Yükleniyor...

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 10 Nisan 2015 - 10:47
Son Düzenlenme Tarihi 29 Nisan 2016 - 15:13
Çinin Mukadderatı

Çinin Mukadderatı

(Chung-kun chıh ming-yün) Yazan: Chiang Kai Shek, Ch’ung-ch’ing, 1934, 214 sahifa.

Modern Çince olarak yazılan bu kitap, ilmi bakımdan yüksek bir eser olarak kabul edilemez. Fakat, son zamanlardaki Çin tarihi için değerli bir kaynak olabilir.

Baş kumandanın milletine hitaben verdiği nutuklar, burada 8 kısım içinde toplanmıştır. Bu nutuklar, Çinin bir devlet olarak meydana gelişini ve tarihı seyrini en hakikı misallerle anlatıyor. Ve ecnebı milletlerle yaptıkları ve onlarca millı bir utanç olarak kabul edilen “Denksiz muahede” lerin (kapitilasyon) sebeb ve neticelerini ve nihayet millı ihtilalin neden çinde yeni bir devlet kurma işinde ve Çin milletinin gelişmesi hususunda zarurı olduğunu yine tarihten aldığı en canlı misallerle belirtiyor. “Çinin Mukadderatı ve Dünyanın Durumu,, adlı on kısım ise bu ikinci büyük harbi ve Asya milletlerinin ve Çinin bu harp karşısında aldığı nazik durumu Çin zihniyeti ve karakterine uygun bir şekilde inceliyor.

Chiang Kai Shek bu nutuklarında, büyük filosofların ve sonra ilk cumhur başkanı Sun yat-sen’in değerli sözlerini iktibas etmiş e böylece eserin kıymetini bir kat daha yükseltmiştir. An’aneci bir millet olan Çinliler geçmişteki büyüklerini beşer tarihinin her devrinde bir insanlık timsali olarak örnek tutmuş ve onların akidelerini içtimaı, siyası ve ahlakı gelişmelerde en esaslı prensipler olarak daima kullanmıştır. Chiang Kai Shek’in de bu eserinde bu prensipler haricine çıkmadığını görüyoruz.

(Dr. Muhaddere N. Özerdim, A.Ü. D.T.C.F. Dergisi, Mart-Nisan 1945, Çinin Mukadderatı, Cilt: III, Sayı: 3, Sayfa: 339)

Her millet gibi Çinliler de daima kendi kültürlerile iftihar ederler. Bu kültürün dünyada en eski bür kültür (5000 senelik) olduğunu kabul ederler. Bundan başka dünyada sulhu seven bir millet olduklarını da her fırsatta anlatmak isterler. İşte Chiang Kai shek’de kitabının birinci kısmını teşkil eden “Çin milletinin gelişmesi ve yükselmesi” bahsinde şöyle diyor:

“Bizim Çin milletimiz 5000 seneden beri mevcuttur. Yalnız büyük bir devlet değil, ayni zamanda iyiliği ve sulhu seven her milletle beraber olarak, dünyadaki doğruluk, adalet ve insanlığın hürriyet ve istiklali için çalışmıştır. Çin devletinin toprakları kendi tabiı büyümesi için lazım olan araziden başka hududu aşmadı. Bundan başka harice karşı askerı kuvvetini kullanmadı. Eğer hariçten gelen askerı bir kuvvet bizim devletimizin müdafaa hatlarını kırar ve halkımızın varlığı için lazım gelen topraklara girerse, o zaman milletimizi çaresiz olarak kendi varlığı için harekete geçecektir. Çin milleti bir çok ırkların birleşmesinden meydana gelmiştir. İşte bu birleşme bile askerı bir kuvvetin tesiri ile veya her hangi bir tazyikle değil kültürel bir usulle olmuştur” (sahifa, 1-2).

Çinliler, uzun bir tarihe sahip olmada sağlam bir karakterin rolü olduğunu ve böyle bir tarihin insanları yüksek bir kültüre ulaştırdığını düşünürler. Çin milletinin ahlaki aki deleri (sadaka, ana-baba sevgisi, insaniyet, şevkat, itimat, doğruluk, iyi geçim ve sulh) eski devirlerden bu güne kadar Çin zihniyetine derin bir surette yerleşmiş ve kökleşmiştir. Chiang kai shek bu ahlaki akıdelere ve Sun Yat-sen’in 3 halkçılık prensibiin (Nasyonalizm, Demokrasi ve Sosyalizm) esas tutarak milletini gelişme ve mücadele yoluna götürmeğe çalışmaktadır (1- 2 halkçılık prensibi (san-min chu-i), Yazan Dr. Sun Yta-sen, İngilizceye tercüme eden: Frank W. Price, 1929, Shangai. Sun Yat-sen’in, bu kitabında, daha ziyade 15 inci asır filosoflarındn Wan-Yang-ming’in felsefesinin tesiri altında kaldığını ve esas fikirlerini ondan aldığını görüyoruz.).

Kitabında bu noktaları da belirtiyor:

“5000 senelik iyi ve fena idare, yükselme ve inhitat devirlerinde bizim milletimiz, dürüstlüğü bilmiş ve tevazuu öğrenmiştir. Kötülüklere tahammül etmiş ve üzerine ağır vazifeler almakla ahlaki bir karakter yaratmıştır. Doğruluğu bilmek suretiyle Kaderine razı olmuş. Kaderine razı olmakla başka ırklara tecavüz etmemiş, kendi kendine kuvvetlenmekle başka ırkların tecavüzünden korkmamıştır (sahife 9)”.

