Türk’ün Birlik, Beraberlik Bayramı, “Hıdırellez”

0
301

6 Mayıs günü, Türk’ün “Kara” günlerden yeşil günlere kavuştuğu; Hızır ile İlyas’ın buluştuğu gün, “Hıdırellez” günüdür. Ölümsüz kardeşler Hızır denizden, İlyas ise karadan sorumludur. Bu iki kardeş birleşerek hem baharı getirirler hem de darda kalanlara yardım ederler.

Türk kültüründe Hıdırellez günü; doğada -özellikle su başında- olmak ve “kut” uyanışına şahit olmak; ölümsüzlük suyunu aramak manasına gelir. 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece güneş Ülker burcuna girer. Yaz mevsimi başlar. Türk Takviminde bir yıl iki bölümden oluşmaktadır. Bunlar:

6 Mayıs ile 8 Kasım arasındaki Rûz-ı Hızır ,Yeşil Hızır günleri,

9 Kasım ile 5 Mayıs arasındaki Rûz-ı Kasım, Kasım günleri olarak adlandırılır.

Hıdırellez, Yeşil Hızır günlerinin ilk günüdür. Bu güne Türkiye dışındaki Türklerde;

Dobruca Türkleri; Hıdırlez,

Kırım Türkleri; Tepreş,

Makedonya Türkleri; Edirlez, Ederlez,

Kosova Türkleri; Hıdırles, Hedirles, Hadırles,

Azerbaycan Türkleri; Hızır Nebi’yi Karşılama,

Güney Azerbaycan Türkleri; Zat-ı Mutlak, Ali Haydar İydi,

Tebriz Türkleri; Nebi Bayramı ismini verirler.

Hıdırellez gününde, yiyecekler hazırlanır; özel kıyafetler giyilir ve özel bir temizlik yapılır. Hızır’ın sembolü beyaz olduğu için bu renkte kıyafetler giyilmesine özen gösterilir. Kırlarda eğlenceler düzenlenir. Ad verme törenleri düzenlenir. Bu günün beraberinde bolluk getirmesi için kaplar ve ambarlar açık bıraklır. Hızır Baba’yı görme isteği ile su başlarında beklenilir. Kurganlar ziyaret edilir. Gül ağaçlarına dilekler yazılarak bağlanır. Ateş yakılarak üzerinden atlanılır.

Hıdırellez ritüellerinde İslam Öncesi Türk Kültüründen ateş, su ve ağaç gibi kültlerimizin etkileri görülür. Hıdırellez kutlamalarında kullanılan gül ve diğer ağaçlar, su motifleri Orta Asya’daki kutlamalarda da yer almaktadır. Bu durum, Hıdırellez törenlerinin Orta Asya kökenli olduğunun kanıtıdır. Bu özel zamanın bir ritüleli de “Niyet Çömleği” hazırlanmasıdır. 5 Mayıs günü bir çömleğin içine bekar kızlardan toplanan süs eşyaları konur. Kalan kısım su ile doldurulur. Üst kısma yeşillikler konularak kırmızı yemeni ile kapatılır. Bu çömlek bir gül ağacının dibine saklanır. Ertesi sabah çömleğin başına genç bir kız oturtulur. Çömlek maniler söylenerek açılır, eşyalar çıkarılır. Böylece genç kızların kısmetinin açılağına inanılır.

Hıdırellez inancımız ve ritüellerimiz ayrıntılı bir şekilde incelendiğinde; İslam etkisi ile şekil değiştirmiş olsada, bu “kutlu” günün kökeninde kadim Türk inançlarının yattığı görülmektedir. Tarihimizi, kültürümüzü ve efsanelerimizi ihmal ettiğimiz için bu tür önemli folklorik hazinelerimizi başka toplumlara kaptırıp yozlaşmalarına izin veriyoruz. Ne yazık ki günümüzde Hıdırellez belli bir kesim tarafında sahipleniliyor. Sadece eğlence odaklı kutlanıyor. Toplumsal hayatımızda birçok örnekte olduğu gibi Hıdırellez de yüzeysel olarak biliniyor, yaşanıyor. Türk insanına düşen görev bu kültür hazinesini keşfetmek ve hakkını vererek yaşatmaktır. Eski, şanlı günlerimize dönmek için yapmamız gereken “Kültürel Savaş” için Hıdırellez önemli bir başlangıç olmaya adaydır…

Avatar

Leave a reply

Daha Fazla Oku