Yükleniyor...

Yazı Hakkında

Yayınlanma Tarihi 20 Mayıs 2015 - 18:10
Son Düzenlenme Tarihi 20 Mayıs 2015 - 18:10
Ahmed Yesevi Dervişi Ahi Evren ve  Kayseri’de Ahilik

Ahmed Yesevi Dervişi Ahi Evren ve Kayseri’de Ahilik

Ahi Evren ve hanımı Fatma Bacı Kayseri’de Ahiyan-ı Rum ve Bacıyan-ı Rum’u kurmuşlar, canlandırmışlar ve Anadolu’ya yaymışlardır. Ahi Evren en verimli ve olgun çağının 20 yılını Kayseri’de geçirmiş ve ahilik ilkelerine uygun bir anlayışla çalışan esnaf (sanayi) çarşısını ilk defa Kayseri’de oluşturmuştur. Hanımı Fatma Bacı da Kayserili hanımları örgütlemiş, eğitmiş, onları dokuma atölyelerinde çalıştırarak üretime katkılar sağlamışlardır.

Ahi Evren Ahmed Yesevî, Hacı Bektaş-ı Veli ve Yunus Emre zincirinin eklenen bir halkası olarak Anadolu’yu yurd edinmek isteyen Türklere güven veren bir önder olmuştur. Ahi Evren’in ahilik disiplin ve ahlâkı Kayseri’den başlayarak yayıldı ve güç kazandı. Çok eski zamanlardan beri bir ekonomi ve ticaret merkezi olan Kayseri aynı zamanda Suriye, Mısır, Azerbaycan, Gürcistan, İran ve Bizans kervanlarının durak ve geçit yeri idi. Bir bilginimizin ifadesiyle “Kayseri tarihe bir cihangirin eliyle değil, Anadolu’daki insanlığın tabii, devamlı ihtiyaçları ile doğmuştur”. Sadece ticaret erbabının değil, Asya’dan gelen göçlerle de muhatap olan Kayseri yeni bir kimlik kazandı. Asya’dan, doğudan akın eden Türkmenler, Ahmed Yesevî dervişleri, alperenler Kayseri’yi bir müslüman-Türk şehri haline getirdiler. Alperenler, Ahmed Yesevî dervişleri, abdallar, ahiler... Kayseri’de Türk kültürünün İslâm ahlâkının ve ahi disiplininin yerleşmesi ve kökleşmesini sağladılar. Böylece Ahilik Kayseri’den bütün Anadolu’ya yayıldı, Kayseri ve Anadolu halkının sosyal ve ekonomik yapısı üzerinde etkilerde bulundu:

1- Ahilik, sanatkârların disiplinli bir meslek eğitimine tâbi tutulmasını ve böylece kaliteli ve güvenilir üretim elde edilerek rekabet gücünün artmasını sağladı.

2- Ahilikte insanlara meslek eğitimi verilmekle kalınmadı. Prof. Dr. Neşet Çağatay’ın ifadeleriyle “Ahi zaviyelerindeki öğretmen ahiler gençlere ata binmek, sürek avına çıkmak, kılıç, ok ve kalkan kullanmak gibi şeyleri öğretirlerdi ”. Böylece bir çeşit askerî eğitim de yaptırılırdı. Ancak, bu eğitim sadece askerlere has olarak yaptırılmamış, Bacıyan-ı Rum da “erkeklerle aynı saflarda” savaşacak askerî eğitimi almışlar, kendilerini koruma gücü ve tekniğine sahip olmuşlardı.

3- Ahilik ile esnaf ve sanatkârlar kendi aralarında dayanışma ve yardımlaşma içinde oldular. Hanımların da üretime katkılarını sağlayarak ekonomide güvenli ve imtiyazlı bir durum elde ettiler.

4- Ahi zaviyelerindeki öğretmenler gençlere dinî bilgileri ve yükümlülükleri öğrettiği gibi ahi fütüvvetnamelerinin kapsadığı insanlık ve ahlâkî yöntemlerini uygulamalı olarak belletirlerdi. Böylece gençler dinî taassupdan uzak hoşgörülü bir anlayışa dayalı İslâmî ve insanî bilgi ile donatılırdı.

5- Ahilik teşkilatı Kayseri dahil, Anadolu’nun şehir, kasaba ve hattâ köylerine kadar yayıldı. Ticaret hayatında kurduğu egemenlik sayesinde yardımlaşma ve dayanışmanın kaynağı oldu. Kurdukları teavün sandıkları ile sakatlanan, hastalanan, usta, kalfa ve çırakların geçimleri sağlandı ve böylece çalışanların gelecekleri güvence altına alındı.

6- Ahi Evren’in ölümüyle ahilik Anadolu’da ve Kayseri’de sona ermedi. Seyyah İbn Battuta Kayseri’de ahi zaviyelerinin aktif durumda olduğunu tespit etmiş ve kendisinin Ahi Emir Ali’nin tekkesinde misafir edildiğini anlatarak tekke hakkında bilgiler vermiştir. Ayrıca Kayseri’de Ahi İsa Mahallesi ve Ahi İsa Zaviyesi gibi yer adlarının bulunduğu bilinmektedir. Bu konuda araştırmaları bulunan Mehmet Çayırdağ’ın ifadesiyle: “Bu bölge kuvvetli ahilik izleri taşımaktadır. Kayseri’de Ahilikle ilgili vakıf, mezartaşı, mahal ismi gibi birçok hatıra ve belge bulunmaktadır”. Ayrıca ahilikte her mesleğin şeyhi ya da pîr’i bulunduğu bilinmektedir. Meslek pîr’lerinin adını taşyıan Bünyan’a bağlı Pirahmet köyü ve türbesinin bulunması da Ahiliğin devamlılığına işaret sayılabilir.

AHMED YESEVİ DERVİŞİ AHİ EVREN ve KAYSERİ’DE AHİLİK

Ahmet Vehbi Ecer

Yrd. Doç. Dr.

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+221
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.