Yükleniyor...

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 26 Nisan 2015 - 21:31
Son Düzenlenme Tarihi 01 Mayıs 2015 - 17:51
Jön Türk Basını 2

Jön Türk Basını 2

Jön Türk Basını 2

(1. bölümü Türkçe Tarih arşivlerinde saklı kalmak koşuluyla paylaşılmayacaktır.)

Yazan: Dr. FETHÎ TEVETOĞLU

Jön Türkler’in gazetelerinden olan ve geçen sayıda bahsettiğimiz Hılafet gazetesi Meşrutiyet’in ilanına kadar devam etmiştir, demektedir. Millı Kütüphane’de (1556 SC 68) 1900 yılına ait 19. ve 1903 yılına ait 83-84. sayıları bulunmaktadır.

49- HİLAL: 4 aralık 1299 (1883) ‘den 30 ağustos 1301 (1885) tarihine kadar Filibe’de haftalık olarak yayınlanmış bu “Osmanlı gazetesi”nin 87 sayılık 1 ve 2. yıl tam koleksiyonu İstanbul Belediye Kütüphanesi 38 numarada bulunmaktadır.

50- HİLAL: 1893-1894 yıllarında Cenevre (İsviçre) ve Paris’te (Fransa) elyazması teksir suretiyle Halil Ganem Bey tarafından çıkarılan gazetenin süresi belirsizdir. Bunların birer beyanname olması da muhtemeldir. Le Croissant adlı Fransızca gazetenin Türkçe ilavesi olarak dağıtılmıştır (Millı Kütüphane 1962 SC 171).

51- HİZMET: Cenevre’de Emrullah ve Nevzad Beyler tarafından çıkarılmış bir gazetedir.

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 11)

52- HÜRRİYET: Türk milletinin siyası haklarını savunmak ve meşrutiyet rejimini getirmek için 1867 yılına doğru kurulmuş bulunan Yeni Osmanlılar Cemiyeti’nin yayın organı. 29 haziran 1868’de Londra’da 4, Ruppert Street St. James’s. W. Adresindeki Imprimerie Centrale de la Jeune turquie matbaasında yayınlanmaya başlayan H., Yeni Osmanlılar Cemiyeti adına çıkmış ilk gazete sayılan ve Ali Suavi tarafından 31 ağustos 1867’de yayınlanan “Muhbir” den sonra çıkarılmıştır. Cemiyetin reisi Mısırlı Mustafa Fazıl Paşa, Ali Suavi’nin kendisi aleyhinde “Muhbir” de yayın yapması alakasını kesmesini ve H.’in Namık Kemal ve Ziya Bey (Paşa)’in kalemiyle çıkmasını istemiştir. Gazete, 20X30 cm boyunda ve haftalıktır. H.’in ilk 10 sayısı dörder sahife, 11’den 63. sayıya kadar sekizer sahife halinde çıkmıştır. İlk dört sayısında mes’ul müdür olarak Reşad, 5-63. sayılarda Kemal ve 64-100. sayılarda Arif imzaları görülmektedir. İlk sayısından 28 şubat 1870 tarihinde çıkan 88. sayısına kadar matbaa harfleriyle Londra’da; 22 haziran 1870 tarihli 100. son sayısına kadar Cenevre’de litografya olarak yayınlanan H.’in son 12 nüshasındaki elyazısı Arif Efendi’nindir.

H.’in iki yıl süren yayın hayatında, 1. sayıdan 63. sayıya kadarki (6 eylül 1869) yazılarını Namık Kemal ve ziya Bey yazmışlardır. İki üç tanesi hariç, bu yazılarda imza yoktur.

