Yükleniyor...

Yazı Hakkında

Yazı Kategorileri
Yayınlanma Tarihi 19 Haziran 2016 - 13:00
Son Düzenlenme Tarihi 18 Haziran 2016 - 21:30
KÜÇÜK MECMUA - ZİYA GÖKALP

KÜÇÜK MECMUA - ZİYA GÖKALP

Ziya Gökalp tarafından. iki yıllık Malta sürgünlüğü dönüşü İstanbul'da tutunamaması, Ankara'da ise o sırada gerekli ilgiyi bulamaması üzerine gittiği Diyarbekir'de, matbuat umum müdürü olan arkadaşı Ağaoğlu Ahmet vasıtasıyla Ankara hükümetinin tasvibi ve bir miktar maddi yardım alınarak çıkarılmıştır. Dergi hemen tamamen Ziya Gökalp'in eseri olarak şe­killenmiş. imkanları sınırlı bir çevrede yayımlanmasına rağmen Gökalp'in olgunluk dönemi fikri verimlerini ihtiva etmesiyle dikkatleri çekmiştir.

Dergide Ziya Gökalp dışında imzasına en çok rastlanan kişiler Ali Nüzhet (Göksel) ve Binbaşı Halis Bey' dir. Gökalp'e yardımcı olan gençlerin başında gelen Ali Nüzhet şehirdeki sosyal ve kültürel faaliyetlerle ilgili haberler, kitap tanıtma yazıları ve hikayeleriyle; Halis Bey ise "Kumuk İli" ve "Diyarbekir Abidelerinden" başlıklı seri makaleleriyle yer almıştır. Çelik, Demir ve ( • • •) imzalarını kullanan Albay Basri Bey daha çok" Kahramanlık Sayfaları" genel başlığı altında yayımladı­ğı yazılarıyla, Ali Canip (Yöntem) bir, Yahya Saim (Ozanoğlu) üç şiiriyle görünmüş, ayrıca İhsan Hamid (Tigrel), Hamid Zülfü (Tigrel), Said Nazif (Ozankan), Recep Ferdi (o zamanki Diyarbekir Valisi Hüseyin Mazhar Bey), Mustafa İskender. Reşat Hayrettin , Cahide Vehbi. İbrahim Halil (Tüzün, Diyarbekir Hastahanesi bakteriyologu), Mustafa Şevki (Ekinci), Osman Recai (Ocak), Doktor Gafur Nüzhet ve kızı Nezihe Gafur. Harputlu Fethi, Çubukçuzade Mehmed Sıdkı (Akozan) gibi imzalar yazı ve şiirleriyle dergiye katılmışlardır.

Küçük Mecmua'da Ziya Gökalp'in sosyoloji. felsefe, Türk medeniyeti tarihi, lisan, folklor ve günün meseleleri üzerine çok sayıda makalesiyle (Ziya Gökalp, Makaleler VII, haz. M. Abdülhaluk Çay, Ankara 1982) derlediği masallar, çeşitli manzumeleri ve "Malazgirt Muharebesi" başlıklı manzum piyesi yayımlanmıştır. Gökalp dergide neşrettiği "İlme Doğru". "Dine Doğru", "Felsefeye Doğ­ru", "İktisada Doğru" , "Mefküre Nedir?", "Felsefi Vasiyetler, lll", "Köy ve Şehir", "İngiliz Ahlaki" , "İngiliz Siyaseti", "Hilafetin Hakiki Mahiyeti", "Millet Nedir?". "İktisadi İnkılap İçin Nasıl Çalışmalıyız?", "Türklerde Aile Adları" ve diğer yazıların ­da milli değerleri. Yahya Kemal'in ifadesiyle "XX. yüzyıldaki telakkisiyle anlayıp benimsediği" ilmin usullerinden faydalanarak yazdığı ele alıp ortaya çıkarma yolunu takip etmiştir. Yayım lanmaya başlanmasından itibaren Milli Mücadele'yi destekleyen dergide, ülkedeki siyasi gelişmelere paralel olarak yeni bir insan tipi ve toplum yapısı oluşturacak fikri zemini hazırlayıcı çalışmalar da yapılmıştır.

