Yükleniyor...

Hakan Şahin

Öğretmen

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 31 Mayıs 2015 - 17:26
Son Düzenlenme Tarihi 28 Nisan 2016 - 14:06
Tengri Ülgen'in Armağanı, Ateş İyesi

Tengri Ülgen'in Armağanı, Ateş İyesi

“Bu ateş, atamın kudretinden taşa düşmüş ateşdir.”

Tengri Ülgen

Ateşe verilen kıymet ve onun temizleme özelliğine inanılması sebebiyle atalarımız yabancı elçilerin Kağan'ı ziyaret etmeden önce iki ateş arasından geçerek temizlenmesi şartını koşmuşlardır. Günümüzde Türk gelenek ve göreneklerini sürdüren Türkmen Alevi kardeşlerimizin "Cem"lerinde ilk önce “çerağ uyandırılıp” ayine başlanması, Ateş İyesi'ne saygının bir gereğidir. Günlük hayatta Ateş İyesi'nin kullanımına; Alas Han'ın yardımı vasıtası ile bazen tedavi, bazen de temizleme amaçlı “Alaslama, Alazlama” yapılması gösterilebilir. Bu inancın kökeninde ateşte yanan varlıkların temizlenmesi ve mikropların ölmesi düşüncesi vardır. “Ateş'in Yorganı” tabir edilen kül, tarih boyunca Türk topluluklarında çamaşır yıkamakta da kullanılmıştır.

“Ateş senin yatağın yağlı kurum ve kara istir.

Soluğun dumandır, aşın kuru odundur.

Köz yastığın, kül yorganındır.”

Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te sürekli yanan ateş, “Sönmez Od Anıtı” Ateş İyesi'ne verilen kıymetin kanıtlarından biridir. Atalarımız tüm bu uygulama ve inanışların yanı sıra ateşe bakarak yorumlamalar da yapmışlardır. Ateşin rengi , sesi, yanış biçimi, dumanın şekli, dumanın yönü, közlerin duruşu, sıçramalarına anlamlar yüklenmiştir. Çankırı “Sinsin Ateşi” ve oyunu, Zonguldak'ta “Gavur Oyunu”, Elazığ'da “Çayda Çıra”, Safranbolu'da “Kabem” , Antalya'da “Samah Çırpma Oyunu” Ateş İyesi'nin önemine işaret eden kültürel motiflerimizdendir.

Halk konuşma dilinde Ateş İyesi'nin kullanımı ile ilgili birçok örnek vardır. Bunlardan bazıları:

* Ateş gibi parladı.

* Delinin ateşi tepeden yanar.

* Ateş almaya mı geldin?

* Ateş demekle ağız yanmaz.

* Ateş düştüğü yeri yakar.

* Ateş kesilmek.

* Ateş olsa cürmü kadar yer yakar.

* Ateşe vursan duman vermez.

* Ateşe yürümek.

* Ateşine yanmak.

* Ateşten gömlek.

Ateş ile ilgili kısmen günümüzde de devam eden inançlardan ve günlük hayattaki kullanımlarından bazıları :

* Gün battıktan sonra hiç kimse evden ateş vermez.

* Yanan ateşin su dökülerek söndürülmesi “ocağın söner” denerek iyi sayılmaz.

* Ateşin yanmasını ve ocağın tütmesinin devamlılığını sağlamak için, ateş korları kül içinde daima saklı olarak bulundurulur.

* Ateşe tükürmek, içine tırnak, saç atmak iyi sayılmaz.

* Aş pişirilen kazan külle sıvanır.

* Halı, kilim dokumada kullanılacak ip külün içinde bir gün bekletilir.

Ergenekon ve Manas destanlarımızdaki ateş motifi, Nevruz bayramımızda Ateş'in başrolde olması ve Hacı Bektaş Veli menkıbesinde Hoca Ahmet Yesevi'nin bir ağaç dalını yakarak Anadolu'ya atması; onu takip edenlere de Ateş'in düştüğü yeri bulup yurt edinmelerini söylemesi de Ateş İyesi'nin manevi ve maddi hayatımızda ne kadar önemli yer tuttuğunu gösterir.

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+24
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.