Bununla beraber üslup ve ifade farkı, makalelerin bu iki kalemden hangisine aid olduğunu ayırmaya kafidir. Kemal’in imzasız yazılarının teşhis ve tesbitinde, kendi mektuplarında bulunan kayıdlardan faydalanmak mümkündür (bk. F. A. Tansel: Namık Kemal’in Mektupları, II. cild, Ankara, 1967-1969). H.’de çıkan siyası makaleler, Türk vatanseverliğinin ve hürriyet mücadelesinin başlıca öncülerinden olan Namık Kemal ile Ziya Paşa’nın en canlı ve başarılı fikir mahsulleri sayılır. Bu yazılarda, bilhassa hakimiyetin halka aid olduğu, insan hak ve hürriyetlerinin tanınması prensipleri savunulmuş; türkiye’de Kanun-u-esası (Anayasa) ilanı, Millet Meclisi açılması, bu meclisin hükumet işlerini takip ve kontrolü istenmiştir. Bab-ı-alı’nin memleket idaresinde ve bilhassa maliye işlerinde yanlış yol tuttuğu hususu bu makalelerde tenkit edilmiş; lüzumsuz israflar için ağır şartlarla yapılan dış borçlanmalar şiddetle yerilmiştir. Yurdun kalkınması, milletin refaha kavuşması için bilhassa maarifin ilerletilmesi, adam yetiştirilmesi ve Türkçe’nin sadeleştirilmesi konular üzerinde ısrarla durulmuştur. Kapitülasyonların gittikçe genişletilmesi ve yabancıların Türkiye’de mülk sahibi olabilmeleri gibi hususların millet ve memlekete getireceği zararlar belirtilmiş; ticaret, san’at ve ziraat sahalarındaki gerileme sebepleri izah edilmiş ve Bab-ı-alı’ce alınan ıslahat tedbirlerinin çürüklüğü ortaya konmuştur.

Namık Kemal’in bir fikir anlaşmazlığı yüzünden çekilmesi üzerine, 13 eylul 1869 tarihinden, yani 64. sayısından sonra H., yalnız başına Ziyad Bey tarafından çıkarılmıştır. Bu devrede, başlangıçta olduğu gibi şahsiyat yapmamak hususundaki prensip dikkate alınmayarak Ziya Bey tarafından Alı Paşa’nın şahsına şiddetli bir hücum kampanyası açılmıştır. Bab-ı-alı, H.’i kapattırmak için İngiltere hükumetine birkaç defa baş vurmuşsa da, bir sonuç alamamıştır. Fakat 78. sayıda Suavı imzası ile çıkan çok ağır mektup Alı Paşya’ya hakaretten başka, katlinin gerektiğinden de bahsettiği için, İngiliz kanunlarında katle teşvik ağır cezayı gerektirdiğinden, Londra zapıtası Ziya Bey’in evinde araştırma yapmıştır. Alınan evrakı, Bab-ı-alı’nin tuttuğu avukata teslim edilmiş ve Ziya Bey tevkif olunmuştur. Ceza göreceğini anlayan Ziya Bey, avukatının tavsiyesine uyarak kefaletle tahliye edildikten sonra Londra’yı terk etmiş ve Cenevre’ye geçmiştir. Hürriyet burada litografla çıkmıştır. Ziya Bey son yazılarında, İngiliz hükumetinin Bab-ı-alı’ye hoş görünmek için kendisine haksızlık ettiğini belirtmiştir. Son sayıdaki “Hatime” yazısınad da, Yeni Osmanlılar Cemiyeti’nin kuruluş gayesini, mensuplarının sonradan niçin ve nasıl dağıldıklarını, Londra’da çıkmaya başlayan gazetenin Cenevre’ye naklindeki mecburiyetin neler olduğunu açıklayarak Hürriyet’in yayınına son vermiştir.

Hürriyet’in 1868-1870, 1 ve 2. yıl kolleksiyonu 1-100 sayı olarak Millı Kütüphane’de (1956 SB 270) numarada bulunmaktadır.

53- ISLAH: 1899’da Bulgaristan’da Ahmed Bey tarafından yayınlanmış bir gazetedir.

54- ISLAHAT: 1903’te Pire’de yayımlanmıştır.

55- İCMA-I ÜMMET: Atina’da Ahmed Kemal Bey tarafından yayımlanmıştır..

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 12)

56- İCTİHAD: Abdullah Cevdet tarafından 1 eylül 1904’te Cenevre’de kuruluna i. Basımevi’nde Türkçe ve Fransızca olarak yayımlanmaya başlanmış ilmı, edebı ve iktisadı fikir dergisi. Kendisini: “Ayda bir defa neşrolunur, Mecmua-i Osmaniye ve İslamiyedir” diye takdim eden ve 2. sayısı üç aylık bir gecikme ile ocak 1905’te çıkan İ., Cenevre’de 8, Cenevre ve Kahire’de (9-12 ve 1-2 olmak üzere) 6 ve tamamen Kahire’de 23. numaraya kadar 9 sayı yayımlanmış ve 24. sayıdan (1911) sonuncu (358) sayısına kadar (1 aralık 1932) İstanbul’da Şehremaneti karşısındaki İ. Evi’nde çıkmıştır.

