Yükleniyor...

Tarihçi

Bot/Robot

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 29 Ekim 2017 - 13:01
Son Düzenlenme Tarihi 03 Ocak 2019 - 21:52
ATATÜRK VE CUMHURİYET

ATATÜRK VE CUMHURİYET

Prof. Dr. Hamza EROĞLU

Cumhuriyet’in Anlamı

Cumhuriyet kelimesi Arapça, “cumhur” kelimesinden gelmiştir. Halk, ahali, büyük kalabalık anlamına gelir. Cumhur, toplu bir hâlde bulunan kavim yahut millet demektir. Cumhur-i devlet veya sadece cumhuriyet iktidarın
millet topluluğuna, umuma ait olduğunu öngören devlet şekli demektir. Cumhuriyet kelimesinin Fransızca karşılığı, “la republique”, İngilizce karşılığı ise “the republic”dir. Kelime Latince kökenlidir, ve “res publica” kelimesinden gelmektedir. “res publica” kamuya ait şey, kamu malı anlamına gelir. “Res publica” deyimi, siyasal ve tarihsel gelişimin etkisi altında, demokratik bir rejimde kamu ve halk hizmetlerinin görüldüğü bir devlet yönetimini belirlemek için kullanılmıştır.

Cumhuriyette esas kural seçimdir. Cumhuriyet, en büyüğünden en küçüğüne kadar devlet hizmetlerinin hepsinde veraset usulünü kesin olarak reddeder, bu usul yerine seçim ve tayin usulünü koyar.

Cumhuriyet devlet reisliğinde yalnız veraseti değil, kaydı hayat şartını da reddeder. İktidara seçimle gelmiş olsa bile devlet reisinin bütün ömrü boyunca devlet başkanlığı makamında kalması şartı, cumhuriyet rejiminin
mantığı ile bağdaşamaz.

Cumhuriyet dar ve geniş anlamda kullanılır. Geniş anlamda cumhuriyette, egemenlik topluluğun bütününe, millete aittir. Dar anlamda cumhuriyette ise sadece devlet başkanının doğrudan doğruya veya dolaylı olarak halk tarafından belirli bir süre için seçilmesi anlaşılır.

Cumhuriyet bir devlet veya hükûmet şekli olarak da ifade edilebilir. 1921 Anayasamızın 29 Ekim 1923’te yapılan değişikliğinde, “cumhuriyet” bir hükûmet şekli olarak ifade edildiği hâlde, 1924 ve 1961 Anayasalarımızda,
“cumhuriyet” bir devlet şekli olarak belirlenmiştir. Devlet şekli olarak cumhuriyette egemenlik dar veya geniş bir kitleye aittir ve devlet başkanı da bu kitle içinden seçilir. Egemenliğin sahibi kitle, muayyen bir sınıf ise bu tür cumhuriyetlere, “aristokratik cumhuriyet” veya başka bir deyimle “seçkinler cumhuriyeti” denilir. Kitle, egemenliğe sahip topluluk, halk dediğimiz geniş ve dar kapsamlı bir topluluk ise buna da demokratik cumhuriyet adı verilir.

Modern anlamda cumhuriyet demokrasinin en gelişmiş şeklidir. ATATÜRK’e göre “Demokrasi prensibinin en asri ve mantıki tatbikini temin eden hükûmet şekli, cumhuriyettir.”

MAKALENİN TAMAMINI OKUMAK İÇİN: ATATÜRK VE CUMHURİYET

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+3
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.