TASFİYE TALEPNAMELERİNDE GÖRE ÜSKÜDAR KAZASINA İSKAN EDİLEN MÜBADİLLERİN MEMLEKETLERİ VE İSKAN EDİLDİKLERİ İDARİ BİRİMLER

0
298

Necat Çetin

Hakan Yaşar
30 Ocak 1923 tarihinde imzalanan Yunan ve Türk halklarının mübadelesine ilişkin anlaşma gereği 1923-1927 yılları arasında Türkiye’ye 456.720 Müslüman gelmiş, gelenlerden 36,487 kişisi altıncı iskân mıntıkasından olan İstanbul iline ve bağlı idari birimlere iskân edilmiştir. Mübadele, toplumların dini bakımdan homojen duruma getirilmesi açısından gerek Türkiye’nin, gerekse Yunanistan’ın arzusu doğrultusunda alınmış bir karardır. Mübadele edilecek olan halkların sadece dini kimliği esas alınmış, dilsel, etnik ve kültürel farklılıklar önemsenmemiştir. Mübadele ile her iki ülkede de dinsel kimlik bütünlüğü kesin çözüm bulmuştur. Mübadele kararının alınmasında kurulması öngörülen ulus devleti dini açıdan homojenleştirme düşüncesi etkili olmuştur.

Mübadele sözleşmesinin imzalanmasından itibaren Türkiye ve Yunanistan’da mübadillerin taşınması, yerleştirilmesi ve üretici durumuna getirilmesi için çalışmalar yapılmıştır. İskân faaliyetleri her iki ülke için de birinci derecede önem taşımıştır. İskân faaliyetlerinin sonuçlarına bakıldığında, Türkiye’de mübadil iskânının en yoğun olduğu yerlerin genel olarak eski Rum yerleşimleri olduğu görülmektedir. Bu nedenle en çok mübadil iskânı Batı Anadolu ve Marmara bölgesine yapılmıştır.

Mübadele, toplumsal bir travmanın insanları olan mübadillerin Yunanistan’da terk ettikleri mallara karşılık verdikleri tasfiye talepnamelerinin bir kısmı bugün Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğüne bağlı Cumhuriyet Arşivindedir. Tasfiye talepnamelerinde mübadillerin geldikleri iskân edildikleri idari birimler, meslekleri, geride bıraktıkları menkul ve gayr-ı menkullere ait bilgilere ulaşmak mümkündür.

İstanbul ilinde yer alan Üsküdar’a iskân edilen mübadillere ait 45’i mükerrer olmak üzere toplam 471 adet tasfiye talepnamesi tespit edilmiştir. İncelenen 426 tasfiye talepnamesine göre mübadiller Girit, Manastır, Yanya, Cezayir-i Bahr-i Sefid, Selanik vilayetlerine bağlı idari birimlerden gelmişlerdir. En çok Selanik vilayeti dikkati çekmektedir. Talepnamede bulunan kişi sayısı 307’si erkek 302’si bayan olmak üzere toplam 609 kişidir.. Belgelere göre mübadiller Üsküdar’a bağlı Beykoz, Çengelköy, Haydarpaşa, Kadıköy, Kartal, Kuzguncuk, Maltepe, Ömerli, Selimiye gibi idari
birimlere ve Üsküdar’ın çeşitli mahallelerine iskân edilmişlerdir.

MAKALENİN DEVAMINI OKUMAK İÇİN: TASFİYE TALEPNAMELERİNDE GÖRE ÜSKÜDAR KAZASINA İSKAN EDİLEN MÜBADİLLERİN MEMLEKETLERİ VE İSKAN EDİLDİKLERİ İDARİ BİRİMLER

Avatar

Leave a reply