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 13)

Başta derginin kurucu ve sahibi Abdullah Cevdet olmak üzere Avrupa’da tahsilde veya firarda bulunan saltanat düşmanı gençlerin, hürriyetsever aydınların, parçalanan Osmanlı devletinden ayrılmış veya ayrılacak, Müslüman olan ve olmayan azınlık istiklalcilerinin çeşitli renk ve yöndeki yazıları İ.’da toplanmıştır. Avrupa’daki fikir ve san’at akımlarına da geniş yer veren İ.’da daha ilik sayılardan itibaren bir yanda Rusya Müslümanları’ndan, dış Türkler’den bahsedildiği, öte yandan azınlık hak ve istiklali savunuculuğu ile imaparatorluğun parçalanmasına kadar varan bölücü düşünce ve propagandalara yer verildiği görülmektedir. İ.’nin üçüncü cildinden sonra Abdülhak Hamid, Süleyman Nazif, Hüseyinzade Ali, Cenap Şehabeddin, Faik Ali, Ayn Nadir, Mustafa Asım, Haşim Nahid, Aynızade Hasan Tahsin, Ali Kami, Peyami Safa, Ömer Fevzi, Safvet Örfı, Feyzullah Sacid, Kozanoğlu Cenap Muhiddin, İsmail Hami, yusuf ziya, Kılıçzade Hakkı, Ali Rıza Seyfi, Mahmud Sadık, Florinalı Nazım, Celal Nuri, İbrahim Temo, Bedirhanpaşaoğlu Abdurrahman, Kamuran Ali Bedirhan’dan M. Kohen ve Parvüs’e; Rıza Tevfik, Şevket Aziz (Kansu), Ziynetullah Nuşirevan ve mustafa subhi’ye kadar pek çok ve değişik yollardaki edip, şair ve fikir adamından ibaret edip, şair ve fikir adamından ibaret san’at, fikir ve ideoloji bakımından çok renkli ve çok yönlü bir yazı kadrosunun bulunduğu görülmektedir. Türkiye’de çıktığı sıralarda İctihad’ın “İştihad” (90-92) “Alem” (110) “İşhad” (111-116) adları ile yayımına devam etmek zorunda kaldığı ve 127. sayıdan (30 ocak 1914) sonra dört yıl ara vererek 1 kasım 1918’de (128) “İştihad eski İctihad” diye tekrar yayımlanan dergide Avrupa klasik sanat ve fikir eserleri ve bunların yaratıcıları hakkındaki biyografiler yanında, Ankara’da ve bütün Türkiye’de radyo istasyonları kurulması (İbrahim Temo, 182.); Latin alfabesinin kabul edilmesi (Kılıçzade Hakkı, 155.); bir Türk Akademisi teşkili (İsmail Hami 193 ve 198) gibi yeni, orijinal, ileri düşünce ve tekliflerin; bol şeviklik ve komünizm aleyhinde şiddetli yazıların; Atatürk inkılabının müsbet karşılandığını belirten makalelerin yer aldığı görüldüğü gibi Ömer Seyfeddin, Enis Behiç v.b. Türkçü yazar ve şairlerin yazıları da bulunan bu dergide, açıktan açığa Kürtçülük, bölücülük, azınlık propagandası, din ve milliyet düşmanlığı, Türkçülük aleyhtarlığı yapıldığına, Ziya Gökalp’le onun öncülük ettiği millı akıma hücum edildiğine de rastlanmaktadır.

Abdullah Cevdet’in ölümüyle son sayısı (358, aralık 1932) hatırasına tahsis edilecek kapanan, İ.’ın 28 yıllık zengin koleksiyonu, içinde menfı, bölücü, bölgeci, zararlı bazı yazılarda bulunmasına rağmen, Türk fikir ve san’at akımlarının, Avrupalılaşma, modernleşme ve inkılap hareketlerinin istibdat ve mutlakıyet rejimi ile mücadelenin tarih ve gelişimini tesbit, karşılıştarma bakımından ihmal olunamayacak önemli kaynaklardan biridir.

