Yükleniyor...

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 20 Haziran 2015 - 10:49
Son Düzenlenme Tarihi 05 Ağustos 2017 - 21:38
“KIRIM TATAR ŞARKILARI”NIN DİL-TARİHSEL AÇIDAN  FONOLOJİK PERSPEKTİFİ

“KIRIM TATAR ŞARKILARI”NIN DİL-TARİHSEL AÇIDAN FONOLOJİK PERSPEKTİFİ

Tatar edebiyatının folklorik mahsullerinden olan şarkılar (maniler, cırlar), I. Dünya Savaşı esnasında Macar Türkolog Ignac Kunos tarafından Macaristan ve Çekoslovakya kamplarında tutulan esir Tatarlardan derlenmiş ancak Kunos’un 1945’te ölümü sebebiyle yayımlanma fırsatı bulamamıştı. Önemli birer folklor ve filoloji malzemesi olan bu şarkılar, Zsuzka Kakuk tarafından 1970’li ve 1980’li yıllarda yapılan çalışmalar vasıtasıyla tanıtılmış, Türkiye’de Türk Dil Kurumunca (TDK) basılan “Kırım Tatar Şarkıları” başlıklı kitap ile tanınma imkanı bulmuştu. Bu çalışmada, dil araştırmaları için zengin bir malzemeyi bünyesinde barındıran Tatar şarkılarının filolojik bir bakış açısıyla dil tarihsel yönden fonolojik bir analizi yapılmış; ses hadiseleri, ses değişmeleri, Türkiye Türkçesindeki benzer kullanımlarla beraber şarkılarda rastlanan fonolojik özellikler ana hatlarıyla ortaya konmuştur. Çalışmada Kakuk’un hazırladığı TDK yayını temel alınmış, bu yayındaki Latin harfleriyle verilen yazım esas kabul edilerek ele alınan örneklerin ses değerleri bu yazıma göre düzenlenmiştir. Tespit edilen fonolojik özellikler ünlüler ve ünsüzler olmak üzere iki ana kategoride ve bu iki kategoriye bağlı olmak suretiyle çeşitli alt kategorilerde incelenmiş olup ünlülerle ilgili ses özellikleri ünlüler kategorisinde, ünsüzlerle ilgili ses özellikleri ünsüzler kategorisinde ele alınmıştır. Ayrıca dil tarihi bakımından orijinal bulunan özelliklerle birlikte Türk dil bilgisinin tarihsel süreç içindeki gelişimini örnekleyen önemli noktalar vurgulanmıştır.

I. Kunos tarafından derlenen, bir antoloji şeklinde Z. Kakuk tarafından “Kırım Tatar Şarkıları” başlığı altında toplanan Tatar şarkıları, diyalektolojik karakter bakımından karışık lehçe unsurlarını bünyesinde barındırmaktadır. Şarkıların özellikle, fonolojik yapı açısından yapılan incelemede birçok eski ve yeni dil özelliğini bir arada bulundurduğu gözlenmiştir. Bu yönüyle şarkılar, karşılaştırmalı tarihî ve çağdaş Türk lehçeleri araştırmaları için dikkate değer bir inceleme alanı oluşturmaktadır. Kakuk’un çalışmasında her ne kadar başlık “Kırım Tatar Şarkıları” olarak belirlenmişse de bu çalışmanın Kırım Tatar şiveleri başta olmak üzere genel olarak birçok Tatar şivesiyle oluşturulmuş şarkılardan örnekler veren bir antoloji olduğunun ve fonolojik incelemeyi kolaylaştıran fonem işaretlerine dikkat edilmeden Latin harfleriyle dizgilenip yayınladığının altı çizilmelidir.

“KIRIM TATAR ŞARKILARI”NIN DİL-TARİHSEL AÇIDAN FONOLOJİK PERSPEKTİFİ
Mehmet Turgut Berbercan

Yrd. Doç. Dr., Çankırı Karatekin Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+4
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.