Yükleniyor...

Necat Çetin

Uzman Tarih Öğretmeni

Yazı Hakkında

Yazı Kategorileri
Yayınlanma Tarihi 15 Aralık 2016 - 19:15
Son Düzenlenme Tarihi 15 Aralık 2016 - 19:14
BOZKIRLI MEHMET ÇAVUŞ AĞITI VE VARYANTLARI

BOZKIRLI MEHMET ÇAVUŞ AĞITI VE VARYANTLARI

Necat ÇETİN
Sevim KOLCUER

Çok eski bir geleneği bulunan türkü ve ağıt, Türk kültürü açısından çok büyük öneme sahiptir. Gerek türkü gerekse ağıtlar incelenip dinlendiğinde folklorumuzun çeşitliliği ve derinliği karşısında hayran kalmamak mümkün değildir. Türkü; genelde söyleyeni belli olmayan, bend ve kavuştak bölümlerinden oluşan, halk ezgileriyle bestelenmiş nazımlardır. Ağıt da bu yönüyle türküyle neredeyse aynıdır. İki kavram arasında bazı temel farklar da vardır. Türkü neredeyse her konuda söylenir. Ancak ağıt türküden farklı olarak insanların başından geçen acı olayları kendine konu edinir. Ölmüş bir insan
ya da halk kahramanı olan kimseler için ağıt yakılır, yiğitlikleri övülür. Ağıt Türkler’de çok eski bir gelenektir ve İslamiyet öncesinde sagu olarak adlandırılır. Divan edebiyatında ise ağıtın adı mersiyedir. Türk yurdu olan Anadolu’da da birçok ağıta rastlamak mümkündür. Bunlardan biri de Mehmet Çavuş ağıtıdır. Bu ağıt bir Konya ağıtıdır, ancak Dersim isyanına dairdir. İsyana katılan bir Kürtoğlu ile askeri birliğin komutanı olan Mehmet Çavuş arasında bir çatışma çıkar ve öncesinde iki taraf arasında bir sözlü atışma yaşanır. Mehmet Çavuş hayatını kaybeder. Bu ağıt karşılıklı atışmadan oluşan bu olayı anlatır ve Mehmet Çavuş’a ithafen ağıt yakılmıştır. Yani ağıt tek taraflı değildir. 1938’ten sonra ortaya çıkan Mehmet Çavuş ağıtına, Anadolu’nun çeşitli yörelerinde biraz farklı da olsa rastlanır. Dikkati çeken husus, ortada büyük bir mertliğin olmasıdır. Aradaki diyalogda görülen saygı ve kardeşlik, ağıtı hissiyatı yüksek kılmıştır. Bozkırlı araştırmacı Mehmet Duran'a göre Mehmet Çavuş Bozkırlıdır. Kürtoğlu’nun İstiklal savaşı gazisi olduğu bilgisi de elimizde mevcuttur. Ne yazık ki artık bu ağıtı bilen insan yok denecek kadar azdır. Bu sebepten derlemeler büyük önem taşımaktadır. Çalışmada Bozkırlı Mehmet Çavuş ağıtı ve varyantları ile ilgili detaylı bilgi verilecektir.

MAKALENİN TAMAMINI OKUMAK İÇİN: BOZKIRLI MEHMET ÇAVUŞ AĞITI VE VARYANTLARI

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+5
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.