57- İNCİLİ ÇAVUŞ: Köprülüzade Ressam Galib Bey tarafından 1897 yılında Paris’de Türkçe ve resimli bir mizah gazetesi başlangıçta ayda iki defa olarak çıkarılmaya başlanmıştır. Sonra haftalık yapılması ve boyalı (renkli) çıkarılması düşünülmüştür. Okumak bilmeyenler de resimlere bakıp Hamid devrinin vahamet ve şaametini anlayabileceklerdir. Adres: M. Galib, Rue de la grande, Chaumiere 4, Paris.

(Mizan, Nu. 7, 15 şubat 1897, shf. 4.) Millı Kütüphane’de (1962 SB 192) numarada bulunan 5. sayısı 15 mart 1897, 6. sayısı 1 nisan 1897 ve 7. sayısı 15 nisan 1897 tarihini taşıdığına göre, ayda iki defa yayınlanan bu resimli gazetenin 1 ocak 1897’de çıkmaya başladığı anlaşılmaktadır. 2. numarasında (4 şubat 1897 Perşembe) tarihi vardır. 1. sayının 2., diğer gördüğümüz 2, 5, 6 ve 7. sayıların 4. sahifelerinde karikatürler vardır.

58- İNTİBAH: 1899’da Kahire’de Ali Muzaffer ve Zöhrab efendiler tarafından yayımlanmıştır.

59- İNTİBAH: 13 şubat 1903’te Paris’de Şekib Bey tarafından elyazması ve taşbasması olarak çıkarılmıştır.

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 14)

60- İNTİKAM: (İntikamcı Yeni Osmanlılar)’ın yayın organı olarak 1900 yılında Cenevre’de yayınlanmıştır. 1-29. sayıları taşbasması teksir suretiyle, 30. sayıdan sonrası matbaa hurufatı ile basılmıştır. Muhtelif sayılarda Jöntürklerin grup halinde resimleri vardır.

61- İSLAMİYET (yahud Vecaib ve Zarurat-ı Diniyeye Davet): Pire’de Hasan Rıza Bey tarafından yayınlanmıştır.

62- İSTİKBAL: Ali Şefkatı’nin 1879’da Napoli, Cenevre ve Londra’da yayınladığı gazetedir.

63- İSTİRDAD: 1901’de Cenevre’de (Osmanlı İstirdad Cemiyeti)’nin yayın organı olarak dernekçe çıkarılmıştır.

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 15)

64- İTTİFAK: Bulgaristan’da yayınlanmış bir gazetedir.

65- İTTİHAD (veya İttihad-ı Çerasikes): Cemiyet-i İttihadiye-i Çerakise tarafından 1899’da Kahire (Mısır)’de yayınlanan bu gazetenin başyazarı: Mehmed Fazıl, Müdür: Mehmed Emin’dir.

66- İTTİHAD-I OSMANI: 1903’te kısmen Fransızca olarak Cenevre’de taşbasması suretiyle çıkarılmıştır.

67- İTTİHAD-I OSMANI: İttihad ve Terakkı Cemiyeti Mısır Şubesi tarafından Kahire’de Türkçe ve arapça olarak Hafız osman idaresinde yayımlanmıştır.

68- KANUN-I ESASI: İttihad ve Terakki Cemiyeti Mısır Şubesi’nin yayın organı olarak Rodoslu Salih Cemal Bey tarafından Kahire (Mısır)’de 1897 yılında Türkçe ve Arapça dillerined yayınlanmış gazetedir.

69- KIBRIS: 1892’de Lefkoşe’de Kufızade Mustafa Asaf Bey tarafından yayınlanmıştır.

70- KOKONOS: Kıbrıs’da Mehmed Tevfik Bey tarafından çıkarılmış siyası mizah gazetesidir.

71- KUKUMAV: Kahire’de Hayreddin Kaptan tarafından çıkarılmış siyası mizah gazetesidir.

72- KÜRDİSTAN: 1899’da Cenevre’de ve Kahire’de Bedirhan Paşazade Abdurrahman tarafından Kürdce olarak çıkarılmış gazetedir.

73- LA FOUDRE: Fransızca olarak çıkarılmıştır.

