İLBER ORTAYLI’DAN BAZI SÖZLER-II

0
113

– Osmanlı Cemiyeti’nde şunu açık söyleyelim, klâsik devir “İslâm Devri” dediğimiz “Abbasiye Devri” ve “Orta Asya “da Timurlenk ve onun oğulları Uluğ Bey zamanında süren klâsik parlak ilmî gelenek bitmiştir. Osmanlı Dönemi bu klâsik ilmi geleneğin parlak olarak devam ettiği, hatta devam edebildiği bir devir değildir. [18]

– Liyakata dayanan terfi sistemi tıpkı eski cemiyetteki gibi devam etmektedir ve dolayısıyla da bu toplumda tıpkı eski Osmanlı sistemi gibi sınıflaşma meydana gelmemektedir. Yani o anlamda bir sınıflaşma, sâdece belirli sınıfların hâkim olduğu ordular ortaya çıkmamaktadır. Belirli zümreden insanların hâkim olduğu bürokrasiler ortaya çıkmamaktadır. Bu, Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiye’si için ortak ve mümtaz bir özelliktir. [19]

– Bir opera eserini icra eden cemiyet, birçok işi topluca yapabilme ve örgütlenme kabiliyetine sâhip demektir. [20] (Bu söz resmen Mustafa Kemal Atatürk’ün Sofya Operası’nda izlediği bir icradan sonra sarf ettiği “Adamların bizi Balkan Savaşı’nda niye yendiklerini anladım” sözünün günümüze taşınmış halidir.)

[![]()]()

– Şarktaki gibi her sokağın ötesinde bir başka cemaat, her kapının arkasında başka dil, her semtte ayrı bir din gibi şeyler görünmez batı Avrupa’da. Bu muhtelif kavimlerin birlikte yaşama meselesi Akdeniz Ortadoğu toplumlarına hastır. Hindistan alt kıtasına hastır. [21]

– Cumhuriyet Türkçe’dir, niye Türkçe’dir; çünkü cumhuriyetin kökü “cumhur”, cemaat anlamında “people” anlamında “congregation” anlamında bir Arapça kelimedir; ama o kelimeden cumhuriyet ve cumhuriyet rejimini türeten Türklerdir. Binâenaleyh mefhumun içerisi tamamen Türkler tarafından doldurulduğu için bu çok Türkçe bir kelimedir. [22]

– Bünyesine girmek istediğimiz dünya eğitimde geridir, gerilemekte değil, geridir. [23] (Bu sözünde bünyesine girmek istediğimiz dünya Avrupa Birliği’dir.)

– Türkiye’nin sınırları bakımından, içindeki problemleri bakımından Batı Avrupa modelleriyle benzeşir yanları yoktur. [24]

– Avrupa Birliği gibi birliklerin içine girmek gerekir, fakat bunlara fazla bağlanmama, yani her an bavulu hazır iç güveyisi gelin kız durumunda girmeniz gerekir ki, bir kriz anında orayı kolayca terk edebilesiniz veya hayatınıza devam edebilesiniz. [25]

– Kanuni’yi sevmek için Atatürk’e düşman olmaya gerek yok. Böyle bir budalalık olmaz. Neticede Atatürk de bir Osmanlı Erkan-ı Harbiye’sinde yetişmiştir. [26] (Cumhuriyet gazetesinin yüce(!) yazarları bu cümleyi iyi okumalı. Gerçi onların İlber Ortaylı hocadan alabilecekleri pek bir şey yok. Fikir faşizmine sahip insanlar, farklı görüşlerden hiçbir şey katamazlar kendilerine.)

– Milliyetçilik Türklere tarih kitaplarıyla, basınla, kültürle öğretilmiş değildir. Türkler milliyetçilikte çok geç kalmışlardır. Bizim ders kitaplarımız kötüdür, içinde milliyetçilik yoktur. [27]

KAYNAKLAR
[18] Avrupa ve Biz, Turhan Kitabevi, Sf:61
[19] Avrupa ve Biz, Turhan Kitabevi, Sf:62
[20] Avrupa ve Biz, Turhan Kitabevi, Sf:53
[21] Avrupa ve Biz, Turhan Kitabevi, Sf:73
[22] Avrupa ve Biz, Turhan Kitabevi, Sf:111
[23] Avrupa ve Biz, Turhan Kitabevi, Sf:136
[24] Avrupa ve Biz, Turhan Kitabevi, Sf:157
[25] Avrupa ve Biz, Turhan Kitabevi, Sf:165
[26] 21.06.2009 tarihli Teke Tek programından.
[27] “İlber Ortaylı’nın Gözüyle Milliyetçilik”, Akşam Gazetesi, 26 Mart 2007.

Avatar

Leave a reply