Hun Devleti̇

0
222

M. Ö. I. binyıl ile M. S. I. binyılın ilk yarısında Orta İdil ile Altay bozkır ve dağları arasındaki yerleşik ve göçebe halklar, genellikle Hint­Avrupa dillerini konuşuyorlar­dı. Ancak Avrasya bozkırlarındaki göçler neticesinde günümüz Kazakistan ve Orta Asya topraklarına Batı
Sibirya ile Ural Önü bölgelerinden Protougor kavimleri ile Doğu Sibirya ve Orta Asya’nın Doğu kısımlarından Altay kavimleri de gelmeye başladı. Bu kavimler “Altay kavimleri” olarak yalnızca şartlı olarak adlandırılmıştır. Bunlar, Altay’ın doğusunda, Yenisey Nehri ile
Büyük Okyanus arasındaki muaz­zam coğrafyada, Moğolistan’da, Mançurya’da ve günümüz Kuzey Çini’nin eyaletlerinde oluştular.
M. Ö. II–I. binyıllarda “Altay” kavimleri arasında Ön Türkçe­ Moğolca ve Ön Tunguz­Mançurya dil toplulukları meydana geldi. İlk
grubun içerisinde M. Ö. I. binyılın ortalarında Proto­Türk ve Proto­ Moğol dilleri oluşmaya başladı. Birçok yerde Proto­Türk ve Proto­
Moğol kabileleri birlikte yaşıyor­du. Batı ve Merkezî Moğolistan topraklarında Proto­Türk boyları, İranî dilli Yüeçilerle komşuydular.

Yüeçilerle Sakaları Orta Asya’ya iten Hunların kur­dukları ilk Merkezî Asya göçebe imparatorluğu önce­sinde Orta ve Merkezî Asya’da etnolingvistik durum işte bu şekildeydi. Hunların kendileri, “Altay” etnosları içerisinde yer almıyordu, ancak Hun konfederasyonun­da eski Türkçe konuşan kavimler ağırlıktaydılar. “Altay” boyları, Mongoloid tipte idiler. M. Ö. I. binyıl­ da Orta Asya ve Kazakistan bozkırları, “Altay”, İran ve Ugor kavimlerinin daima dil ve kültürel iletişim içeri­sinde oldukları bir coğrafyaydı. Bununla birlikte ancak yeni asrın sınırında başlayan Hunların Batı’ya hareket­ lerinden sonra Orta Asya’nın bozkır bölgelerinde büyük Türk dilli topluluklar ortaya çıktı.
Orta Asya ile Uzak Doğu’da asırlarca devam eden süreçler, büyük göç hareketlerini tetikledi. Bu göçler, bin yıldan fazla bir süre boyunca Orta ve Ön Asya’yı, ardından da Avrupa’yı sarstı. İşte bu Büyük Bozkır’ın doğusunda Orta Asya ve Kazakistan göçebelerinin dev­let oluşumlarına has göçebe devlet tipi ortaya çıktı.

TARTARICA ATLAS, TATARLAR VE AVRASYA HALKLARININ TARİHİ TATARİSTAN CUMHURİYETİ DÜNÜ VE BUGÜNÜ

Tataristan Cumhuriyeti Ş. Mercanî Tarih Enstitüsü, Tataristan Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanlığı, Kazan- Moskova – St. Petersburg – İstanbul, 2017 S. 72

TagsHun
Avatar

Leave a reply