Yükleniyor...

Işbara Kağan

Yazılımcı/Tarihçi

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 26 Ekim 2016 - 19:00
Son Düzenlenme Tarihi 03 Ocak 2019 - 21:52
ORKUN ABECESİ 3 – ÜNSÜZLER

ORKUN ABECESİ 3 – ÜNSÜZLER

Orkun abecesinde ünsüzler iki şekilde vardır; kalın ve ince. Ünsüzlerin her birisinin somut bir anlamı vardır.

Örneğin; EB (b) damgasının anlamı ev'dir, şeklen de çadıra benzer. YAY/AY (Y) damgasının yay'dan veya ay'dan geldiği söylenmektedir. AT (T) damgasının anlamı at'tır. ER (r) damgasının anlamı ise er(adam) demektir.

Kalın ünsüzler, kalın ünlülerle kullanılırlar. Bunlar; B(B), D(D), Ğ(Ğ), K(K), Y(Y), L(L), T(T), N(N), R(R) ve S(S)'dir.

İnce ünsüzler, ince ünlülerle kullanılırlar. Bunlar; B(b), D(d), G(g), K(k), Y(y), L(l), T(t), N(n), R(r) ve S(s)'dir.

Orkun abecesinde bugün kullandığımız bazı damgalar yoktur, bunlar; j,c,h,f,v dir, bunların yerine z,ç,k,p,b damgalarını kullanabiliriz veya Damgalık'ın bize önerdiği şekliyle z',ç',k',p',b' olarak yeni damgalar türeterek daha anlaşılır olmasını sağlayabiliriz, bence de Damgalık'ın önerdiği damgalar mantıklı ve derslerimizde bu türetilmiş damgaları kullanacağız. (bu herkesçe kabul edilmiş bir kural/yazı biçimi değildir. Yani başkasının j için z' yerine z kullandığını görürseniz şaşırmayınız.)

Damgalık:

"Türk Orkun Yazısı bin yıldan uzun bir süredir kullanılmamaktadır. Bu nedenle günümüzde kullanabilmek için bir takım eklemelere ihtiyaç vardır. Ancak bu eklemelerin yazının ruhuna uygun olması şarttır. Yoksa bu ata mirası zarar görmüş olur. İşte biz de yazıyı günümüz diline uygun hale getirmek için küçük eklemeler yaparak sizlere sunduk.

  • Türk Orkun Yazısında o-u sesleri aynı damga ile gösterilir. Kol-kul gibi sözlerin karışmaması için “O” sesini geniş-kavisli, “U” sesini ise dar-düz biçimde yazarak karışıklığı önleme yoluna gittik. (O-O / u-U)

  • Ö-ü sesleri için de aynı durum söz konusudur. Göz-güz türünde karışıklıklar yaşanmaması için “Ö” sesini biraz geniş yazmayı yeterli bulduk. (O-ö / ü-ü)

  • Türk yazısında olmayan “v” sesi için “b”, “h” sesi için “k”, “f” sesi için “p”, “j” sesi için “z”, “c” sesi için “ç” damgalarının üzerine çentik koyarak ses farklılıklarını işaret ettik. Ayrıca kalın g-ğ arasına Yenisey kaynaklarından yararlanarak küçük bir fark koyduk. ( v-v / h-h / f-f / j-j / c-c / g-G / ğ-Ğ )

"


İNCE ÜNSÜZLER

ince-ünsüzler

ÖRNEKLER

  • deve (evd) ( de+v+e şeklinde okunur, edve veya edeve şeklinde de okunur ancak Orkun abecesi biraz tahmine dayalıdır ve edve veya edeve anlamlı bir sözcük olmadığı için deve olarak anlamamız gerekir. )

  • ebe (ebe) (buraya dikkat edelim (be) şeklinde yazabilirdik ancak o zaman "be" olarak okunacağından karışıklığa sebep olabilirdi, o yüzden başına "e" sesini de getirerek yazdık.)

  • ekin (nik) (ek+i+n)

  • eylem (mly) ( ey+le+m / m (m) damgasını daha sonra tekrar göreceğiz)

  • elimde (edmil) (el+i+m+d+e)

  • engin (nign) (en+g+i+n)

  • ergin (nigr) (er+g+i+n)

  • sevgi (igvs) (se+v+g+i)

  • etek (kt) (et+ek)


KALIN ÜNSÜZLER

kalın-ünsüzler

ÖRNEKLER

  • ata (aT) (at+a)

  • tatar (RTT) (ta+ta+r)

  • araba (aBR) (ar+ab+a)

  • ağeli (ilĞ) (+el+i)

  • aksakallı (ıLLKSK) (ak+sa+ka+l+l+ı)

  • aynur (RUNY) (ay+n+u+r)

  • arslan (NLSR) (ar+s+la+n / arsalan, araslan veya arasalan şeklinde okuyabilirdik ancak bunlar anlamlı birer sözcük olmadığı için arslan olduğunu anlamamız gerekiyor.)

  • albayrak (KRYBL) (al+b+ay+r+ak) (burada da alabayrak olarak okunabilir ancak daha önce söylediğimiz gibi birleşik sözcükler arasında ünlü damgalar yazılır yani alabayrak yazmak isteseydik "KRYBaL" yazmamız gerekirdi.)


HEM KALIN HEM İNCE ÜNSÜZLER

m,z,p,ç ve ş ünsüzleri hem ince hem kalın olarak kullanılabilir. Her iki durumda da damga şekilleri aynıdır. Kendinden önceki/sonraki ünlü tamganın kalınlık incelik durumuna göre okunurlar.

çifto_

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+10
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.