PERTEV N. BORATAV

İrkil, veya Irkıl-Ata, Irkıl-Koca, Irkıl-Hoca’da denir. Oğuz Han’ın ve onun en yaşlı oğlu Kün Han’ın ihtiyar bilge danışmanıdır. irkil, aynı zamanda iki Oğuz boyunun atası ve epik isim babasıdır. Uluğ-Türk, Korkut-Ata, Poştı-Koca gi­bi sihirli-dinsel güçlere sahip olan kişilerden sayılır. İslami aktarımlar, bu efsanevi kişilere daha sonraları “Vezir” unva­nını vermiştir. İrkil adı bile sihirli güçlere sahip birinden bahsedildiğine işa­ret eder. Sözcük, “sihirli yakarış” olarak “şarkı” anlamındaki ır kökünden gelir ve bu nedenle de ırla “şarkı söylemek”, “yakarış şarkısı söylemek”; ırk “kehanet” anlamını taşır (kar­şılaştır: ünlü anlam ve kehanetler metinler antolojisi Irk Bitig, “Fal Kitabı”). Irkıt, böylece “kâhin” de demektir.
Muğla civarında ırıkla- (ır- kökünden türemiştir) eylemi, romatizmal hastalıkları iyileştirmek anlamındaki bir sihrin adıdır; aynı zamanda, “bir hastayı uykuda rahatsız ederek yakarış sözleriyle iyileştirmek” anlamına da gelir.

Türk Mitolojisi, Pertev N. Boratav, BilgeSu Yayıncılık, 1.Baskı, 2012, S. 80-81

Leave a reply