bir biçimde uygulanmıştır.

7. Eski Türklerde kan akrabalığı sonradan ortaya çıkmış olup onun öncesinde totem akrabalığı vardı. Bunun izlerine betimleyici akrabalık terminolojisinin yanında, sınıflayıcı akrabalık terminolojisine ilişkin bulguların da yer almasında rastlanmaktadır.

8. Dede Korkut’ta da görülen beşik kertme geleneği, Türklerde, belirli bir aileyle/klanla akrabalık ilişkisi kurularak yaygın olan kız kaçırmanın önüne geçmek ve böylece hangi aileyle akrabalık ilişkisi kurulacağının netleştirilmek istenmesi sonucu ortaya çıkmıştır.

Hepsi: Türk Aile Tarihinde Egzogami Yasasının İşlevleri - Dr. Mehmet Ali YOLCU

Resim : Veta

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+11
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.