Chiang Kai Shek, “Devlet babamız” diye vasıflandırdığı Sun Yat-sen’in millı ihtilalin öncüsü olduğunu ve bu günkü yeni Çin devletinin kuruluşunda onun önemli rolü olduğunu ve ona olan bağlılığını burada gösteriyor:

“Eğer bizim devlet babamız 3 halkçılık prensibini ortaya koymamış ve milli ihtilali yapmamış olsaydı, o zaman Çin milletinin 5000 senelik hayatını balığı gibi yutırda. O, Çinin hüriyeti ve müsavat gayesi ve halkı uyandırma işi için 40 seneden fazla mücadele etti. Denksiz muahedelerin ortadan kaldırılmasını, millı ihtilalin bir prensibi olduğunu tespit etti. Bütün memleket halkı bu güne kadar mücadeleye devam etti ve neticede muvaffakiyeti elde etti. (sahife 10)“.

Çinliler bu muvaffakiyeti elde edinceye kadar çok mücadele ettiler. Memleket dahilinde muhalif partiler teşekkül etti. Bu partilerin bir kısmı, millı ihtilale karşı gelen ve Sun Yat-sen’in fikirlerine ve hedeflerine inanmıyan tabaka idi. Chiang Kai Shek, bu partilerin yaptığı zulumleri ve bu partılerin hareketlerinden bir şey anlamayan bir kısım halkın gafletini, ve ihtilalci partinin eşsiz fedakarlıklarını en içten duygularla ve sürükleyici bir uslupla anlatıyor (sahifa 158). İnsan okurken kendini bu ceryana kaptırmaktan alamıyor.

“Çinin mukadderatı ve dünyanın durumu, adlı son kısım, kuvvetli bir devlet adamının, vaziyeti bitaraf bir gözle incelediğini gösteriyor. Burada Çinin siyası felsefesinin bu günkü duruma tamamiyle uygun olmadığını görüyoruz. Onlarca “bu siyası felsefenin esası, harbin istihsal ve teknik işlerinde insan hayatını kullanmaya muhalifti. İstihsal sisteminin halkın hayatı için esas olduğunun ve bu tekniğin insanları tazyik için olmadığı,,

düşüncesi hakimdi. 3000 seneden beri bu nevi felsefe ve iktisadı prensipler Çinin teorisine uygun düşmüş ve Çin karakteri bu nevi siyası felsefe ve iktisadı prensiplerden meydana gelmiştir (sahifa 203).

(Dr. Muhaddere N. Özerdim, A.Ü. D.T.C.F. Dergisi, Mart-Nisan 1945, Çinin Mukadderatı, Cilt: III, Sayı: 3, Sayfa: 340)

Bu felsefe daha geniş olarak şu yolda izah ediliyor:

“Çin halkında şöyle bir zihniyet vardı:“tecavüze oğramaktan korkmamak ve zayıfları ezmemek., Bu esas onların samimi ve sadık an’anelerine dayandığından “Yok olanları ihya etmek, zayıfları korumak ve düşenleri kaldırmak”

Prensibi 3000 senedenberi asyadaki ırkların karakterinde temel taşı olmuştur (sahifa 204).

Chianhg Kai Shek bu günkü harp karşısında şöyle düşünüyor:

“Bu ikinci büyük dünya harbinde Çinin de müdafaa harbi vardı. Asyadaki bütünmilletler istilanın fena olduğuna kuvvetle inanıyorlardı. Bunun için bu ikinci dünya harbinin neticesinde dünyada ebedı bir sulhun yerleşmesi ve insanların hüriyete kavuşması isteniliyorsa, bu ancak Asyadaki milletlerin hüriyeti ve müsavafı ile mümkün olacaktır. Asyanın hüriyeti ve müsavatı için, Çin milletinin hür ve müstakil olması lazımdır. Asyadaki sulhun temini bütün dünya sulbunun temini demektir. (sahifa 205-211)“.

Chiang Kai Shek, aynı zamanda millete düşen bir takım vazifelerin olduğunu ve son mücadeleyi sonuna kadar muvaffakiyetle başarmak için bütün zorlukları yenmenin mümkün olduğunu ileri sürüyor; “Memleketimizin kurtulması için edindiğimiz 3 esaslı kaynağımız olan halkçılık prensiplerine karşı hararetli bir sevgimiz olmalıdır. Millı ihtilalimizin esaslarını, gayelerini ve hedeflerini tanımalıyız. Mücadelemizi sonuna kadar götürmek için, şehit düşen vatandaşlarımızla ve ihtilal öncülerimizin geride kalan isteklerini devam ettireceğiz. 5000 seneden beri memlekete hakim olan zihniyeti muhafaza etmek ve sağlam olan karekterimizi yeniden canlandırmak yolunda gideceğiz. Arkadaşlar! Dağları deviren, denizleri altüst eden bir zorluk olsa bile, biz yine muvaffak olacağız (sahife 212).

Çin bu gün harici yardımlarla bu mücadeleyi muvaffakiyetle sonuna erdirecek. Fakat, yarından sonraki kültürel gelişme ve yükselmelerde tek başına harekete geçeceği muhakkaktır.

Dr. Muhaddere N. ÖZERDİM

(Dr. Muhaddere N. Özerdim, A.Ü. D.T.C.F. Dergisi, Mart-Nisan 1945, Çinin Mukadderatı, Cilt: III, Sayı: 3, Sayfa: 341)

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+0
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.