Diyarbekir'den İstanbul'da M. Fuad Köprülü'ye yazdığı mektubunda da belirttiği gibi (Ziya Gökalp Külliyatı ll, s. XXVI-XXVIII) Ziya Gökalp bu dönemde folklor ve etnografya çalışmalarına özel bir önem vermiş. etrafına topladığı gençlerin yardımıyla bölgedeki aşiretlere dair yaptığı incelemelerin yanı sıra usulüne uygun olarak derlediği halk masallarıyla bu konu etrafında kaleme aldığı yazılarını yine burada neşretmiştir. Bunlar fazla bir yekün tutmasa da Türkiye'de derlenen halk masallarının ilk örnekleridir (Bayrı, XXVI .1942 s. 5-6), "Usullere Dair" genel baş­lığı altında yayımladığı "Halkiyat I: Masallar'' yazısıyla Gökalp halk masallarının tesbit usulüne ana hatlarıyla işaret etmiştir. Ayrıca "Tarih ilim mi Yoksa Sanat mı?", "Tarihte Usul", "Tarih Usulünde Şahitler", "Tarih Usulünde An'aneler", "Tarih Usulünde Abideler" ve "Vesikalar" adlı yazılarıyla tarih metodu konusunu Türkiye'de ilmi çalışma gündemine getirmiştir. Dergide bunların yanında, Ziya Gökalp'in öncülüğünde ve el-Cezire Cephesi Kumandanı Cevad Paşa'nın (Çobanlı ) desteğiyle Diyarbekir'de gerçekleştirilen önemli sosyal ve kültürel faaliyetlerle ilgili haber ve yorumlar, halk sağlığını ilgilendiren bazı konularla zafer haberlerine de yer verilmiştir.

Küçük Mecmua, şehrin tek matbaa sınırlı teknik imkanlarla basılabildiğinden bozuk hurufat ve bazan kötü bir baskıyla çıkmasına rağmen devrin basın dünyası, aydınlar, devlet ve siyaset adamlarınca ilgiyle karşılanmış, bir anda dikkatleri Diyarbekir'e ve oradan gelecek dergiye yöneltmiştir. İstanbul'da abonelere dağıtımı postahanedeki sansür tarafından yasaklanmasına rağmen Ziya Gökalp'in dergideki yazıları İstanbul'da bazı yayın organlarınca iktibas edilmiştir ( Fındıkoğlu, s. 2). Anadolu'daki gazetelerde bu dergideki yazılara, bilhassa Ziya Gökalp'in şiirlerine sayfalarında yer vermiş­tir (Coşar, s. 280-281). Haftalık olmasına rağmen derginin periyodu maddi imkansızlıkların da etkisiyle zaman zaman aksamış, Haziran 1922 - Mart 1923 tarihleri arasında toplam otuz üç sayı yayımlanabilmiştir. Derginin birinci sayfasındaki yayın tarihlerinde ve kapaktaki sayı numaralandır­malarında bazı yanlışlıklar olmuş, 27 ve 28. sayıların kapakta 37 ve 38 olarak gösterilmesi , bir kaynakta derginin 38 sayı yayımlandığı kaydının yer almasına yol açmış, bu yanlış aynı kaynağı kullanan başka araştırmacılar tarafından da tekrarlanmıştır (Hasan Duman. s. 214). Adına uygun ölçülerde kitap ebadında, on altı veya yirmi sayfa olarak ve devrine göre sade bir Türkçe ile yayımlanan Küçük Mecmua, Ziya Gökalp'in Telif ve Tercüme Heyeti reisliği göreviyle Ankara'ya gitmesi üzerine kapanmıştır.

KAYNAK: KÜÇÜK MECMUA, TÜRKİYE DİYANET VAKFI İSLAM ANSİKLOPEDİSİ, S. 528, 529

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+33
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.