Altay Türkleri̇ni̇n destanı Maaday Kara’da Kadin Kara Şaman ti̇pi̇ bağlamında Abram Moos Kara Taaci karakteri̇ üzeri̇ne bazı tespi̇t ve değerlendi̇rmeler

0
316

Zülfikâr BAYRAKTAR

Yrd. Doç. Dr., Gediz Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı

Maaday Kara, Güney Sibirya’da yaşayan Altay Türklerinin önemli kahramanlık destanlarından biridir. Binlerce yıllık yaşam mücadelesinin iki neslin, yani yaşlı baba ve yaşamı sürdürecek olan oğlun yaşamına sığdırılarak anlatıldığı destanda odak noktası, ölüm korkusu ve ölümsüzlük arayışıdır. Destanın kahramanı ve Maaday Kara’nın oğlu olan Kögüdey Mergen, hayatın sırrını çözmek, annesiyle babasını ölüler diyarından yeryüzüne geri getirmek, sürülerini ve halkını ölümün pençesinden kurtarmak için yeraltı dünyasına iner. Destanda meydana gelen olaylar orta dünya, yeraltı ve gökyüzü olmak üzere üç farklı boyutta cereyan etmektedir. Orta dünya canlıların mekânıdır. Yeraltı ise ruhların ve ölülerin âlemidir. Gökyüzü ise bilinmeyen ve insan ötesi bir boyuttur. Bu üç farklı boyutun kapıları birbirine kapalı
değildir ve birinden diğerine gitmek ve geri dönmek mümkündür. Maaday Kara destanı Şamanist düşünce doğrultusunda bu dünyayı ve öbür dünyayı algılamaya çalışan bir toplumun ürünüdür. Destanın genelinde Şamanizm inancının izlerini görmek mümkündür. Maaday Kara destanında dikkati çeken unsurlardan biri de özellikle Şaman prototipine uygun erkek ve kadın kahramanların destan içinde aktif rol oynamalarıdır. Makalede bu bağlamda, Maaday Kara destanında, özellikle kadın kara şaman arketipine örnek gösterilebilecek ve destanda yeraltı dünyasının hâkimi Erlik Bey’in kızı ve yeryüzünde yaşayan Kara Kula Kağan’ın eşi olarak geçen Abram Moos Kara Taacı karakteri incelenerek, bu karakterin destan boyunca oynadığı rol ve işlev örneklerle tespit ve tahlil edilecektir.

MAKALENİN TAMAMINI OKUMAK İÇİN: ALTAY TÜRKLERİNİN DESTANI MAADAY KARA’DAKADIN KARA ŞAMAN TİPİ BAĞLAMINDAABRAM MOOS KARA TAACI KARAKTERİÜZERİNE BAZI TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER

Avatar

Leave a reply