74- LA FEDERATION OTTOMANE: Fransızca olarak çıkan Jöntürk gazetelerinden biridir.

75- LA JUSTİCE: Kahire’de Leon Fehmi tarafından Fransızca olarak yayınlanmıştır.

76- LAKLAK: 1907’de Kahire’de Mehmed Fazlı Efendi tarafından çıkarılmış siyası, resimli mizah gazetesidir.

77- LA TURQUIE COMTEMPORAINE: Fransızca olarak yayınlanmış, Jöntürk gazetelerinden biridir.

78- LA TURQUIE LIBRE: Fransızca olarak yayınlanmış, Jöntürk gazetelerinden biridir.

79- LAVARA: Kahire’de Avram Galanti tarafından Yahudice ve İspanyolca olarak yayınlanmıştır.

80- LE CONSTITUTIONNEL: Fransızca olarak yayınlanmış, Jöntürk gazetelerinden biridir.

81- LE COURRIER DES BALKANS: Fransızca olarak yayınlanmış, Jöntürk gazetelerinden biridir.

82- LE LIBERAL OTTOMAN: Doktor ve sosyolog Lutfı Bey tarafından Fransızca olarak yayınlanmış, Jöntürk gazetelerinden biridir.

83- LE MONITEUR OTTOMAN: Siyası ve sosyal gazete olarak 1901’de Fransızca olarak yayınlanmış, Jöntürk gazetelerinden biridir.

84- LE YILDIZ: Fransızca olarak yayınlanmış, Jöntürk gazetelerinden biridir.

85- MECHVERET: Meşveret gazetesi’nin Fransızca olarak yayınlanmış şeklidir.

86- MEŞRUTİYET: 1910’da Şerif Paşa tarafından yayımlanmıştır.

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 15)

87- MEŞVERET: 1895’de Osmanlı İttihad ve Terakki Cemiyet tarafından Ahmed Rıza Bey’in idaresinde Fransızca ve Türkçe olarak Fransa (48, rue Monge: Paris), İsviçre ve Belçika’da ayda iki defa olarak yayımlanmıştır. İlk 11 sayısı taşbasmasıdır. (8 haziran sene 1312-1313 Zilhicce) tarihli 12. sayıdan sonra matbaa baskısıdır. 24. sayıdan itibaren tekrar taşbasması ve elyazması teksir suretiyle çıkmıştır. Türkçesi Abdülhamid’in isteği üzerine ta’tile mecbur edilmiş; Fransızcası Paris’de çıkmaya devam etmiştir. Türkçe Meşveret eise bir süre İsviçre ve Belçika’da yayımına devat etmiştir. Brüksel’de elyazması çıkan 24-30. sayıların sonuncusu 6 mayıs 1898 tarihlidir.

88- METANET: Kasim 1898’de Kandiye (Girid)’de Kudsızade Nuri Bey tarafından çıkarılmış Türkçe haftalık gazetedir. Millı Kütüphane’de (1962 SC 291) numarada bulunan 8 ağustos 315 (1899) tarihli 32. sayısının başında şu beyit yazılıdır:

Eder tedvır-i alem bir mekınin kuvve-i azmi!

Cihan titrer sebat-ı pay-ı erbab-ı metanetden!

Gazete Kandiye Maarif Matbaası’nda basılmıştır.

89- MİR’AT-I ZAMAN: 1901’de Lefkoşe’de Ahmed Tevfik Bey tarafından çıkarılmış Türkçe haftalık gazetedir. Millı Kütüphane’de (1962 SC 317) numarada kayıdlı 20 mayıs 1901 tarihli 4. sayısında “ahval-i zamanın sur-ı ma’kusesini enzar-ı aleme arzeder. Haflık Osmanlı gazetesidir” denilen Mir’at-ı Zaman’da Tevfik ve Rıza imzalı şu beyitler yazılıdır:

Zulm-u istibdadı kaldırmaksa alemden

Gelsin ashab-ı hamiyyet işte bezm-i ittihad

Uğraşıp elbirliğiyle maksad iş görmek ise

Bir yere toplanmalı erbab-ı cehd-ü ictihad

90- MIZAN: Daha önce istanbul’da da çıkmış bulunan bu gazeteyi Mehmed Murad Bey 1897’de Mısır’da ve Cenevre’de yayınlamıştır. Daha sonra 1 (17 temmuz 1908) ve 135 (11 nisan 1909) sayıları İstanbul’da yeniden çıkmıştır (Türk Kültürünü Araştırma Entitüsü Kütüphanesi)nde tam koleksiyonu mevcuttur.

