2 NUMARALI VEFAYÂTA MAHSUS VUKÛAT DEFTER KAYITLARINA GÖRE BAYINDIR İLÇESİNDEN ÇANAKKALE HARBİNDE KALANLAR

0
207

NECAT ÇETİN

Türk Harp Tarihinde “Şehitler” konusu Birinci Dünya Savaşı boyutuyla yeterince incelenmemiş bir sosyal tarih alanı olarak görülebilir. Bu konunun bilimsel metotlar içinde lâyıkıyla ele alınıp incelenmesi ve tarih eğitimi çerçevesinde topluma aktarılmasıyla, tarih şuurunun inşası hususunda çok büyük faydalar sağlanacağı şüphesizdir. İl ve ilçe boyutunda yapılacak çalışmalarla o bölgelerden şehit olanların tespiti ve bunlar üzerinde yapılacak tahliller ile o coğrafyada yaşayan insanlar kendilerini tarihin içinde bulacaktır. Konunun kaynakları arasında ilk akla gelen mahallî askerlik şubesi kayıtlarıdır. Askerlik şubesi kayıtlarının yanı sıra, mahallî Nüfus Müdürlükleri Arşivlerinde bulunan “Vefâyâta Mahsus Vukûat Defterleri” Birinci Dünya Savaşı esnasında silahaltındayken şehitler, askerde kalanlar konusunda fevkalâde kıymetli ve sağlıklı bilgileri içeren önemli bir kaynaktır. Özellikle, Balkan Savaşları’ndan Millî Mücadele’ye uzanan tarih diliminde “şehitler ve askerde kalanlar” konusunun yanı sıra pek çok sosyal tarih konuları için de bize bazı kıymetli ipuçları sunan il ve veya ilçe nüfus müdürlükleri arşivlerinde bulunan “Vefâyâta Mahsus Vukûat Defterleri”, yakın dönem tarih araştırmalarında henüz yeterince araştırma yapılmayan kaynaklar arasındadır.

Söz konusu defterler, 76 x 54 ebatında büyük boy olup, vefat eden hakkında çeşitli bilgilerin yazıldığı matbu sütunlardan oluşmaktadır. Her sayfada, sırasıyla; “müteselsil numarası”, “kayıt tarihi”, “kaza”, “mahalle veya karyesi”, “sokağı”, “mesken numarası”, “ilm ü haber ve tarihi”, “isim ve şöhreti sanat ve sınıfı”, “peder ve validesi ismiyle: Pederi, Validesi”, “mahall ve tarih-i velâdeti”, “milleti”, “Müteehhil (evli) ise kimin zevci veya zevcesi olduğu”, “mahall-i vefatı”, “tarih-i vefatı”, “sebeb-i vefatı”, “esasen nüfustaki mahall-i kaydı”, matbu ifadelerinin yazıldığı sütunlar bulunmaktadır. Ölen kişi hakkındaki bu bilgiler her bir sütuna sıra ile yazılmıştır. Savaş sırasında ölenlerin “Sebeb-i vefatı” yazan sütuna “Şehiden”, “Harpte”, “Gaip” veya “Askerde” ifadesi düşülmüştür.

MAKALENİN TAMAMINI OKUMAK İÇİN: 2 NUMARALI VEFAYÂTA MAHSUS VUKÛAT DEFTER KAYITLARINA GÖRE BAYINDIR İLÇESİNDEN ÇANAKKALE HARBİNDE KALANLAR

Avatar

Leave a reply