Yükleniyor...

Tarihçi

Bot/Robot

Yazı Hakkında

Yazı Kategorileri
Yayınlanma Tarihi 28 Kasım 2017 - 19:44
Son Düzenlenme Tarihi 28 Kasım 2017 - 19:44
AHISKA TÜRKLERİ KİMDİR?

AHISKA TÜRKLERİ KİMDİR?

On farklı ülkede dağınık bir şekilde yaşamakta olan Ahıska Türkleri, aslında, yüzyıllarca günümüzde Gürcistan’ın sınırları içinde kalan ve Edirne Anlaşması’na dek Osmanlı toprağı olan Gürcistan’ın güneybatısındaki Mesheti Cavahetya bölgesinde yaşamış, Türkçe konuşan, Hanefi-Sünnî inancına sahip bir halktır. Edirne Anlaşması’ndan sonra Osmanlı toprağı olmaktan çıkan bölge, 1918’de tekrar Osmanlı sınırlarına dâhil olmuşsa da 1921 yılında yapılan Moskova ve Kars anlaşmalarıyla Türkiye’nin doğu sınırının kesinleşmesi sonucunda Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin toprağı olmuştur (Kırzıoğlu, 1992; Avşar ve Tunçalp, 1994; Avşar, 1995; Aslan, 1995; Zeyrek, 1995).

Ahıska Türklerinin kim olduğuna, tarihine ve etnik kökenine ilişkin yerli ve yabancı kaynaklarda çok çeşitli görüşler yer almaktadır. Bu görüşler, Ahıska Türkleri ile ilgili araştırma yapanların bazen etnik kimliklerine, bazen savundukları ideolojiye, bazen de tarihsel gerçekleri kavrama ve bunları aktarma biçimine göre değişmektedir.

Ahıska Türklerinin kökenine ilişkin yazında üç farklı görüş vardır. Bu üç farklı görüşün sahipleri Ruslar, Gürcüler ve Türklerdir. Gürcü tarihi kaynaklarının iddiasına göre - ki kaynaklarda Ahıska Türkleri yerine ‘Mesh’ veya ‘Mesketyalı’ terimi kullanılmaktadır - Ahıska Türkleri ‘Gürcülüğünü terk etmiş’, aslında etnik olarak Gürcü olan, öncesinde Hristiyan inancına sahip, ancak daha sonra Müslümanlaştırılmış/Türkleştirilmiş bir topluluktur. Bir başka anlatımla, bu iddiaya göre, Kars ağzıyla Türkçe konuşan, Hanefi-Sünnî İslam inancına sahip Ahıska Türklerinin ataları, Osmanlı’nın Mesheti-Cavahetya’da hüküm sürdüğü dönemde Müslümanlaştırılmıştır (Mirkhanova, 2006: 34).

Hatta Müslümanlaştırılmış bu Gürcülerin, iki bin yıl önce bölgede yerleşik olan ‘Mesh’lerin soyundan geldiği de ileri sürülmektedir (Tomlinson, 2002: 35). Rus kaynakları, Ahıska Türklerinin kökenini, MÖ 2. yüzyılda Kafkasya’daki
Bulgarlarla, başta Ortodoks Kıpçaklar ve Karapapaklar olmak üzere diğer ‘Türki’ kabilelerin karışımına dayandırmaktadır (Mirkhanova, 2006: 34). Benzer bir görüş, Ahıska Türklerinin Türklerle, Türkleştirilmiş Gürcülerin karışımından meydana geldiklerini ileri sürmektedir (Tomlinson, 2002: 35).

Üçüncü görüş ise Türk kaynaklarının ortaya koyduğu görüştür. Bu görüş, Kıpçakların Ahıska Türklerinin atalarından biri olduğunu kabul etmekle birlikte Osmanlı’nın Mesheti-Cavahetya’daki uzun süren istikrarlı varlığının buradaki
bütün Türk unsurları yeni bir formda birleştirdiğini, Ahıska Türklerinin de bu formun unsurlarından biri olduğunu ileri sürmektedir (Tomlinson, 2002: 35).

Ünlü tarihçi Akdes Nimet Kurat (1972) da Kıpçakların Ahıska Türklerinin etnik oluşumunda pay sahibi oldukları görüşünü savunmaktadır. Tüm bu farklı görüşlerden hareketle, belki de söylenebilecek en doğru şey, Ahıska Türklerinin; Kıpçaklar, yerli Oğuz karakterli Türkmenler (Karapapaklar/Terekemeler), Anadolu’dan gelen Türkler, Kürtler, çok az sayıda da olsa Müslümanlaşmış/Türkleşmiş Gürcülerden oluşan ve aynı kültür altında bütünleşmiş bir topluluk olduğudur.

Aslında ‘Ahıska Türkleri’ adı, 1980’li yıllarda yaygınlaşmış yeni bir etnonimdir. Ahıska Türkleri, 1944 yılındaki sürgünden önce Ahıska bölgesinde yaşarlarken kendilerini ‘Kafkas Türkleri’ olarak adlandırmaktaydılar. Sovyet
rejimi boyunca birlikte yaşadıkları halklar da onları ‘Türk’ olarak adlandırırken, Sovyet rejimi ise bir dönem ‘Azerbaycanlı’ adlandırmasını kullanmıştır.

Grubun Müslümanlaşmış Gürcüler olduğunu ispatlama çabasında olan Gürcistan ise ‘Mesh’ veya ‘Mesketyalı’ terimlerini tercih etmektedir. Batı yazınında ‘İng. Meskhetian Turks’ veya ‘İng. Meskhetians’ olarak adlandırılan
Ahıska Türklerinin adlandırılması meselesinin siyasi boyutu vardır. Özetle; aynı sürgün ve ayrımcılıkları yaşamış, büyük çoğunluğu Türk/Türkmen, az sayıda Kürt ve bazı Müslümanlaşmış/Türkleşmiş Gürcüler, Ahıska Türkleri
adı altında birleşmişlerdir (Aydıngün, 2007: 340-341).

AHISKA TÜRKLERİ ULUSÖTESİ BİR TOPLULUK ULUSÖTESİ AİLELER, AYŞEGÜL AYDINGÜN - İSMAİL AYDINGÜN, Ahmet Yesevi Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanlığı, S. 35-35

+1 Beğeni ziyaretçilerin beğenme sayısı

Tüm Zamanlar

Tüm zamanlar görüntülenme
+31
İstatistikler 2019 yılından itibaren tutulmaya başlanmıştır.