Bu gazetede Ferah Tiyatrosu Vak’ası, Hale-i Hürriyet Cemiyeti hakkında bilgi mevcuttur. Ali Kemal ve Mehmed Rauf da gazetenin yazarları arasındadırlar. Gazete: “Saadet ve selamet gayretinde bulunan Osmanlılar’a” sahifelerini açık bulundurmuştur.

91- MIZAN-I ADALET: Leon Fehmi tarafından Kahire’de yayınlanmış bu gazetenin 172. sayısının çıktığı haberi Cenevre’deki Mizan’ın haziran 1897 sayısında ilan edilmiş bulunuyor.

92- MONITEUR OTTOMAN: 1901’de Fransızca olarak Paris’de Doktor Lutgı tarafından çıkarılan gazetenin Türkçe ilavesidir. (Millı Kütüphane 1968 SC 43) numarada bulunan 2 temmuz 1901 tarihli 8. sayıda gazetenin adresi şöyledir: Moniteur Ottoman, 43 Rue de Paris, Vanves (Seine) France

Gazete şöyle takdim edilmektedir. Journal politique et socieal Paraissant deux fois par mois organe officiel de la Societe Philontropique Ottomane.

Birinci sahifede Fransızca başlık Arap harfleriyle okunduğu gibi yazılmış ve teksir suretiyle basılmış; diğer üç sahife Fransızca’dır. Teksir suretiyle basılmış ilavenin 4. sahifesi ise Türkçe’dir ve şu adresi taşımaktadır:

Genece-Impr. Artistique

Le Grant: H.D.

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 16)

93- MUHBİR (Le Mukhbir): İstanbul’da Filib Efendi tarafından haftalık olarak 25 Şaban 1283 (1866)’de çıkarılmaya başlanmış (31 ağustos 1868 tarihine kadar 1-55, 1-17. sayı iki yıl) gazetede yazılar yazmış bulunan Ali Suavi, Mustafa Fazıl Paşa’nın daveti üzerine Paris’e kaçınca, Muhbir gazetesini Namık Kemal ve Ziya Paşa ile birlikte Londra’da çıkarmıştır (1867-1868, 1-47 sayı). Gazetenin başına: “Muhbir, doğru söylemenin yasak olmadığı bir memleket bulur yine çıkar” cümlesini koymuştur. Jöntürkler’in kararlaştırdıkları amaçlar dışında yayın yapan Ali Suavi’den arkadaşları ayrılınca yeni Osmanlılar kapanmış, Ali Suavi Paris’de Ulum gazetesini çıkarmaya başlamıştır (Millı Kütüphane’de (1956 SB 451) numarada Muhbir nüshaları).

94- MUVAKKATEN ULUM MÜŞTERİLERİNE: Ali Suavi’nin 1870’te Paris’in Almanlar tarafından kuşatılması üzerine Lyon’da taşbasması teksir suretiyle (Ulum) yerine çıkardığı gazetedir.

95- MUVAZENE: 20 ağustos 1897’de Filibe’de, Mülkiye Mektebi siyası ilimler bölümü mezunlarından Ali Fehmı Bey tarafından kurulmuş ve haftalık olarak Filibe, Cenevre ve İstanbul’da dört sahifelik gazetedir. Adresi şöyledir:

  1. Ali Fehmı

Directeur, Fondateur du Journal

“Muvazene”

Philippopoli

Millı Kütüphane (1956 SC 77) ve Hakkı Tarık Us Kütüphanesi’nde 1897-1905 yıllarında çıkmış 1-270 sayılık tam ve 271-372 sayılık karışık ve noksan kolleksiyonları ayrıca 9. yılına aid (1911) 376. parakende nushası Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Kütüphanesi’nde Yıldız Sarayı’ndan gelen Muvazene kolleksiyonu paketi üzerinde: “Makalat ve mündericat-ı muzirre ve mel’unaneyi havidir” yazılıdır.

