Yükleniyor...

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 13 Eylül 2015 - 15:19
Son Düzenlenme Tarihi 09 Temmuz 2016 - 19:09
Fatih Devri’nde Topçuluk-III

Fatih Devri’nde Topçuluk-III

Fatih, fetihten sonraki yıllarda da topçuluk sahasındaki çalışmalarını geliştirerek sürdürdü ve ateşli silâhların üretimine daima ehemmiyet verdi. İstanbul’un Tophane semtinde o zamana kadar dünyada inşa edilen en büyük top dökümhanesini yaptırdı. Burada Müslüman ustaların yanında Osmanlı tebaası gayrimüslim top döküm ustaları da çalıştı ve bir kısmı günümüze kadar ulaşan büyük toplar döküldü. Muhasara topçuluğunda ulaşılan seviye sayesinde mahallî senyörlerin sığındığı çok sayıda muhkem ve korunaklı kale kolaylıkla ele geçirildi.

Topçuluk sahasında ilk defa Sultan 2. Murad devrinde ortaya çıkan seyyar top döküm usulü, Fatih devrinde hayli ilerledi. İstanbul ve Edirne’de tophane olmasına rağmen, seyyar top dökümhaneleri sayesinde kuşatılacak kalelerin yakınlarında top dökümü yapılmaya başlandı. Bilhassa dağlık arazi üzerindeki kalelerin muhasarasında büyük kuşatma toplarını götürmek kolay olmuyordu. Bu uygulama sayesinde, hem istenilen yerde top yapılabiliyor hem de büyüklükleri sebebiyle naklinde zorluk çekilen toplar parçalanıp başka bir yerde yeniden imal ediliyordu.

Meselâ 1478’de Arnavutluk’taki İşkodra Kalesi’nin muhasarası sırasında kurulan seyyar dökümhanede on bir adet top döküldü. Bu muhasara toplarından biri Osmanlı topçuluk tarihinin en büyük toplarından oldu. Diğer toplar üç ile on bir kantar ağırlığında gülleler atabilirken, “Muhammed” adı verilen ve bütün masrafları Fatih’in eşi Mükerreme Hâtun tarafından karşılanan bu top, on üç kantar (702 kg) ağırlığında taş gülle atabiliyordu. Fatih devrinde, ateşli silâhlar desteğinde gerçekleşen Balkan fetihleriyle Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki hâkimiyet sahası oldukça genişledi.

Kalın duvarlarla örülü pek çok kale, Osmanlı ordusunun topçu ateşi sonrasında kapılarını açmak zorunda kaldı. 1456’daki başarısız Belgrat Muhasarası’nda düşmana terk edilen top sayısının iki yüzü bulması, topçulukta Fatih devrinde yapılan çalışmaların hangi boyutlara ulaştığını ortaya koyuyordu. Belgrat’ta kalan toplardan iki tanesi Macar krallarının Budin’deki sarayına götürüldü ve halkın hayranlık dolu bakışları arasında sergilendi. Büyüklükleri ve güzellikleriyle merak ve heyecan uyandıran bu topları görmek için Avrupa’nın değişik ülkelerinden insanlar Macaristan’a geldi.

Uzun süre Budin’de kalan toplar, Kanunî Sultan Süleyman’ın 1526’da kazandığı Mohaç Zaferi sonrasında Budin fethedilince tekrar ele geçirildi ve Fatih’in yadigârı olarak İstanbul’a getirildi. Görüldüğü üzere, 15. yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı Devleti ateşli silâh teknolojisinde dünyanın en önde gelen ülkesi, “İki Çağın Hükümdarı Fatih Sultan Mehmet” de topçulukta bu devirde akla gelen ilk şahsiyetti. Yerli ve yabancı döküm ustalarını başarıyla istihdam eden Fatih, ateşli silâh teknolojisinde yepyeni teknikler geliştirdi. Bu sayede top kullanımı ve dökümü çok ilerledi.

Metallerin eritilmesi hususunda Osmanlıların Tophane-i Âmire’de geliştirdiği sistemler, Fatih’in hizmetinde bulunan yabancı ustalar tarafından sonradan Batı’ya taşındı. Ateşli silâh teknolojisindeki üstünlüğünü, 16. yüzyılın sonlarına kadar Avrupa devletlerine karşı korumayı başaran Devlet-i Âliye, askerî, siyasî ve ilmî sahalarda yaşanan gerilemelere paralel olarak, zamanla güç kaybetti ve maalesef dışa bağımlı hâle geldi.

KAYNAKLAR
– Ahmed Akgündüz – Said Öztürk, “Bilinmeyen Osmanlı”OSAV Yayınları, İstanbul, 1990. – Ziya Nur Aksun, “Osmanlı Tarihi”, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 1994. – Sâmiha Ayverdi, “Türk Tarihînde Osmanlı Asırları”, Damla Yayınevi, İstanbul, 1977. – Nicola Barbaro, “Konstantiniyye Muhâsarası Ruznâmesi 1453¨, Mütercimi: Ş. Tâlip Diler, İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, İstanbul, 1976. – İsmail Hami Danişmend, “İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi”, Türkiye Yayınevi, İstanbul, 1971. – Heyet “Doğuştan Günümüze Büyük İslâm Tarihi”, (İlmî Müşavir ve Redaktör: Hakkı Dursun Yıldız), Çağ Yayınları, İstanbul, 1993. – Nevzat Kösoğlu, “Türk Dünyası Tarihi ve Türk Medeniyeti Üzerine Düşünceler”, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 1990. – Yaşar Yücel- Ali Sevim, “Türkiye Tarihi II. Osmanlı Dönemi (1300-1566)”, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1990.
Fatih Devri’nde Topçuluk-I
Fatih Devri’nde Topçuluk-II
Fatih Devri’nde Topçuluk-III

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+4
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.