Yükleniyor...

Yasemin Gül

Öğretmen

Yazı Hakkında

Yazı Kategorileri
Yayınlanma Tarihi 20 Haziran 2017 - 20:16
Son Düzenlenme Tarihi 20 Haziran 2017 - 20:31
ENDERUN'DA MUSİKİ

ENDERUN'DA MUSİKİ

Yasemin GÜL

“ Uyan ey gözlerim gafletten uyan
Uyan uykusu çok gözlerim uyan ”
(III.Murat)

Enderun, I. Murat'ın Edirne'yi almasından hemen sonra 1363'te kurduğu; II.Murat, Fatih ve II.Bayezid’ın geliştirip mükemmel bir saray üniversitesi haline getirdiği okuldur. Osmanlı Devleti'nin cihan devleti olmasını sağlayan en önemli kurumlardan biridir. Enderun mektebi üstün zekalılara ve çeşitli yeteneklere yönelik programlarla ve testlerle ortalama on beş yıllık eğitimin verildiği kurumdur. Enderun-i Hümayun yüksek seviyede eğitim vermiş; devlet yöneticileri ve sanatkarları yetiştirmiştir.

Enderun mektebinde müzik eğitimi meşk yöntemine dayalıdır. Topkapı Sarayı emanet hazinesinde bulunan III. Selim döneminde Enderun Mektebi'nde okunmuş iki risalenin, geleneksel bir müzik eğitimi yöntemi olan meşk yöntemi incelenmiştir. Enstruman, ses eğitimi ve dans derslerinin birlikte verildiği bir okuldur. Enderun’da tahsil edebilmek öğrenciler için şeref ve imtiyaz teşkil ediyordu. Polonya asıllı Ali Ufki Bey (asıl adı Albert Bobowski) tahsilini Enderun’da tamamlamıştır. Müzisyenliğinin yanı sıra bir kaç dile hakim (batılı kaynaklara göre on yedi dil) bir bilim insanı olarak tanınmıştır.

Abdülgadir Maraği'nin oğlu, ud üstadı Abdülaziz ve torunu udi Mahmud Maraği, Sultan Selim'in Tebriz'den getirdiği ve o zamandan beri sarayda yevmiyeli çalışan Azerbaycanlı müzikçiler, Kanuni Sultan Süleyman döneminde de Enderun’da bulunan ve “Cemaat-i Mutriban” denilen saray musiki heyetinin ses üstadı (guyende) ve çalgıcıları idi. Bunların arasında Cemaat-i Mutriban’ın baş sazendesi Hasan Canşehzade II. Selim'in mühürdarı, kemençe üstadı, şair Turak Çelebi (Nihani) ve diğer nüfuzlu üstatlar Enderun'da hocalık yapmış ve birçok talebe yetiştirmiştir. Beş yüz elliye yakın Türk müzik örneklerini makam ve usülleri ile kağıda dökerek eserlerin yok olmasını engellemiştir. ”Mecmua-i Sözü Saz” isimli eserinde adapte etmiş olduğu notasyon sistemi ile Türk Müziği'nin örneklerini Osmanlı'nın yazım kurallarına uydurmayı başarmıştır. Enderun'da musiki eğitimi titizlikle yapılırdı. Müziğe yatkın gençler belirlendikten sonra saz ve ses sanatkarı olmak üzere çalıştırılırdı. Çok değerli musikişinaslar, hanendeler yetiştirilirdi.

Nizamettin Nazif’in dediğin gibi ”Saray enderuna, enderunda memlekete hükmeder.”

Kaynakça

1-ELÇİN, Şükrü (1975) Ali Ufki”Mecmua-i Saz ü Söz”, Ankara Kültür Bakanlığı Yayınları

2.Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 26, İstanbul Diyanet Vakfı Yayınları 1989

3-ÇELEBİ, Evliya (1983) Seyahatname, çevr. İsmet Parmaksızoğlu, Ankara Kültür Bakanlığı Yayınları

4-BEHAR,Cem(2012), Şeyhülislamın Müziği İstanbul. Pak Yayıncılık

5-RAST MÜZİKOLOJİ DERGİSİ, Osmanlı Devleti'nde müzik eğitimi veren önemli kurumlar / Hikmet Toker, Erhan Özden, cilt 1 sayı 2 (2013) (s.107-128)

6-Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 11 s.187

7- Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, cilt 7 s.35

8-ERGUN, Saadettin Nüzhet(1942), Türk musikisi Antolojisi, İstanbul : Rıza Koşkun Matbaası c.1

9-İDİL, 2013, cilt 3, sayı 11

10-T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı Türkiye kültür portalı projesi, Osmanlı müzik kültürü, Ünüşan KULOĞLU, Süreyya GÜLMEMED, (Aralık 2009) Ankara

12-Akkutay, Ü. (1984) Enderun mektebi, Ankara, Gazi Üniversitesi Yayınları

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+84
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.