TÜRKLERDE BEREKET SEMBOLÜ OLARAK KULLANILAN MEYVE MOTİFLERİ VE MİMARİDE DEĞERLENDİRİLMESİ

0
273

R.Eser GÜLTEKİN

Doç. Dr. Restorasyon Uzmanı, Y. Mimar, Sanat Tarihçi, Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Mimarlık Bölüm Başkanı, Antalya/TÜRKİYE.

Arapça kökenli olan “Bereket” sözcüğü; bolluk, mutluluk, Tanrı vergisi anlamlarına gelmektedir.Türklerde bereket sembollerinin kullanım amacı, sonsuz mutluluk, bolluk dileğini ifade etmektir. Bereket kavramına Eski Anadolu
Uygarlıkları’nda da inanılmış ve bunun için Tanrılara adaklar sunulmuştur. Meyvelerin yorumlara yol açan özelliği, çekirdekli bir yiyecek maddesi olmasından kaynaklanmaktadır. Çünkü, çekirdek bir tohumdur ve neslin sürekliliğini güvence altına almaktadır.Meyveler içinde taşıdıkları taneler nedeniyle, dünyanın yumurtası olarak düşünülmüş ve farklı yorumları da
beraberinde getirmiştir. Örneğin, bazen ölümsüzlük, bazen mutluluk, bazen de bereket sembolü olmuşlardır. Türklerde bereket sembolü olarak kullanılan meyve motiflerinden özellikle üzüm, nar, incir, kavun, karpuz, buğday başağı v.b. taneli bitki ve meyveler genellikle doğurganlığın, bereketin ve hayat ağacının sembolü olarak eski çağlardan beri kullanıla gelen süslemeler arasındadır. Bereketi ifade eden meyve sembolleri Anadolu’da el dokumalarında, işlemelerde, taş ve metal işçiliğinde, seramik ve pişmiş toprak örneklerde zengin çeşitlilik göstermiş, günlük yaşam biçimi içindeki mekanlara yani mimariye de yansımıştır. Türkler yaşamın çeşitli görüntülerini duvara işleyerek kültürel zenginliklerini gözler önüne sermiş ve kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlamıştır. Bunları yaparken inandığı bereket sembolü meyve motiflerine de yer vermiştir. Bu bereket sembolleri mimaride bazen bir duvar resmi olarak bir sarayı, bazen bir dini mekanı, bazen de Anadolu’da bir konağı
süslemiştir. Söz konusu meyve motifleri mimaride dekorasyona yönelik olarak duvar ve tavanlarda kalem işi, alçı süsleme, taş süsleme, çini süsleme, ahşap yontu ve metal süslemeler şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Devamını okumak için: TÜRKLERDE BEREKET SEMBOLÜ OLARAK KULLANILAN MEYVE MOTİFLERİ VE MİMARİDE DEĞERLENDİRİLMESİ.pdf

Avatar

Leave a reply