96- NASİHAT: 1898’de İskenderiye’de Hayreddin Kaptan tarafından yayınlanmıştır.

97- NEYYİR-İ HAKİKAT: Mahmud Soydan Bey’in Manastır’da yayınladığı gazetedir.

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 17)

98- OSMANLI: 1 aralık 1897’den itibaren Cenevre (İsviçre)’de Kahire (Mısır)’de, daha sonra Londra ve Folkeston (İngiltere)’de Dr. İshat Sükutı, Ahmed Nuri, Edhem Ruhi ve Dr. Abdullah Cevdet tarafından çıkarılan gazetedir. T. B. Millet Meclisi Kütüphanesi’nde (U.G. 74 numarada) bulunan 1. (1 aralık 1897) – 100. (15 ocak 1902) sayılık kolleksiyonunda gazetenin Osmanlı İttihad ve Terakkı Cemiyeti’nce yönetildiği belirtilmektedir: “Dirige par le Comite Ottoman d’Union et de Progres”. Gazetenin adresi de şöyledir:

Redaction 121. numaradan sonrası 1 eylul 1903 gününden itibaren Kahire’de basılmıştır. 15 temmuz 1904’den sonra (136. numara), 142’ye kadar Cenevre’de yayınlanmıştır. Osmanlı’nın 1 mart 1900 tarihli 55. sayısında (Sahife 8) Hilafet gazetesindeki bir yazı tenkid edilerek: “Hilafet gazetesi Cemiyetimize mensub olmadığı cihetle efkar ve mütalaat-ı zatiyesinden dolayı cemiyetimiz mes’ul olamaz” denilmektedir. Osmanlı, 15 haziran 1900 tarihinde (62. sayıdan) i’tibaren on beş günde bir olarak Londra’da yayınlanmaya başlamıştır. Adresi şöyledir: The Osmanlı, 31 Shepherd’s Bush Green

London, W.

15 eylul 1900’de idare merkezi Londra yakınında bulunan Folktone’a nakledilmiştir: 5 East Cliff, Folkstone

Angleterre

Osmanlı’nın 16 nisan 1902 tarihli 104. numarasında Paris’de yapılan Osmanlı Hürriyetperveran Kongresi hakkında geniş bilgi verilmekte; cemiyetin tüzüğü ve şu daimı üyeleri bildirilmektedir:

Sabahaddin Beyefendi, İsmail Kemal Beyefendi, Midhat Paşazade Ali Haydar Beyefendi, Mozorus Kikis Efendi, Kaymakan İsmail Hakkı Bey, Fardi Efendi.

99- OSMANLI: Atina’da Türkçe ve (Vatan Kütüphanesi) yayını olarak çıkan bir gazetedir.

100- PİNTİ: 1898’de Kahire’de çıkarılan bu siyası mizah gzetesinde Müdür “İbiş Ağa” ve Muharrir “Abdülhamid” tamka adı ile görülmektedir.

101- RUMELİ: Filibe’de Edhem Ruhi Bey tarafından yayınlanmıştır.

102- SAADET: 1886’da Ahmet Fethı Bey tarafından yayınlanmıştır.

103- SADA: 26. sayısı 29 mayıs 1897’de yayınlanmış bu taşbasması gazete Ubeydullah Efendi tarafından çıkarılmıştır.

104- SADAKAT: 1902’de Mançester’de İbrahim Hakkı Bey tarafından yayınlanmıştır.

105- SADAY-I MİLLET: 15 Aralık 1898’de Köstence’de Dr. İbrahim Temo, Şefik, Kadri ve İbn-i Mukbil Kemal Beyler tarafından kısmen Türkçe ve kısmen Ulahça olarak yayınlanan bu gazete birkaç ay çıkabilmiştir.

106- SANCAK: 1900’de Kahire’de Ahmed Saib Bey tarafından çıkarılan bu gazete Meşrutiyet’e kadar devamlı yayın yapmıştır.

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 18)

107- SANSKA BOŞNA: 1897’de Bosna’da çıkarılmıştır.

108- SELAMET: 1901’de Brüksel’de eski Trablusgarb valisi ve Avlonya Meb’usu İsmail Kemal Bey tarafından çıkarılan bu gazetenin idare adresi şöyledir: Le Selamet, Poste restante chaussee-Bruxelles.

