Yükleniyor...

Yazı Hakkında

Yazı Kategorileri
Yayınlanma Tarihi 13 Haziran 2016 - 21:00
Son Düzenlenme Tarihi 13 Haziran 2016 - 17:20
BİR TÜRK "MİLLİ TERBİYE", "TARİH VE KÜLTÜR BİLİNCİ" ROMANI: PERVANELER

BİR TÜRK "MİLLİ TERBİYE", "TARİH VE KÜLTÜR BİLİNCİ" ROMANI: PERVANELER

Pervaneler, çok unsurlu etnik yapının çöktüğü ve yerine milliyetin başat bir aktör olarak öne çıktığı bir konjonktürün romanıdır ve roman, devrin en temel sorunlarından biri olan eğitim ya da romandaki vurgusuyla yabancı misyoner okullarını tartışma konusu yapar. Bu, aslında yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti‟nin güncel ve en temel sorunu olan Milli eğitim-öğretim arayışlarıyla da paralellik arz eder. Dolayısıyla romanın, yeni dönemde ortaya çıkmasının bir rastlantı olmadığı; aksine onun bilinçli bir tutum sonucu ortaya çıktığı söylenebilir.

Böyle bir bilincin romanı olan Pervaneler, hiç şüphe yok ki “tezli bir roman”dır (Duymaz2002: 7) ve bu tez, öncelikle ülkede faaliyet gösteren yabancı misyoner okullarının, mutlak surette zararlı olduğu düşüncesine dayanır. Bu düşüncenin gerçekliğini yazar, Bizans Koleji‟nin etrafında kurguladığı hikâyede gösterir. Buna göre Bizans Koleji, belli bir öğreti istikametinde faaliyet gösteren
yabancı bir misyoner okuludur. Okulun, yine hiç de tesadüfî olmayan seçkin öğretmenleri ve öğrencileri vardır. Özenle yetiştirilmiş bu öğretmenlerin yegâne amacı, kalbi ve beyniyle Amerika‟ya iman etmiş bireyler yetiştirmektir. Bu istikamette öğretmenler, gayrimüslim çocukların yanında özellikle yerli çocukları da tuzaklarına düşürür ve onları, türlü vaatlerle birer misyoner olarak yetiştirirler. Nesime ve Leman, bunun somut iki örneğidir. Bizans Koleji‟nde aldıkları terbiye sonunda bu iki Türk kızı, hem ailelerinden, hem de ülkelerinden kopar. Kalpleri ve beyinleriyle Amerika hizmetine koşar. Ancak koşulan yerde onları büyük bir hüsran bekler. Bu hüsran, hiç şüphesiz tesadüfî değildir; Müfide Ferit, böyle bir hüsranla aslında „millî terbiye‟, „tarih ve kültür bilinci‟ ve „aidiyet duygusu‟nun ne kadar önemli ve vazgeçilmez olduğunu vurgular. Müfide Ferit‟in Pervaneler‟de ısrarla üzerinde durduğu ve tartıştığı bir başka nokta ise aydındır. O, aydınla ilgili düşüncelerini Doktor Burhan‟ın etrafında ortaya koyar. Ona göre aydın, milliyetine bağlı, köklerinden kopmayan ve aidiyet duygusunu hiçbir surette yitirmeyen kişidir. Bundan dolayıdır ki yazar, yerellikten ve millilikten önce evrenselliğe ve insanlığa inanmış, ancak neden sonra katı gerçekle karşılaşınca uyanmış bir aydın olan Burhan‟ı şiddetle eleştirir. Ayrıca Müfide Ferit, etnik, dinî ve kültür farklılığı üzerine kurulu evliliklerin, çiftlere hiçbir surette saadet getirmeyeceği, acı ve ıstıraplara yol açacağı, doğacak olan çocukların da bedbaht olacağı düşüncesini ileri sürer. Bunu, Claire ve Andrée‟in Burhan ve Sami ile olan evliliklerinde açıkça dikkate sunar. Aşk evliliği yapmış ve dünyanın en güzel şehri olan İstanbul‟da yaşıyor olmalarına rağmen Claire ve Andrée, asla mutlu değillerdir. Onlar, bedenen İstanbul‟dadır; ancak ruhen başka yerde, onları var eden kültür coğrafyaları ve ülkelerindedir.
Müfide Ferit, Pervaneler‟de bir romancı olmaktan çok, tezini ispat ve okuru ikna etmek amacında olan bir didakt veya öğretmendir. Bu çerçevede iletmek istediği mesajı, son derece açık ve net bir şekilde okura aktarır. Onu, kimi yerde yazar anlatıcı –ki bu yazar anlatıcı, dış dünyaya ait bir varlık olan yaratıcısı Müfide Ferit‟le büyük ölçüde özdeşleşir- kimi yerde ise kahramanları aracılığıyla yapar. Ancak etki ve yönlendirmeye dayanan bu tavır, kabul etmek gerekir ki Pervaneler‟i büyük ölçüde roman hüviyeti veya havasından uzaklaştır ve onu daha çok makale havasına sokar.

KAYNAK:

PERVANELER ROMANININ YAPISI VE ANLAMI ÜZERİNE

Yüksel TOPALOĞLU, Yrd. Doç. Dr., Trakya Ü. Ed. Fak. Türk Dili ve Ed. Böl.

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+0
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.