SAKARYA SAVAŞI’NIN BAŞLAMASI

0
195

Mücahit ÖZÇELİK

Yrd. Doç. Dr., Erciyes Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi

Milli Mücadele için bir dönüm noktası olan Sakarya Savaşı tüm dünyanın ve Türk kamuoyunun “acaba” dediği bir anda başlamıştı. Başkumandan Mustafa Kemal’in Türk ordusunun ihtiyaçlarını karşılamak için 8 Ağustos 1921 tarihinde yayınladığı Tekâlif-i Milliye Emirleri’nin uygulanmasına başlanıldığı bir dönemde Yunanlılar Kral Venezilos başkanlığında Eskişehir’de yaptıkları askeri şurada Türk ordusunu güçlenmeden yok etmek düşüncesiyle büyük bir taarruza geçilmesine karar vermişlerdi.

Türk ordusunu güçlenmeden yok etmeyi düşüne Yunanlılar 13 Ağustos 1921’de harekete geçmişler ve 17-18 Ağustos tarihlerinde Türk ordusuyla ilk temaslarını gerçekleştirmişlerdi. Fakat Türk ordusunun beklendiğinden daha güçlü
olduğunun anlaşılması üzerine Yunan ordusu 23 Ağustos tarihine kadar mühim bir harekâta girişmemiştir. Yunan ordusunun amacı Türk ordusunu sol taraftan kuşatarak imha etmek ve daha sonra Ankara’ya gelip TBMM’yi ve hükümetini dağıtmak ardından bütün Anadolu’ya hâkim olmaktı.

Birinci İnönü Savaşı’ndan beri Milli Mücadeleyle ilgili gelişmeleri yakından takip eden Açıksöz gazetesi Türk-Yunan savaşlarıyla ilgili gelişmeleri birinci sayfasından ayrıntılı bir şekilde okuyucularına duyurmaktaydı. 21 Ağustos 1921tarihinden itibaren Yunanlıların yeni büyük bir taarruz hazırlığı içerisinde olduğuna dair haberlerin çıkmaya başladığı Açıksöz gazetesinde her gün mutlaka savaşın gidişatıyla ilgili resmi tebligata yer verilmekte ayrıca bazı günler ajanslardan alınan savaşla ilgili özel gelişmeler de kamuoyuna duyurulmaktaydı.

Yunan kralı ve hükümetinin kararıyla Ankara’yı ele geçirmek için harekete geçtiği düşünülen Yunan ordusu hazırlıklarını tamamladıktan sonra 21 Ağustosta Türk ordusunu sol kanadından çevirmek için taarruza başlamıştı. Yunanlılar Türk ordusunun sol tarafını yarmaya yönelik bu ilk saldırılarında başarılı olamamıştır. Yunan ordusu daha ilk temasta karşısındaki ordunun tahmininden daha güçlü olduğunu anladığı için üç dört gün cephe boyunca yayıldı. Türk ordusunu sağdan ve soldan çevirme hareketiyle uğraştı fakat bu planında başarılı olamadı. Gazetelerin askerî sözcülerinin ifadelerine göre Yunanlıların başarılı olamamasındaki sebep Türk Başkumandanı Mustafa Kemal’in orduya gayet merkezi ve müsait bir vaziyet verdirmesiydi. İşte Sakarya harbinde Türk ordusunun ilk üstünlüğü yer-
leştirilme planından kaynaklanmış oluyordu.

İlk saldırılarını sağ ve sol taraflardan gerçekleştiren Yunan ordusu Sakarya Savaşı’nda 24 Ağustos Çarşamba gününden itibaren bütün cephede taarruza kalktı. Bu ilk harp kesintisiz yirmi saat, gece gündüz devam etmiştir. Yunan ordusu asıl saldırısını ise 26 Ağustosta tüm cephede büyük bir taarruza girişerek gerçekleştirmiştir.

Sakarya Savaşı’nın başladığının Türk kamuoyu tarafından öğrenilmesinden sonra Türk halkının tepkisi de basına yansımaya başlamıştı. Halk tarafından Bafra, Amasya, Gümüşhane, Kayseri, Elbistan gibi Anadolu’nun değişik yerlerden Ankara’ya gönderilen telgraflarda Türk halkının memleket için her türlü fedakârlığı yapmaya hazır olduğu dile getiriliyordu.

Sakarya Savaşı’nda Türk ordusunun Yunanlılar karşısındaki savunma mücadelesinin başarıyla devam ettiğinin Anadolu basınında yer alması ise Türk halkını galeyana getirmiş ve orduya destek amacıyla Anadolu’nun değişik yerlerinde mitingler yapılmaya başlanmıştır. Konya, Samsun, Düzce, Söke, Trabzon gibi yerlerde muazzam kalabalıkların katıldığı bu gösteri ve mitingler Açıksöz gazetesinde ayrıntılı bir şekilde yer almaktaydı.

Asıl çarpışmaların başladığı 24 Ağustostan itibaren Sakarya Savaşı’nda Türk ve Yunan orduları arasındaki mücadeleler geceli gündüzlü devam etmekte ve Yunanlılar Türk siperlerini geçmeye çalışmakta fakat ağır zayiatlar vermekteydi.

30 Ağustosta Türk tarafınca yayınlanan resmi tebliğde: “ Bir haftadır çelikten hiç farkı olmayan cephemize çarpan düşman ordusu vadilerde yığın yığın ölü bırakıyor. Yunan kralı çoğunluğu Türkiyeli Rumlardan oluşan ordusunu sürekli taarruz ettirerek kırdırıyor.” ifadeleri kullanılmıştır.

31 Ağustos tarihli gazetelerde Yunanlıların barışı düşünmeye başladıkları ve İngiliz ve İtalyan kamuoyunun savaşla ilgili düşünceleri gazete haberlerine konu olmaya başlamıştı. Bu haberler savaşın Yunan ordusu aleyhine gelişmekte olduğunu açıkça göstermekteydi.

Savaşın her anında Türk Karargâh-ı Umumiyesi’nde müstesna ve fevkalade bir faaliyet hüküm sürmekteydi. Türk milleti için bir ölüm kalım mücadelesi olan bu savaşta Mustafa Kemal Paşa gece geç vakitlere kadar harekât ile meşgul olmakta kumandanlarla müzakere yapmaktaydı. Türk Başkomutanı’nın ordusuna verdiği taktiği

“Hattı müdafaa yoktur sathı müdafaa vardır o satıh bütün vatandır.”

sözleri özetlemekteydi.

Düşmanın Ankara’ya girmek için bütün kuvvetini ve bütün ihtiyatını sarf edeceğini bilen Türk kumanda heyeti, düşmana müthiş kayıplar verdirmekle beraber düşmanın ümidini kesmemesi için bazı yerlerde geri çekilerek düşmanı
merkezden içeri alarak yıpratıp daha sonra kuzeyden ve güneyden inen kuvvetler ile Yunan ordusunu çembere alarak imha etme taktiğini uygulamaktaydı.

AÇIKSÖZ GAZETESİNDE SAKARYA SAVAŞI, Mücahit ÖZÇELİK, Yrd. Doç. Dr., Erciyes Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi, TARİHİN PEŞİNDE, ULUSLARARASI TARİH ve SOSYAL ARAŞTIRMALAR DERGİSİ, Yıl: 2011, Sayı: 6, S. 199-201

Avatar

Leave a reply