109- SEYF-İ HAKİKAT: Pire’de İhsan Adlı ve Nüzhet Beyler tarafından taşbasması olarak çıkarılmış gazetedir.

110- ŞAFAK: Şafak Cemiyeti’nin yayın organı olarak Kahire’de çıkarılmış gazetedir.

111- ŞARK: 1898’de Bükreş’de İbn-i Mukbil Kemal Bey tarafından 19 sayı yayınlanmıştır.

112- ŞARK: 1905’te Sofya’da Yörükoğlu İsmail Bey tarafından kısmen Bulgarca, kısmen Fransızca olarak çıkarılan Türk gazetesidir.

113- ŞARK VE GARB: 1896’da Paris’de İbrahim Edhem Bey tarafından çıkarılmıştır.

114- ŞURAY-ı OSMANI: Aynı adı taşıyan cemiyetin yayın organı olarak Mustafa Nuri ve Refık-ul-azm tarafından 1 şubat 1907’de Kahire’de kısmen Arapça ve Fransızca da yayın yapan Türk gazetesidir.

115- ŞURAY-I ÜMMET: 1904’te Kahire ve Paris’te Ahmed Rıza, Sami Paşazade Sezai ve Ahmed Saib Beyler tarafından on beş günde bir olarak çıkarılmıştır.

116- TABL: Brüksel’de yayınlanmıştır.

117- KATIB-I İSTİKBAL: 1899’da Kahire’de Abdülkerim Hadi tarafından çıkarılan gazetede adının Ali Şefkatı merhumun ruhu şad edilmek dileği ile konulduğu belirtilmiştir.

118- TEESSÜF: 1900’DE Paris’de Hakkı Bey tarafından yayınlanmıştır.

119- TEMAŞAY-I ESRAR: İslimiye’de Süleyman Fehmı Bey tarafından yayınlanmıştır.

120- TERCÜMAN: 1907’de Bahçesaray’da Gaspralı İsmail Bey tarafından haftada bir olarak çıkarılan gazetedir.

121- TERAKKI: 1906’da Paris’de (Teşebbüs-i Şahsı ve Adem-i Merkeziyet Cemiyet)’nin yayın organı olarak Prens Sabahaddin ve Ahmed Fazlı Beyler’in çıkardığı gazetedir.

122- TOKMAK: 1901’de Cenevre’de bazı Jöntürkler tarafından çıkarılan gazetedir.

123- TUNA: 14 mart 1865’te Rusçuk’da, kunduracı ustası Mehmed Teftiş efendi tarafından Türkçe ve Bulgarca olarak yayınlanmış gazetedir.

124- TÜRK: 5 kasım 1903’te Kahire’de Fevzı ve Celal Beyler tarafından yayınlanmıştır.

125- UHUVVET: 1904’te Ruscut ve Filibe’de Mehmed Teftiş Efendi tarafından yayınlanmış gazetedir.

126- ULUM: 1869’da Paris’de elyazması ve taşbasması teksir suretiyle Ali Suavı tarafından çıkarılan gazetedir.

127- ÜMİD: 1900’de Kahire’de Bedirhanpaşazad Mehmed Salih tarafından yayınlanmıştır.

128- VATAN: 1895’te Atina’da R. Murad tarafından çıkarılmıştır.

129- VATAN HADİMİ: 1906’da Karasu (Kırım)’da Ahmed Agayef (Ağaoğlu), A. Reşad Mehdiyef ve A. Emir Hüseyinof tarafından yayınlanmıştır.

130- YENİ FİKİR: 1905’te İskenderiye’de yayınlanmıştır.

131- YILDIRIM: Aralık 1901’de Pire’de Re’fet Bey tarafından on beş günde bir olarak çıkarılmıştır.

132- YILDIZ: 1892’de Atina’da taşbasması ve kısmen Fransızca olarak çıkarılmış Türk gazetesidir.

133- ZAMAN: Kıbrıs’da Derviş Paşa tarafından yayınlanmıştır.

134- ZUHURI: Kahire’de Kemal Sa’deddin Bey tarafından çıkarılmıştır.

(Dr. Fethî Teyetoğlu, Hayat Tarih Mecmuası, Şubat 1973, Jön Türk Basını 2, Sayı: 1 Sayfa: 19)

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+22
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.