Yükleniyor...

Necat Çetin

Uzman Tarih Öğretmeni

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 07 Nisan 2017 - 19:10
Son Düzenlenme Tarihi 07 Nisan 2017 - 19:10
NÜFUS ESAS DEFTERLERİ, VEFEYATA MAHSUS VUKUAT DEFTER VE 1934 YILI NÜFUS TARAMA CETVEL KAYITLARINA GÖRE TORBALI VE BAYINDIR İLÇELERİNDEN KAFKAS CEPHESİNDE ASKERDE KALANLAR

NÜFUS ESAS DEFTERLERİ, VEFEYATA MAHSUS VUKUAT DEFTER VE 1934 YILI NÜFUS TARAMA CETVEL KAYITLARINA GÖRE TORBALI VE BAYINDIR İLÇELERİNDEN KAFKAS CEPHESİNDE ASKERDE KALANLAR

NECAT ÇETİN

Türk harp tarihinde “Şehitler” konusu Birinci Dünya Savaşı boyutuyla yeterince incelenmemiş bir sosyal tarih alanı olarak görülebilir. Bu konunun bilimsel metotlar içinde lâyıkıyla ele alınıp incelenmesi ve tarih eğitimi çerçevesinde topluma aktarılmasıyla, tarih şuurunun inşası hususunda çok büyük faydalar sağlanacağı şüphesizdir. İl ve ilçe boyutunda yapılacak çalışmalarla o bölgelerden şehit olanların tespiti ve bunlar üzerinde yapılacak tahliller ile o coğrafyada yaşayan insanlar kendilerini tarihin içinde bulacaktır. Konunun kaynakları arasında akla ilk gelen mahallî askerlik şubesi kayıtlarıdır. Askerlik şubesi kayıtlarının yanı sıra, mahallî nüfus müdürlükleri arşivlerinde bulunan “Vefâyâta Mahsus Vukûat Defterleri” Birinci Dünya Savaşı esnasında silâh altındayken şehitler, askerde kalanlar konusunda fevkalâde kıymetli ve sağlıklı bilgileri içeren önemli bir kaynaktır. Özellikle, Balkan Savaşları’ndan Millî Mücadele’ye uzanan tarih diliminde “Şehitler ve Askerde Kalanlar” konusunun yanı sıra pek çok sosyal tarih konuları için de bize bazı kıymetli ipuçları sunan il ve ilçe nüfus müdürlükleri arşivlerinde bulunan “Vefâyâta Mahsus Vukûat Defterleri”, yakın dönem tarih araştırmalarında henüz yeterince araştırma yapılmayan kaynaklar arasındadır.

Söz konusu defterler, 76 x 54 ebadında büyük boy olup, vefat eden hakkında çeşitli bilgilerin yazıldığı matbu sütunlardan oluşmaktadır. Her sayfada, sırasıyla; “müteselsil numarası, kayıt tarihi, kaza, mahalle veya karyesi, sokağı, mesken numarası, ilm-ü haber ve tarihi, isim ve şöhreti sanat ve sınıfı, peder ve validesi ismiyle: pederi, validesi, mahal ve tarih-i velâdeti, milleti, müteehhil (evli) ise kimin zevci veya zevcesi olduğu”, mahall-i vefatı, tarih-i vefatı, sebeb-i vefatı, esasen nüfustaki mahall-i kaydı”, matbu ifadelerinin yazıldığı sütunlar bulunmaktadır. Ölen kişi hakkındaki bu bilgiler her bir sütuna sıra ile yazılmıştır. Savaş sırasında ölenlerin “Sebeb-i vefatı” yazan sütuna “Şehiden”, “Harpte”, “Gaip" veya “Askerde” ifadesi düşülmüştür. Dolayısıyla bu defterlerde ilgili diğer sütunlardaki bilgiler bize Birinci Dünya Savaşı’nda silâh altındayken askerde kalanlar hakkında değişik açılardan değerlendirme yapabilecek verileri sunmaktadır. Milli Savunma Bakanlığı kayıtlarında Birinci Dünya Savaşı sırasında çeşitli cephelerde Torbalı ve Bayındır İlçelerinden toplam 213 (166+47:213) kişinin şehit kaydı vardır.1934 yılında tutulan Torbalı ve Bayındır İlçe Nüfus Müdürlüğü Arşivinde bulunan iki numaralı Vefâyâta Mahsus Vukûat Defterinde ise 1330-1335 (Miladi 1914-1919) yılları arasında Torbalı ve Bayındır ilçesinin merkez mahalle ve köylerinde vefat
sebebi “Şehiden, Askerde ve Harpte” kayıtlı toplam 1310 kişi bulunmaktadır. Bu araştırmada “Mahall-i vefayat”
yeri “Kafkasya, Kafkas Cephesi, Erzurum, Rus Harbi, 4. Ordu”, “Sebeb-i vefat” bölümünde “Şehiden, Askerde
ve Harpte” yazılı olan 18 kişinin kayıtları incelenecektir.

MAKALENİN TAMAMINI OKUMAK İÇİN: NÜFUS ESAS DEFTERLERİ, VEFEYATA MAHSUS VUKUAT DEFTER VE 1934 YILI NÜFUS TARAMA CETVEL KAYITLARINA GÖRE TORBALI VE BAYINDIR İLÇELERİNDEN KAFKAS CEPHESİNDE ASKERDE KALANLAR

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+21
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.