Yükleniyor...

Tarihçi

Bot/Robot

Yazı Hakkında

Yazı Kategorileri
Yayınlanma Tarihi 10 Şubat 2018 - 19:00
Son Düzenlenme Tarihi 10 Şubat 2018 - 18:45
"KÜLTÜR" VE "MEDENİYET" FARKLARI; YUNAN MEDENİYETLERİ HAKKINDA EL-BİRUNİ'NİN FİKİRLERİ

"KÜLTÜR" VE "MEDENİYET" FARKLARI; YUNAN MEDENİYETLERİ HAKKINDA EL-BİRUNİ'NİN FİKİRLERİ

ORD. PROF. DR. A.ZEKİ VELİDİ TOGAN

Avrupa milletlerinin milli kültürleri olduğu gibi şarklı milletlerin gerek kendi aralarında, gerekse garbli milletlerle onların arasında örf, adat, din ve ahlak hususlarında farkların kalması tabiidir; fakat medeni yet, ilim ve sanat, bu sahalarda çalış­ma metodu ve tekniği bütün dünya milletleri için ayni olmak yoluna girmiştir. Medeniyet yarattığı
devirlerde İslam Alemi, Yunan medeniyetini devam ettiren Garb Ale­minin bir kısmı telakki olunuyordu. Kıymet ve ölçü mefhumları es­ki Sumer ölçülerinin Yunanlılarda aldığı şekillerden (dinar, dirhem, esrar, miskal, Horezmlilerde dina ham ) v. s .), coğrafi, riyazi ve fel­sefi anlayış, hatta Hicret esası yayılmadan önce takvimi bile yunanlı
(Selivk takvimi olan, Kur'an vasıtasiyle (ÇifteboynuzluTarihteyu, yani Ma­kedonyalı Alexdander'i, :bir peygamber derecesine yükselterek takdis eden İslam lemi başka türlü telakki olunamazdı. Arkadaşımız olan alman filozofu K. Jaspers gibi, El-Biruni de eserlerinde İslam Alemini medeniyeti bakımından Yunan, Roma ve Mısır ile birlikte tek bir
<Ahl-u'l-rnagrib», Hind ve Çini tek bir <Ahl-u'l-maşriq> olarak anmak­ta ve bu iki alem arasındaki karakter farklarını belirtmektedir . ls­lam Aleminin eski Yunandan ayrı düşmesi onun tereddi zamanında, dini medeniyatle birleştirme çağında husule gelmiştir. El-Biruni, Yu­nan medeniyetine ayrı ve mümtaz bir mevki verirken hristiyanhğa pek büyük rol ayıran Henri Massis ve Paul Valery gibilerin aksine olarak, Garb medeniyetinin itila ve en parlak devri olarak Yunanlıla­rın hristiyanlığı kabulden evvelki devrini almış, ilimde itina ve dik­katin her şeyi en yüksek derecesine çıkarmak hususunda ancak o devrin Yunanlılarında hakim olduğunu belirtmiştir. Fikrimce bir gün garblı ve şarklı medeniyet farkı kalmıyacak, Japonya Ameri­kaya nisbetle garbli, Fransa ispanyaya göre şarklı ocaktır. Bir Maleziyalının, yahut bir Moğolun kültür itibariyle bir Almandan yahut bir Amerikalıdan farkı Avrupa ve Amerika milletlerinin kendi aralarında­ki kültür farkları derecesine inecektir. Milli camialara ayrılan Garbin medeniyeti itibariyle bir kül, yine milli camialara ayrılan Şarkın da medeniyeti ayrı diğer bir kül teşkil edeceklerini zannetmem, Son beş asır zarfında Avrupa ile Asya arasında yer alan "yaradıcılık" ve "aşağılık" zihniyeti farkları bundan sonra da epey zaman devam edebilir. Fakat bu yine arizi kalacaktır. Müterakki camia medeniyet yaratma­nın kaidelerini kendisi vazeder, bunu yapamıyan camia ölüdür. Bu fikir pek yakın bir zamanda Şark Aleminin yegane rehber şiar haline yükselecektir.

TARiHTE USÜL, ORD. PROF. DR. A.ZEKİ VELİDİ TOGAN, ENDERUN KİTABEVİ, İSTANBUL 1985

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+2
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.